Trong bối cảnh thiếu hụt xăng dầu ở Nga và có thông tin rằng người Nga đã bắt đầu lái xe vượt biên sang Belarus để đổ xăng, kênh Belsat (Ba Lan) mới đây đã liên hệ với một số trạm xăng ở các khu vực biên giới Belarus. Phóng viên đã hỏi về nguồn cung nhiên liệu, liệu có bất kỳ hạn chế nào được áp dụng hay không và tình hình tại các trạm xăng gần biên giới Nga như thế nào.
Vấn đề này đã trở thành một trong những chủ đề được thảo luận rộng rãi nhất ở cả hai bên biên giới. Nga tiếp tục đối mặt với khủng hoảng nhiên liệu, khi nhiều trạm xăng không còn bán xăng AI-95 và lái xe ở một số khu vực phải xếp hàng chờ đợi hàng giờ. Trong các nhóm trò chuyện trực tuyến về khu vực biên giới, người Nga công khai khuyên nhau lái xe sang Belarus để đổ xăng.
"Bạn có thể đổ đầy bình xăng. Hãy đến đây."
Phóng viên kênh Belsat đã gọi điện đến một vài trạm xăng của Belarus gần biên giới Nga, tự giới thiệu mình là tài xế đến từ Nga. "Chúng tôi có thể đến từ Nga để tiếp nhiên liệu được không?"
Tại một trạm xăng gần thị trấn Dobrush, vùng Gomel, Belarus, một nhân viên lập tức trả lời rằng không có trở ngại nào đối với các tài xế người Nga. "Dĩ nhiên rồi. Miễn là hải quan cho bạn qua là được — có vấn đề gì chứ?"
Khi được hỏi liệu có thể đổ đầy cả bình trên xe và các bình chứa nhiên liệu hay không, nhân viên trạm xăng trả lời: "Bạn có thể đổ đầy bình xăng. Bạn cũng được phép mang theo bình đựng xăng, nhưng vui lòng sử dụng bình bằng kim loại."
Khi phóng viên hỏi về thông tin rằng có hàng dài người xếp hàng, câu trả lời rất ngắn gọn: "Không cần xếp hàng. Tôi sẽ đợi bạn."
Phóng viên cũng nhận được những câu trả lời tương tự tại các trạm xăng khác.
Tại một trạm xăng ở thị trấn Liozna, vùng Vitebsk, nhân viên cho biết: "Không có bất kỳ hạn chế nào."
"Còn về tình trạng xếp hàng thì sao? Tôi nghe nói xăng sắp hết rồi", phóng viên hỏi.
"Không, không có chuyện đó đâu. Cứ đến đây", nhân viên trạm xăng trả lời.
"Tôi có thể đổ đầy bình xăng được không?", phóng viên hỏi tiếp.
"Tất nhiên rồi", nhân viên trả lời.
"Bạn có đủ nhiên liệu không?", phóng viên lại hỏi.
"Có", nhân viên khẳng định.
Một trạm xăng ở thị trấn Yeziaryshcha, vùng Vitebsk, cũng cho biết không có bất kỳ hạn chế nào.
"Chúng tôi có thể đến từ Nga không?", phóng viên hỏi.
"Được, bạn có thể", nhân viên trạm xăng trả lời.
"Có giới hạn nào về lượng nhiên liệu chúng tôi có thể mua không?", phóng viên hỏi.
"Không có hạn chế nào", nhân viên khẳng định.
"Có xếp hàng không?", phóng viên hỏi tiếp.
"Không hề có cảnh xếp hàng", nhân viên tiếp tục khẳng định.
Một trạm gần thị trấn Dubrouna, vùng Vitebsk, cũng đưa ra câu trả lời tương tự: "Chúng tôi có rất nhiều nhiên liệu. Hãy đến và đổ thoải mái."
Do đó, tính đến sáng ngày 9/7 (giờ địa phương), các trạm xăng dầu tại biên giới Belarus mà phóng viên kênh Belsat liên hệ đều không cho thấy dấu hiệu thiếu nhiên liệu hoặc hạn chế nào đối với lái xe người Nga.
"Du lịch nhiên liệu" đang ngày càng phát triển
Theo Belsat, mặc dù các trạm xăng ở Belarus mà họ liên hệ đều cho biết không có dấu hiệu mua sắm hoảng loạn, nhưng lượng xe cộ đến từ Nga thực sự đã tăng lên.
Những ngày gần đây, tình trạng ùn tắc giao thông tại các cửa khẩu dọc biên giới Belarus - Nga ngày càng trầm trọng. Hiện tượng tắc đường không chỉ xảy ra trên đường cao tốc Minsk - Moscow mà còn trên cả những tuyến đường nhỏ hơn, nơi trước đây các tài xế hầu như không phải chờ đợi. Nhiều tài xế đã đăng tải video cho thấy họ phải mất từ ba đến bốn giờ tại biên giới.
