"Dưa gì mà phải lấy dây buộc lại thế này?"
Đó là câu hỏi xuất hiện dày đặc dưới những đoạn video triệu view ghi lại cảnh các sạp trái cây bày bán một loại quả nứt bung vỏ rầm rộ trên mạng xã hội những ngày gần đây. Thoạt nhìn loại dưa này có ngoại hình khá giống dưa hấu nhưng khi chín lại tự nứt toác ra khiến tiểu thương phải dùng dây buộc chặt quanh thân để giữ nguyên hình dạng.
Chính vẻ ngoài có phần kỳ lạ ấy đã nhanh chóng thu hút sự chú ý tột độ. Không ít người ngỡ ngàng khi lần đầu tiên trông thấy loại dưa này trong khi với nhiều người khác đây lại là thức quà dân dã gắn liền với tuổi thơ và những trưa hè oi ả.
Một loại quả mang bốn cái tên tùy thuộc vào nơi bạn sinh ra
Điều thú vị là loại quả đang làm mưa làm gió trên mạng xã hội thực ra không hề xa lạ. Tùy thuộc vào từng vùng miền người dân lại ưu ái gọi nó bằng những cái tên hoàn toàn khác biệt.
Tại nhiều tỉnh miền Trung đặc biệt là vùng đất Bình Định loại quả này thường được biết đến với tên gọi dưa bùi. Nó được xem là một thức quà đặc sản gắn liền với đời sống bà con và xuất hiện phổ biến mỗi dịp hè về.
Ngược ra các tỉnh phía Bắc người dân lại quen gọi đây là dưa bở. Cái tên này xuất phát từ chính đặc điểm của phần thịt quả khi chín trở nên mềm tơi và có độ bở vô cùng đặc trưng.
Ở những địa phương khác loại quả này còn được biết đến với tên gọi dưa gang hoặc dưa gang bở. Bốn cái tên gọi chung một loại quả nhưng tất cả đều quá đỗi quen thuộc trong đời sống thôn quê chỉ là trước nay chưa từng có ai đặt chúng cạnh nhau để thấy được sự đa dạng đầy thú vị đó.
Vì sao vỏ dưa chín lại tự nứt toác
Nếu sự phong phú trong tên gọi là yếu tố tạo nên nét văn hóa đặc sắc thì chính hình dáng nứt nẻ khi chín mới là lý do cốt lõi giúp loại dưa này vụt sáng thành hiện tượng mạng.
Theo kinh nghiệm lâu năm của các nhà vườn khi quả đạt độ chín cao nhất phần thịt bên trong sẽ mềm nhũn ra trong khi lớp vỏ bên ngoài lại bắt đầu mất đi độ đàn hồi. Nếu gặp điều kiện thời tiết có độ ẩm cao hoặc những cơn mưa rào trút xuống sau chuỗi ngày nắng gắt lớp vỏ sẽ tự động xuất hiện các vết nứt.
Có những quả chỉ nứt nhẹ quanh phần cuống nhưng cũng có quả tách thành nhiều đường rãnh lớn khiến lớp vỏ bung rộng ra. Để thuận tiện cho việc vận chuyển và bày bán người dân đành phải dùng dây nilon buộc chặt quanh thân quả nhằm giữ cho phần thịt bên trong không bị dập nát hay rơi rụng ra ngoài. Chính hình ảnh mộc mạc mà độc lạ này đã níu chân người xem kích thích sự tò mò muốn nếm thử hương vị phía sau lớp vỏ nứt ấy.
Vị ngọt thanh tao khiến người ăn nhớ mãi
Vẻ ngoài lạ mắt chỉ là yếu tố lôi kéo sự chú ý ban đầu còn điều thực sự níu chân thực khách lại nằm ở hương thơm quyến rũ và kết cấu không thể trộn lẫn của phần thịt quả.
Khi chín dưa tỏa ra một mùi hương ngào ngạt mà bạn hoàn toàn có thể nhận ra ngay từ khoảng cách xa. Với những ai từng lớn lên ở chốn thôn quê mùi thơm ấy lập tức gợi nhớ về những buổi trưa hè trốn ngủ và những gánh hàng rong thơm lừng trước ngõ.
Phần thịt quả thường mang màu trắng ngà hoặc ánh cam nhạt tùy theo từng giống. Thay vì giòn rụm và mọng nước như các loại dưa phổ biến hiện nay dưa bùi lại sở hữu kết cấu mềm mịn tơi xốp và hơi bở. Vị ngọt của dưa không gắt mà mang đến cảm giác thanh nhẹ cực kỳ dễ chịu. Có lẽ chính vì hương vị mộc mạc ấy mà trải qua bao năm tháng loại dưa dân dã này vẫn chiếm một vị trí độc tôn trong ký ức ẩm thực của nhiều người.
Từ đặc điểm thịt quả bở tơi người dân đã sáng tạo ra nhiều cách thưởng thức vô cùng hấp dẫn. Phổ biến nhất và cũng gây nghiện nhất chính là dầm dưa cùng đường và đá lạnh. Quả dưa sau khi bổ ra sẽ được dùng thìa cạo nhuyễn trộn thêm chút đường cho vừa miệng rồi bỏ đá viên vào. Hỗn hợp mát lạnh này lập tức trở thành món giải khát đánh bay cái nóng mùa hè. Nhiều người sành ăn khẳng định đây là cách tuyệt vời nhất để tận hưởng trọn vẹn mùi thơm đặc trưng của dưa bùi. Ngoài ra loại quả này còn được tận dụng làm sinh tố hay kết hợp cùng sữa tươi tạo nên những món tráng miệng ngọt ngào.
Cơ hội vàng bất ngờ cho người nông dân mùa thu hoạch
Nhắc đến dưa bùi là nhắc đến mùa hè rực rỡ bởi đây là thời điểm loại quả này đổ bộ thị trường nhiều nhất. Từ khoảng tháng 5 đến tháng 7 các vựa dưa bắt đầu bước vào chu kỳ thu hoạch rộ. Những trái dưa nứt vỏ thơm lừng được vận chuyển khắp các chợ trở thành thức quà giải nhiệt bình dân nhưng vô cùng đắt khách.
Nhờ đúng điểm rơi mùa vụ việc những hình ảnh dưa bùi bất ngờ lên xu hướng đã mang lại hiệu ứng bùng nổ cho bà con nông dân. Nhiều tiểu thương vô cùng phấn khởi khi lượng khách đổ xô đi hỏi mua dưa tăng đột biến sau khi các video triệu view xuất hiện. Một nửa trong số đó tìm mua vì tò mò muốn nếm thử quả dưa nứt vỏ nửa còn lại khao khát tìm về hương vị tuổi thơ đã lâu không được thưởng thức.
Từ một loại trái cây trôi nổi ở các chợ quê dưa bùi bất ngờ được nhắc tên trên khắp các diễn đàn và trở thành chủ đề nóng. Cú hích truyền thông này không chỉ giúp nhiều người biết thêm về một sản vật truyền thống mà còn mở ra cơ hội tiêu thụ khổng lồ cho người nông dân trong vụ mùa năm nay.
Đằng sau lớp vỏ nứt toác và những sợi dây buộc thô sơ là cả một câu chuyện dài về loại nông sản gắn bó sâu đậm với đời sống người Việt. Dù ở mỗi vùng đất nó mang một cái tên hoàn toàn khác biệt nhưng giá trị và chỗ đứng của nó thì vẫn luôn vẹn nguyên qua bao thế hệ.
NGỌC ÁNH
