Danh hiệu Á quân U23 châu Á 2026 của Trung Quốc, nhìn trên bề mặt, là một cột mốc chưa từng có. Trong suốt hành trình tiến vào chung kết, đội bóng này đã thể hiện bộ mặt đầy tích cực: kỷ luật, chắc chắn, hiệu quả và đặc biệt là sự tự tin hiếm thấy ở các đội trẻ Trung Quốc trong nhiều năm trở lại đây. Họ vượt qua những đối thủ mạnh, thi đấu sòng phẳng và có lúc tạo cảm giác đây là một tập thể đang đi đúng hướng, đủ năng lực để mơ về chiếc cúp vô địch châu lục. Với nền bóng đá từng chìm sâu trong khủng hoảng niềm tin, việc lần đầu bước lên trận chung kết U23 châu Á tự thân đã là một chiến tích lịch sử.
Thế nhưng, bóng đá đỉnh cao không chỉ đánh giá một hành trình bằng số trận thắng, mà còn nhìn rất sâu vào cách bạn thất bại. Và trận chung kết gặp Nhật Bản đã trở thành một thảm họa thực sự với U23 Trung Quốc. Trước đối thủ được xem là “duyên nợ”, Trung Quốc thua toàn diện 0-4, thất bại từ thế trận, tổ chức, tinh thần cho tới bản lĩnh. Nhật Bản kiểm soát hoàn toàn cuộc chơi, bóc tách từng mảng miếng phòng ngự, khiến Trung Quốc lộ rõ sự non nớt khi phải đối diện áp lực lớn nhất. Trận thua ấy không chỉ là một tỷ số đậm, mà còn như một cú dội ngược, phơi bày khoảng cách thật sự giữa hai nền bóng đá.
Hệ quả là ngay sau giải đấu, làn sóng tranh cãi dữ dội nổ ra trong cộng đồng người hâm mộ Trung Quốc. Một bộ phận kêu gọi nhìn nhận tích cực, cho rằng Á quân châu Á vẫn là bước tiến đáng ghi nhận, là nền móng để tái thiết bóng đá trẻ. Nhưng ở chiều ngược lại, không ít ý kiến cho rằng họ “không thể nuốt trôi” thất bại 0-4 trước Nhật Bản. Với nhiều người, trận chung kết không chỉ làm lu mờ danh hiệu Á quân, mà còn khơi lại nỗi ám ảnh quen thuộc: cứ khi đối đầu những nền bóng đá hàng đầu châu lục, Trung Quốc lại sụp đổ một cách chóng vánh.
Đặt trong sự so sánh với hành trình Á quân lịch sử của U23 Việt Nam năm 2018, sự khác biệt hiện ra rất rõ. Cũng là lần đầu tiên vào chung kết U23 châu Á, cũng đối đầu một cường địch hàng đầu – U23 Uzbekistan – nhưng cách U23 Việt Nam bước ra khỏi trận chung kết năm đó hoàn toàn khác. Trên sân Thường Châu phủ đầy tuyết trắng, U23 Việt Nam không hề lép vế. Chúng ta chơi kiên cường, kỷ luật và đầy cảm xúc, thậm chí có những thời điểm làm chủ thế trận. Trận đấu kết thúc 90 phút với tỷ số hòa 1-1, kéo cả hai vào hiệp phụ trong sự căng thẳng tột độ.
Chỉ đến phút 120, Uzbekistan mới ghi được bàn thắng quyết định. Một khoảnh khắc nghiệt ngã, nhưng không hề làm lu mờ hình ảnh của U23 Việt Nam. Nếu chậm hơn vài giây, trận đấu sẽ bước vào loạt luân lưu, nơi mọi kịch bản đều có thể xảy ra. Quan trọng hơn, U23 Việt Nam rời giải đấu với tư thế ngẩng cao đầu: thua sát nút, thua trong danh dự, thua sau khi đã chiến đấu đến giới hạn cuối cùng của mình.
Cùng là Á quân, cùng mang trong mình nỗi tiếc nuối vì hụt chức vô địch, nhưng cảm xúc mà hai danh hiệu ấy để lại là hoàn toàn trái ngược. Á quân của U23 Việt Nam năm 2018 không có “vết xước”, chỉ có những ký ức tự hào, những hình ảnh khiến cả châu Á phải nhìn bằng ánh mắt nể trọng. Đó là một hành trình khiến người ta tin rằng Việt Nam đã thật sự bước vào hàng ngũ những đội bóng trẻ đáng gờm của khu vực.
Trong khi đó, Á quân của U23 Trung Quốc năm 2026 lại bị phủ bóng bởi thất bại 0-4 trước Nhật Bản - cũng là trận Chung kết U23 châu Á có tỷ số cách biệt nhất. Đáng nói hơn, lứa cầu thủ của Nhật Bản thực chất chỉ ở độ tuổi U21, càng khiến nhiều ý kiến cho rằng kết quả ấy giống như một cú “đánh về nguyên trạng”: nhắc nhở Trung Quốc rằng khoảng cách trình độ vẫn còn rất xa, rằng những yếu kém mang tính hệ thống chưa thể che lấp chỉ bằng một hành trình ấn tượng. Ngôi Á quân vì thế bị xóa nhòa không ít, thậm chí trở thành điểm khởi phát cho những hoài nghi mới.
Cũng tại giải U23 châu Á 2026 này, U23 Việt Nam về hạng Ba, suýt chút nữa chạm cột mốc của kỳ tích Thường Châu năm nào. Chúng ta cũng có một “vết xước” rất lớn là thất bại 0-3 ở bán kết trước chính Trung Quốc – một trận thua bị xem là “mất mặt” và để lại nhiều day dứt. Nhưng khác với Trung Quốc, U23 Việt Nam đã có cơ hội và biết cách đứng dậy ngay lập tức. Chiến thắng trước U23 Hàn Quốc ở trận tranh hạng Ba (hòa 2-2, thắng 7-6 ở loạt luân lưu) không chỉ mang ý nghĩa huy chương đồng, mà còn là sự tái khẳng định bản lĩnh và năng lực thực sự của đội.
Trận thắng ấy cho thấy thất bại trước Trung Quốc chỉ là một tai nạn, một cú trượt chân trong cả hành trình dài. Quan trọng hơn, U23 Việt Nam chứng minh rằng họ có khả năng tự điều chỉnh, tự phục hồi và trở lại mạnh mẽ hơn – phẩm chất cốt lõi của một tập thể giàu bản lĩnh. Đó chính là lý do khiến người hâm mộ Việt Nam vẫn có quyền tin tưởng và tự hào, ngay cả khi không bước lên bục cao nhất.
Cuối cùng, bóng đá không chỉ ghi nhớ bạn đã đi xa đến đâu, mà còn nhớ rất rõ bạn đã đứng vững như thế nào trong khoảnh khắc khó khăn nhất. U23 Việt Nam năm 2018 ngạo nghễ cả châu Á vì họ thua trong tư thế của một kẻ thách thức sòng phẳng. Còn U23 Trung Quốc năm 2026, dù chạm tay vào lịch sử, vẫn cúi đầu cay đắng, bởi trận thua ở chung kết đã nhắc họ rằng con đường vươn tầm châu lục vẫn còn dài, và không thể đi tắt chỉ bằng một giải đấu thăng hoa.
U23 Việt Nam của năm 2018 là huyền thoại, của năm 2026 thì cũng đã có cơ hội gỡ gạc hình ảnh. Còn U23 Trung Quốc, họ sẽ gỡ lúc nào?
Đoàn Dự