Trong nhiều nhóm trò chuyện trực tuyến, người Nga giải thích chuyến đi của họ một cách đơn giản: sau vụ máy bay không người lái (UAV) Ukraine tấn công hai kho dầu ở vùng Smolensk của Nga, phá hủy 26.000 m3 nhiên liệu hồi cuối tháng 4, một số trạm xăng ở Nga đã không còn bán xăng AI-95, trong khi những trạm khác đã ngừng hoạt động hoàn toàn. Do đó, nhiều người phải thực hiện những chuyến đi đặc biệt đến Belarus để đổ xăng.
Tình trạng xếp hàng dài tại các trạm xăng ở Nga cũng dẫn đến nhiều va chạm hơn. Trong một vụ việc dẫn đến ẩu đả, một sĩ quan cảnh sát đã phải rút súng để trấn áp một tài xế hung hăng.
Chính quyền Belarus khẳng định hiện có đủ nhiên liệu
Trước những thông tin có ngày càng nhiều người Nga đến Belarus để mua xăng, Belorusneft - công ty xăng dầu thuộc sở hữu nhà nước Belarus - khẳng định không có tình trạng thiếu nhiên liệu tại nước này.
Công ty cho biết tất cả các trạm xăng đều được cung cấp nhiên liệu đầy đủ, việc giao hàng đang diễn ra theo đúng kế hoạch và không có bất kỳ hạn chế nào được áp dụng, kể cả tại các trạm gần biên giới.
Theo Belorusneft, mức tiêu thụ nhiên liệu cao hơn là do các yếu tố theo mùa. Doanh số bán xăng AI-92 đã giảm khoảng 6%, trong khi nhu cầu đối với xăng AI-95 tăng khoảng 10%. Công ty tin rằng điều này phản ánh việc lái xe dần chuyển sang sử dụng nhiên liệu có chỉ số octan cao hơn.
Belorusneft cũng bác bỏ các báo cáo về tình trạng "du lịch nhiên liệu" ồ ạt. Công ty thừa nhận rằng số lượng xe từ Nga nhập cảnh đã tăng lên nhưng khẳng định điều này không gây áp lực nghiêm trọng lên hệ thống cung cấp nhiên liệu của Belarus. Họ cho rằng tình trạng xếp hàng dài ở biên giới không phải do thiếu nhiên liệu mà là do lượng người đi lại tăng lên trong các kỳ nghỉ cuối tuần dài.
Vì sao Nga đang đối mặt với tình trạng thiếu nhiên liệu?
Belsat đưa tin, tình trạng thiếu nhiên liệu của Nga được cho là do các cuộc tấn công liên tiếp của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu. Trong vài tháng qua, hầu như tất cả các nhà máy lọc dầu lớn nhất của Nga đều bị tấn công, buộc một số cơ sở phải giảm sản lượng hoặc tạm thời ngừng hoạt động.
UAV Ukraine hiện đang tấn công các nhà máy lọc dầu nằm cách biên giới tới 2.500 km. Ví dụ, vào ngày 6/7, UAV đã tấn công Nhà máy lọc dầu Omsk - nhà máy lọc dầu lớn nhất của Nga cuối cùng còn sót lại sau các cuộc tấn công. Theo hãng tin Reuters (Anh), nhà máy này đã tạm ngừng hoạt động sau cuộc tấn công.
Các cuộc tấn công khác bằng UAV của Ukraine cũng đã gây ra hỏa hoạn tại các nhà máy lọc dầu ở Nizhnekamsk và Saratov.
Theo các chuyên gia tại công ty phân tích dữ liệu năng lượng Energy Intelligence (Mỹ), sản lượng lọc dầu của Nga trong tháng 6 thấp hơn khoảng 1/4 so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi sản lượng xăng giảm 17%. Trong bối cảnh đó, xuất khẩu nhiên liệu từ Belarus sang Nga đã tăng mạnh. Các báo cáo trước đó cho biết xuất khẩu xăng của Belarus đã đạt mức cao kỷ lục.
Tuy nhiên, quy mô của hai thị trường này khác nhau rất nhiều. Các nhà kinh tế ước tính rằng Belarus chỉ sản xuất lượng xăng dầu trong cả năm nhiều hơn một chút so với lượng tiêu thụ của Nga trong một tháng. Ngay cả khi Minsk tăng cường xuất khẩu hơn nữa, họ cũng không thể bù đắp hoàn toàn sự thiếu hụt nhiên liệu của Nga.
Giá nhiên liệu tại Nga tiếp tục tăng trong bối cảnh khan hiếm. Trong nỗ lực kiềm chế đà tăng giá hơn nữa, Sàn giao dịch hàng hóa quốc tế St. Petersburg đã giới hạn mức tăng giá hàng ngày đối với xăng Belarus ở mức 0,01%.
Giá nhiên liệu tại Belarus cũng tiếp tục tăng nhẹ, với mức tăng 2 kopeck/lít trong hơn hai tuần qua.
Duy Nguyễn
Theo Belsat
