Chiều 27/2, một tàu du lịch chở 41 người bất ngờ bốc cháy khi đang hành trình gần Hang Cỏ, thuộc Vịnh Hạ Long. Sự cố xảy ra khoảng 17h, thuyền trưởng và thuyền viên đã kịp thời sơ tán toàn bộ hành khách an toàn.
Trước đó, liên tiếp các vụ tai nạn đường thủy nghiêm trọng đã xảy ra tại Quảng Trị và Lào Cai, khiến nhiều người thiệt mạng và mất tích. Trưa 19/2, vụ lật thuyền trên sông Gianh khiến 4 người tử vong. Đến tối 21/2, tại Hồ Thác Bà, một vụ va chạm giữa hai tàu làm tàu chở khách chìm, 6 người mất tích. Cùng ngày, một tàu du lịch tại Cát Hải bốc cháy dữ dội, may mắn 32 hành khách được sơ tán kịp thời.
Các sự cố đều diễn ra trong thời gian ngắn nhưng để lại hậu quả nặng nề, cho thấy chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Trong bối cảnh đó, việc chủ động trang bị kiến thức và kỹ năng an toàn trước khi bước lên bất kỳ phương tiện đường thủy nào không còn là khuyến nghị mà là yêu cầu cần thiết. Dưới đây là 5 nguyên tắc quan trọng cần ghi nhớ để giảm thiểu rủi ro và bảo vệ bản thân cũng như những người thân đi cùng.
1. Mặc áo phao đúng cách
Áo phao là thiết bị nổi cá nhân quan trọng giúp giữ cơ thể ở trạng thái nổi, đảm bảo phần đầu và đường thở luôn ở trên mặt nước ngay cả khi người mặc bị mất sức hoặc bất tỉnh. Thiết kế của áo phao phân bổ lực nổi quanh vùng ngực và cổ, hỗ trợ cơ thể tự xoay về tư thế ngửa, qua đó giảm nguy cơ sặc nước.
Tuy nhiên, hiệu quả chỉ được đảm bảo khi sử dụng đúng cách. Áo cần mặc vừa cơ thể, cài chặt khóa và siết dây cố định để tránh tuột khi rơi xuống nước. Việc đeo hờ hoặc không cài khóa gần như khiến áo bị mất tác dụng.
2. Kiểm tra tình trạng và số lượng thiết bị an toàn
Trước khi phương tiện khởi hành, hành khách cần chủ động quan sát và xác nhận tàu được trang bị đầy đủ thiết bị an toàn theo quy định. Tối thiểu phải có đủ áo phao cho toàn bộ người trên tàu, phao tròn cứu sinh, bình chữa cháy còn hạn sử dụng và thiết bị liên lạc khẩn cấp. Việc kiểm tra này không thay thế trách nhiệm của đơn vị vận hành, nhưng giúp hành khách nhận diện sớm những thiếu sót có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn.
Bên cạnh số lượng, tình trạng thiết bị cũng cần được lưu ý. Áo phao rách, khóa hỏng, bình chữa cháy mất niêm phong hoặc đặt ở vị trí khó tiếp cận đều làm giảm hiệu quả khi xảy ra sự cố.
3. Ghi nhớ vị trí và cách sử dụng các thiết bị cứu sinh
Ngay khi lên tàu, hành khách cần chủ động xác định vị trí đặt áo phao dự phòng, phao tròn, đèn tín hiệu, còi báo động và các thiết bị phát tín hiệu khẩn cấp. Trong điều kiện cháy nổ, mất điện hoặc phương tiện bị nghiêng, tầm nhìn và khả năng di chuyển sẽ giảm đáng kể. Nếu không nắm trước vị trí, việc tìm kiếm trong trạng thái gấp gáp có thể làm chậm quá trình ứng phó.
Bên cạnh việc nhận diện vị trí, cần hiểu nguyên tắc sử dụng cơ bản của từng thiết bị. Việc chuẩn bị kiến thức từ trước giúp rút ngắn thời gian phản ứng và nâng cao hiệu quả cứu hộ.
4. Quan sát lối thoát hiểm
Mỗi phương tiện đường thủy đều bố trí cửa thoát hiểm, lối ra boong hoặc khu vực tập trung khi có tình huống khẩn cấp. Ngay khi ổn định chỗ ngồi, hành khách nên xác định lối thoát gần nhất và hướng di chuyển ngắn nhất để tiếp cận khu vực an toàn.
Chẳng may nếu xảy ra sự cố, cần di chuyển theo hướng dẫn của thuyền viên, giữ trật tự và tránh chen lấn. Các hành vi tự phát như nhảy xuống nước khi chưa có áo phao hoặc chưa có chỉ đạo có thể làm tăng nguy cơ chấn thương và gây khó khăn cho công tác cứu hộ.
5. Bình tĩnh khi gặp sự cố
Trong trường hợp rơi xuống nước, ưu tiên hàng đầu là đảm bảo đường thở luôn ở trên mặt nước. Nếu không biết bơi, tuyệt đối không vùng vẫy mạnh vì phản xạ này khiến cơ thể nhanh chóng mất sức và chìm sâu hơn. Thay vào đó, cần giữ cơ thể thả lỏng, ngửa mặt lên nếu có thể và tận dụng lực nổi tự nhiên của áo phao hoặc bất kỳ vật nổi nào ở gần.
Nếu không có áo phao, hãy tìm và bám vào phao tròn, can nhựa, thùng xốp, mảnh gỗ hoặc phần nổi của thân tàu. Trong điều kiện không có vật nổi, có thể áp dụng tư thế nổi ngửa cơ bản: hít sâu, mở rộng lồng ngực, giữ đầu ngửa ra sau để miệng và mũi cao hơn mặt nước, đồng thời cử động tay chân nhẹ nhàng để duy trì thăng bằng. Mục tiêu không phải là bơi đi xa mà là kéo dài thời gian chờ cứu hộ.
Phương Anh (Tổng hợp)
