Cúng Giao thừa (Trừ tịch) là nghi lễ rất quan trọng với mỗi gia đình người Việt, được tiến hành vào thời khắc kết thúc năm cũ và chào đón năm mới để cầu mong sự bình an, may mắn, thịnh vượng và xua đi những khó khăn, đen đủi trong một năm sắp tới.
Ảnh minh họa.
Theo tín ngưỡng của người Việt, mỗi năm có một vị quan hành khiển cai trị hạ giới. Thời khắc giao thừa chính là lúc chuyển giao công việc của các vị quan hành khiển. Vì vậy, người dân làm mâm cỗ cúng để tiễn đưa vị thần năm cũ và chào đón vị thần mới.
Theo đúng phong tục thì cúng Giao thừa cần làm 2 lễ, một lễ cúng trong nhà và một lễ cúng ngoài trời.
Nên cúng Giao thừa trong nhà hay ngoài trời trước?
Người Việt quan niệm có 12 vị hành khiển và 12 phán quan (vị thần giúp việc cho các Hành khiển). Mỗi năm có một vị quan hành khiển đảm đương công việc cai trị hạ giới và cứ sau 12 năm lại có sự luân phiên trở lại.
Giao thừa là thời khắc mà các vị quan hành khiển bàn giao công việc cai trị trong năm với nhau. Lúc đó họ đi thị sát dưới hạ giới, rất vội nên không kịp vào tận bên trong nhà, do đó bàn cúng thường được đặt ở ngoài cửa chính mỗi nhà. Đây được gọi là lễ cúng giao thừa ngoài trời. Gia chủ phải thực hiện lễ cúng giao thừa ngoài trời trước nhằm "nghênh tân, tiễn cựu" tức là đón quan hành khiển mới, tiễn quan hành khiển cũ, sau đó mới làm lễ cúng giao thừa trong nhà.
Gợi ý mâm cúng Giao thừa trong nhà và ngoài trời
Mâm cúng ngoài trời
Mâm cỗ cúng giao thừa truyền thống gồm có các lễ vật: Thủ lợn hoặc gà luộc, xôi, bánh chưng, trầu cau, hoa, quả, gạo, muối, nước, rượu và vàng mã. Trên hương án có bình hương, hai ngọn đèn dầu hoặc hai ngọn nến.
Cúng Giao thừa ngoài trời, mâm lễ vật có thể làm cỗ chay hoặc cỗ mặn tùy theo điều kiện gia đình. Mâm cúng Giao thừa ngoài trời không cần quá cầu kì như mâm cúng trong nhà nhưng phải chuẩn bị tươm tất, sạch sẽ, gọn gàng.
Vào đúng giờ Tý (23h - 1h), các gia đình đặt mâm cúng trước cửa nhà. Nếu sống ở chung cư, gia chủ có thể đặt mâm cúng ở ban công hoặc tại sảnh lớn của tòa nhà đang ở.
Sau khi đặt ngay ngắn mâm cúng, gia chủ tiến hành nghi thức cúng tiễn đưa thần cũ, đón thần mới, hy vọng về một năm mới an khang, thịnh vượng.
Mâm cúng trong nhà
Ảnh minh họa.
Mâm cúng Giao thừa trong nhà cũng bao gồm những lễ vật như mâm cúng ngoài trời. Ngoài ra, gia chủ còn cần có thêm mâm ngũ quả, trầu cau, tiền vàng, bánh kẹo, mứt tết. Mâm cỗ mặn sẽ đặt dưới bàn thờ hoặc ở bàn khác, không bày lên bàn thờ.
Mâm cỗ mặn thường có các món ăn truyền thống ngày Tết như gà luộc, bánh chưng, giò lụa, xôi đỗ, chè đỗ, thịt lợn luộc, canh miến… Trong khi đó, mâm cỗ chay có bánh kẹo, mứt tết, các món rau luộc, xôi chè.
Tùy thuộc gia đình, văn hóa địa phương, vùng miền, các món bày trong mâm cỗ sẽ có sự khác nhau. Nhưng cần đảm bảo mâm cỗ chỉn chu, sạch sẽ để thể hiện lòng thành kính.
Sau khi bày lễ, đặt xong mâm cúng, người lớn tuổi nhất trong gia đình ăn mặc chỉnh tề, thực hiện đốt đèn nến, thắp hương và thành kính lễ Giao thừa trong nhà, khấn thần linh và mời tổ tiên về ăn Tết cùng con cháu.
*Thông tin trên chỉ mang tính tham khảo
