Trong những năm gần đây, trên các diễn đàn và mạng xã hội liên tục xuất hiện những cuộc tranh luận xung quanh cách dạy con, đặc biệt là giữa yêu thương đúng mức và nuông chiều quá độ. Nhiều bậc phụ huynh chia sẻ những khoảnh khắc khiến họ “ngã ngửa” trước hành vi của con, những câu chuyện ấy nhanh chóng nhận được hàng chục nghìn bình luận, tranh luận nảy lửa từ cộng đồng mạng, người thì cảm thông, người thì lo lắng, kẻ lại phê phán cách nuôi dạy hiện nay.
Mới đây, một câu chuyện phản ánh rõ về ranh giới mong manh giữa yêu thương và nuông chiều đã gây sốt trên mạng xã hội Trung Quốc. Hình ảnh được ghi lại khi ông ngoại dẫn cháu gái 3 tuổi đi siêu thị. Trong lúc ông chăm chú lựa trái cây, cô bé đứng bên cạnh không bóp nát từng quả nho, nhưng phản ứng của ông lại khiến cả người bán lẫn cư dân mạng tranh cãi.
Bé Đồng Đồng (3 tuổi) hiện chủ yếu do ông bà ngoại chăm sóc. Bố mẹ bận rộn công việc, đi sớm về muộn nên thời gian dành cho con không nhiều. Trong gia đình, Đồng Đồng trở thành “trung tâm”, muốn gì được nấy, cáu giận hay mắc lỗi nhỏ cũng thường được người lớn cười xòa cho qua. Thỉnh thoảng, khi bố mẹ nhắc nhở con vài câu hoặc chỉ mang tính răn đe nhẹ, bà ngoại lập tức đứng ra bênh vực: “Nó còn nhỏ, biết gì đâu, đừng làm cháu sợ”.
Một lần, ông ngoại đưa Đồng Đồng đi chợ mua trái cây. Trong lúc ông cúi xuống chọn cam, cô bé đứng bên cạnh đưa tay bóp những quả nho trên sạp. Từng quả bị bóp nát, nước dính đầy tay.
Người bán thấy vậy liền nhắc: “Cháu ơi, trái cây không được bóp lung tung đâu”. Ông ngoại quay lại, chỉ cười rồi lau tay cho cháu: “Ôi, cái tay nhỏ này nghịch ghê”. Không lâu sau, Đồng Đồng tiếp tục đưa tay bóp sang những loại trái cây khác. Lần này, người bán nói nặng giọng hơn: “Đừng động vào nữa, đây là hàng để bán”.
Nghe vậy, cô bé sững lại một giây rồi bật khóc. Ông ngoại lập tức bế cháu lên, vừa dỗ dành vừa tỏ vẻ không hài lòng: “Cô nói to thế làm gì? Trẻ con còn nhỏ, biết gì đâu”. Người bán không kìm được, đáp lại: “Chính vì còn nhỏ nên mới cần dạy, không thì sau này làm sao biết quy tắc?”.
Câu nói khiến ông ngoại bực bội. Ông đáp: “Được rồi, tôi mua hết, thế đã vừa lòng chưa?”. Rồi ông cân toàn bộ số trái cây bị bóp hỏng để trả tiền, quay sang nói với Đồng Đồng: “Không sao đâu con, thích sờ thì sờ”.
Xung quanh, nhiều người quay lại nhìn. Có người khẽ nói: “Đứa trẻ này sau này chắc khó dạy lắm”. Nhưng ông ngoại vẫn tỏ ra như thể mình mới là người hiểu rõ nhất thế nào là yêu thương trẻ con.
Trên thực tế, không ít gia đình, đặc biệt là những gia đình có ông bà chăm cháu đang đứng lưng chừng giữa ranh giới của yêu thương và nuông chiều. Sự nuông chiều thường được che đậy bằng những lý do quen thuộc như “xót cháu”, “không nỡ”, “trẻ còn nhỏ”.
Tình cảm dành cho trẻ là thật. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ, người lớn nhiều khi chỉ nhìn thấy cảm xúc trước mắt của trẻ mà quên mất việc thiết lập ranh giới.
Trẻ dù nhỏ đến đâu cũng cần biết điều gì được làm và điều gì không được làm. Nếu mỗi lần vượt ranh giới đều được bao che, dung túng, trẻ rất dễ hình thành một nhận thức nguy hiểm là chỉ cần khóc, chỉ cần làm ầm lên, người lớn sẽ đứng về phía mình.
Khi logic ấy lặp đi lặp lại, tính ích kỷ và thói quen xem bản thân là trung tâm sẽ dần trở thành một phần trong tính cách.
Những biểu hiện của sự nuông chiều
Thứ nhất, mọi yêu cầu của trẻ đều không có giới hạn. Chỉ cần trẻ khóc, người lớn lập tức nhượng bộ, không cần biết yêu cầu đó có hợp lý hay không. Lâu dần, trẻ học được rằng cảm xúc chính là công cụ hiệu quả nhất để đạt được điều mình muốn.
Thứ hai, trẻ phạm lỗi nhưng không phải chịu hậu quả. Người lớn nói nhiều về đạo lý nhưng hiếm khi để trẻ tự sửa sai hay chịu trách nhiệm. Theo thời gian, trẻ mất dần sự nhạy cảm với đúng – sai và ranh giới của người khác.
Thứ ba, người lớn hoảng loạn mỗi khi trẻ khóc. Không phải vì không muốn đặt quy tắc, mà vì quá sợ tiếng khóc. Mỗi lần nhượng bộ, người lớn vô tình trao quyền kiểm soát cho trẻ, khiến việc lập lại kỷ luật sau này trở nên khó khăn hơn rất nhiều.
Yêu con thế nào cho đúng?
Yêu thương lành mạnh không phải là đáp ứng mọi yêu cầu, mà là sự dịu dàng đi cùng kiên định. Trẻ cần được sống trong một môi trường có quy tắc rõ ràng và ổn định, không để thay đổi theo cảm xúc của người lớn hay hoàn cảnh cụ thể.
Không phải lời từ chối nào cũng là lạnh lùng. Đôi khi, từ chối đúng lúc chính là cách giúp trẻ hiểu về giới hạn. Bên cạnh đó, việc để trẻ tự chịu trách nhiệm trong khả năng của mình từ dọn đồ chơi đến khắc phục hậu quả do mình gây ra là bước quan trọng để hình thành ý thức trách nhiệm.
Cuối cùng, trẻ học nhanh nhất không phải từ lời dạy, mà từ cách người lớn hành xử. Cách người lớn tôn trọng quy tắc, đối xử với người khác và giải quyết xung đột chính là bài học trực quan nhất.
Nhiều người thường dùng câu “nó còn nhỏ” để che chắn cho trẻ khỏi mọi hậu quả. Nhưng trên thực tế, sự trưởng thành lại bắt đầu từ những lần được dạy chịu trách nhiệm, dù là rất nhỏ.
Yêu thương không đồng nghĩa với dung túng. Trước khi mềm lòng, người lớn cần giữ vững nguyên tắc, bởi nếu không, tình yêu vốn để bảo vệ trẻ có thể vô tình trở thành rào cản trên con đường trưởng thành của chính các em.
Theo Sohu
Nhật Linh
