Tại vùng lòng hồ Trị An ( TP.Đồng Nai, cách TP.HCM khoảng 70 km), không khí thi công trên đại công trường Thủy điện Trị An mở rộng đang diễn ra khẩn trương, đồng bộ. Với quy mô tổng mức đầu tư hơn 3.900 tỷ đồng và công suất thiết kế 200 MW, dự án trọng điểm quốc gia này đang bứt phá mạnh mẽ nhằm mục tiêu hoàn thành vào năm 2027, tăng cường công suất đỉnh phục vụ phát triển kinh tế cho toàn khu vực phía Nam.
Thủy điện Trị An nhìn từ trên cao. Ảnh: CC1
Giải phóng 100% mặt bằng và nhịp độ thi công thần tốc
Một trong những động lực lớn giúp dự án duy trì tiến độ vững chắc là công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đã hoàn tất sớm. Toàn bộ 92,09 ha đất thuộc phạm vi 192 thửa đất của dự án đã được phê duyệt phương án bồi thường và bàn giao sạch cho chủ đầu tư. Đồng thời, toàn bộ 23/23 hộ dân đủ điều kiện tái định cư đã được bố trí ổn định tại nơi ở mới.
Trên công trường, dù bước vào điều kiện thời tiết đầu mùa mưa, liên danh nhà thầu dưới sự quản lý, điều hành của Ban Quản lý dự án Điện 3 (EVNPMB3 - đại diện chủ đầu tư EVN) vẫn đang triển khai thi công đa mũi:
Ảnh được AI hỗ trợ thiết kế
Gói thầu công trình chính: Tổng khối lượng đào đất đá lũy kế toàn dự án đạt 2,53 triệu m³ / 3,27 triệu m³ (tương đương 77,4%). Trong đó, hạng mục đê quây cửa nhận nước đã hoàn thành và đưa vào khai thác từ đầu tháng 4/2026; khối lượng đào đất đá cửa nhận nước đạt 95,7%; đường ống áp lực đạt khoảng 83%; khu vực nhà máy đạt 99,3%.
Công tác bê tông và lắp đặt thiết bị: Từ ngày 28/5, công tác đổ bê tông đã chính thức triển khai cho các cụm cửa lấy nước, đường ống áp lực và nhà máy với khối lượng lũy kế 8.976 m³ / 143.323 m³ (đạt 6,4%), song song với việc thi công lắp đặt neo anke gia cố mái và bố trí hệ thống thiết bị quan trắc chuyên dụng.
Hạng mục cầu Hiếu Liêm: Gói thầu này đã hoàn thành toàn bộ phần kết cấu chính, hiện đang hoàn thiện các tuyến đường dẫn hai đầu cầu để chuẩn bị nghiệm thu, đưa vào sử dụng trong tháng 9/2026.
Quy mô xây dựng kết hợp công nghệ số hóa BIM - CDE
Khu vực thi công đào hố móng nhà máy và đoạn đầu kênh xả. Ảnh: EVN
Được khởi công từ tháng 8/2025, dự án đang xây dựng mới hoàn chỉnh một tuyến năng lượng gồm: kênh dẫn vào cửa nhận nước, cửa nhận nước, đường ống áp lực, nhà máy thủy điện công suất 200 MW, kênh xả hạ lưu cùng hệ thống đường dây đấu nối trực tiếp vào trạm biến áp 220/110 kV của Nhà máy Thủy điện Trị An hiện hữu. Dự án sử dụng chung toàn bộ hạ tầng sẵn có của công trình cũ như lòng hồ chứa, đập chính, các đập phụ, đập tràn, hệ thống đường vận hành và trạm phân phối.
Toàn cảnh khu vực thi công cầu Hiếu Liêm từ trên cao. Ảnh: Tập đoàn Điện lực Việt Nam
Điểm nhấn nổi bật trong quản trị xây dựng tại công trường là việc đẩy mạnh ứng dụng Mô hình thông tin công trình (BIM). EVNPMB3 đã phối hợp cùng đơn vị tư vấn đào tạo, vận hành nền tảng Môi trường dữ liệu chung (CDE). Việc các bên tham gia cùng trao đổi thông tin, kiểm soát hồ sơ và xử lý công việc trên môi trường số giúp tăng cường độ chính xác, kiểm soát chặt chẽ chất lượng, tiến độ và hạn chế tối đa chi phí phát sinh trong quá trình thi công.
