Miền Tây từ lâu đã nổi tiếng với những phong tục độc đáo gắn liền với đời sống sông nước. Trong đó, đám giỗ không chỉ là dịp tưởng nhớ tổ tiên mà còn là một "lễ hội ẩm thực" của cả xóm, nơi tình làng nghĩa xóm gắn kết qua từng mâm cơm. Thông thường, đám giỗ miền Tây vẫn theo lối "cây nhà lá vườn": gia chủ tự tay làm heo, gà, vịt, nấu đủ món, rồi mời bà con lối xóm đến ngồi chung bàn, vừa ăn vừa trò chuyện rôm rả. Món ăn được mang ra theo từng lượt, hết món này mới đến món khác, cuối buổi còn có túi bánh hoặc trái cây mang về.
Thế nhưng đã không ít lần, các gia đình ở miền Tây đã "làm mới" đám giỗ bằng cách tổ chức theo phong cách… buffet. Ý tưởng lạ mà quen này khiến không ít người trầm trồ vì độ chịu chơi và sự sáng tạo.
Khung cảnh đám giỗ được chuẩn bị như một nhà hàng thu nhỏ: một vài chiếc bàn dài đặt giữa sân, bày biện đủ món ăn, kèm muỗng, đĩa, bảng tên từng món như quầy line trong khách sạn. Xung quanh là bàn ghế để khách chọn món xong mang về, vẫn giữ đúng tinh thần quây quần, sum họp.
Thực đơn cũng phong phú chẳng kém bất kỳ buổi tiệc sang trọng nào. Khai vị có tôm càng xanh hấp, phá lấu lòng bò nghi ngút khói, bày trong nồi đất luôn được đun sôi. Món chính trải dài từ súp cua, há cảo, bánh hẹ, xôi chiên, cơm rang, bánh hỏi, heo quay, hàu nướng, dồi xào, đến bò cuốn kim châm… tất cả đều được bày ra với số lượng lớn, đầy ắp như muốn tiếp đãi cả xóm làng. Gia vị, nước chấm cũng được chuẩn bị riêng, đủ từ nước mắm, tương ớt, sốt tắc đến nước tương, không thiếu một loại nào.
Đã "lên đời" buffet thì phần tráng miệng cũng chẳng kém cạnh. Chủ nhà chuẩn bị dưa hấu, ổi, táo, thêm chè dưỡng nhan và rau câu mát lạnh. Đặc biệt, thay vì nước ngọt, gia chủ chu đáo chuẩn bị trà sả tắc để khách ăn nhiều món vẫn không bị ngấy.
Điều thú vị là dù theo phong cách hiện đại hơn, đám giỗ này vẫn giữ trọn tinh thần truyền thống miền Tây: ăn xong lại tụm năm tụm ba, vừa ăn vừa trò chuyện rôm rả, không khí ấm cúng chẳng khác mấy so với kiểu ngồi mâm truyền thống. Chủ nhà còn bố trí riêng một khu vực chế biến ở cuối sân để kịp thời "tiếp tế" món mới khi khay trên bàn vơi đi.
Cách tổ chức này không chỉ khiến khách mời thích thú vì được tự do lựa chọn món ăn theo sở thích, mà còn giúp hạn chế lãng phí. Quan trọng hơn, nó mang đến cho bà con vùng quê một trải nghiệm mới mẻ, khi buffet vốn thường chỉ thấy ở nhà hàng, nay lại xuất hiện ngay trong… đám giỗ của xóm mình.
Có thể nói, đây chính là một trong những nét "biến tấu" thú vị của văn hoá ẩm thực miền Tây: vừa sáng tạo, vừa gắn kết, vẫn giữ nguyên sự chân chất, hiếu khách đặc trưng của vùng sông nước.
Châu Anh