Theo kế hoạch được duyệt:
Quý III/2027: Chính thức phát điện tổ máy số 1.
Quý IV/2027: Phát điện tổ máy số 2 và nghiệm thu, hoàn thành toàn bộ công trình.
Bản hùng ca lịch sử và sứ mệnh đa mục tiêu
Sự phát triển của dự án mở rộng hôm nay gắn liền với trang sử vẻ vang hơn 40 năm trước. Thủy điện Trị An được khởi công ngày 30/4/1984 do Bộ Điện lực (nay là Bộ Công Thương) chủ trì lập dự án, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương và nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật quý báu từ khoảng 500 chuyên gia Liên Xô.
Trong điều kiện cơ sở vật chất, giao thông và phương tiện máy móc vô cùng thiếu thốn, đại công trường Trị An năm xưa đã trở thành biểu tượng của ý chí tự lực khi huy động gần 1 triệu lượt người với khoảng 6 triệu ngày công lao động, di dời 19.000 dân phục vụ lòng hồ.
Ảnh: Đại học Thủy Lợi
Đội ngũ công nhân của Tổng Công ty Xây dựng số 1 (đảm nhiệm tuyến năng lượng với cao điểm 10.000 công nhân), Liên hiệp Xí nghiệp Thủy lợi 4 (tuyến áp lực với 4.000 người) cùng lực lượng thanh niên xung phong các tỉnh đã đào đắp tới 23 triệu m³ đất đá, sử dụng 73.000 tấn sắt thép, thiết bị và gần 600.000 tấn bê tông. Không ít cán bộ, kỹ sư, công nhân và người dân đã hy sinh mồ hôi, xương máu trong quá trình xây dựng công trình lịch sử này.
Ảnh: Đại học Thủy Lợi
Ảnh: Huy Hùng/Trang tin ngành điện
Sau khi hoàn thành ngăn dòng sông Đồng Nai ngày 12/1/1987, tổ máy số 1 phát điện ngày 30/4/1988 và tổ máy số 4 hòa lưới ngày 13/9/1989, toàn bộ công trình đã khánh thành trọn vẹn vào năm 1991. Hiện nhà máy đang vận hành 4 tổ máy với tổng công suất 400 MW, sản xuất trung bình hơn 1,7 tỷ kWh điện mỗi năm, giữ vị trí cấp điện huyết mạch cho 16 tỉnh, thành phố phía Nam.
Không chỉ phục vụ phát điện, hồ Trị An – với diện tích mặt hồ 32.400 ha, lưu vực 14.776 km², tổng dung tích 2,765 tỷ m³ (dung tích hữu ích 2,547 tỷ m³) cùng đập chính dài 420 m, cao 40 m – còn là công trình điều tiết thủy văn đa mục tiêu. Hồ đảm bảo nguồn nước phục vụ công nghiệp, sinh hoạt và tưới tiêu nông nghiệp cho hơn 20.000 ha hạ du.
Hằng năm, việc điều tiết nước được tính toán khoa học dựa trên mực nước và lưu lượng về: trước mùa mưa, hồ hạ mực nước xuống dưới 62 m để đón lũ; khi vượt ngưỡng 63,9 m sẽ tiến hành xả điều tiết an toàn. Đặc biệt vào mùa khô, hồ luôn duy trì dòng xả tối thiểu 200 m³/s để phục vụ dân sinh hạ lưu và đẩy lùi xâm nhập mặn cho toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Với những đóng góp to lớn vào sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, hình ảnh Nhà máy Thủy điện Trị An đã được vinh dự in trên mặt sau tờ tiền mệnh giá 5.000 đồng. Dự án mở rộng 200 MW đang thi công hôm nay chính là sự tiếp nối hoàn hảo cho một tượng đài ngành năng lượng Việt Nam.
Thái Hà (Tổng hợp)
