Cha mẹ không thể đi theo để chọn bạn cho con cả đời, nhưng hoàn toàn có thể trang bị cho con "bộ lọc" để nhận diện những mối quan hệ độc hại. Dưới đây là 4 kiểu câu nói điển hình của những người bạn mà trẻ nên cảnh giác:
1. "Tất cả đều là lỗi của người khác/Tại nó mà tớ mới..."
Nhận diện: Đây là dấu hiệu của kiểu tính cách thiếu trách nhiệm và hay đổ lỗi. Những đứa trẻ này luôn tìm cách quy chụp vấn đề cho ngoại cảnh thay vì tự nhìn nhận bản thân. Điều này thường xuất phát từ cảm giác bất an hoặc do được nuôi dạy trong môi trường chỉ trích thay vì khích lệ tự sửa sai.
Nguy cơ: Chơi thân với nhóm bạn này, con bạn sẽ dần học thói quen tìm "kẻ thế thân" mỗi khi gặp rắc rối. Trẻ sẽ thiếu dũng khí đối mặt với thất bại, luôn cho rằng thế giới bất công và mình là nạn nhân.
Lời khuyên cho con: Giữ cái đầu lạnh, không hùa theo cảm xúc của bạn. Khéo léo đưa ra góc nhìn khách quan: "Hay là mình thử xem lại xem có sơ suất ở đâu không?".
2. "Tớ kể cho cậu nghe bí mật này, đừng nói với ai nhé..."
Nhận diện: Đừng nhầm lẫn với sự tin tưởng. Nếu câu nói này thường xuyên đi kèm với việc nói xấu hoặc tiết lộ chuyện riêng tư của người thứ ba, đây là kiểu bạn hay "buôn chuyện" và thiếu trung thực.
Nguy cơ: Mối quan hệ này dạy trẻ cách dùng sự dối trá và tin đồn để lôi kéo đồng minh hoặc hạ bệ người khác. Trẻ dễ bị cuốn vào những rắc rối thị phi, mất uy tín và hình thành tư duy lệch lạc rằng "buôn chuyện" là cách để giao tiếp xã hội.
Lời khuyên cho con: Thận trọng khi nghe, không tham gia lan truyền. Có thể từ chối khéo: "Tớ nghĩ mình không nên nghe chuyện riêng của người khác khi họ không biết."
3. "Cậu cũng chỉ làm được đến thế thôi"
Nhận diện: Đây là kiểu bạn tiêu cực, hay ghen tị hoặc thích kiểm soát. Họ thường dùng lời nói để phủ nhận nỗ lực, vùi dập sự tự tin của người khác nhằm che giấu nỗi sợ hãi về sự thua kém của chính mình.
Nguy cơ: Nghe những lời này thường xuyên, con sẽ dần hoài nghi năng lực bản thân, nảy sinh tâm lý tự ti và an phận. Nguy hiểm hơn, con có thể từ bỏ ước mơ chỉ vì sợ bị bạn bè chê cười.
Lời khuyên cho con: Hiểu rằng lời chê bai đó phản ánh nỗi sợ của bạn, không phải năng lực của con. Dùng hành động và kết quả để chứng minh, thay vì tranh cãi.
4. "Có việc gì cứ tìm tớ" (Nhưng không bao giờ thực hiện)
Nhận diện: Đây là kiểu bạn "xã giao", "thảo mai". Họ luôn tỏ ra nhiệt tình, hứa hẹn đủ điều để lấy lòng hoặc lợi dụng người khác, nhưng khi cần kíp thì luôn vắng mặt hoặc thoái thác.
Nguy cơ: Trẻ sẽ học được thói quen hứa suông, sống giả tạo và coi các mối quan hệ chỉ là công cụ. Khi gặp khó khăn thực sự, trẻ sẽ rơi vào trạng thái hụt hẫng vì đã đặt niềm tin sai chỗ.
Lời khuyên cho con: Đừng nhìn vào lời nói, hãy nhìn vào hành động (xem bạn có giữ lời hứa không). Không nên quá dựa dẫm, hãy coi sự giúp đỡ của bạn bè là phụ, nỗ lực của bản thân là chính.
Cha mẹ cần làm gì để trở thành "bộ lọc" cho con?
Thay vì cấm đoán cực đoan, cha mẹ hãy giúp con xây dựng "hệ miễn dịch" trước những lời nói độc hại bằng các phương pháp thực tế:
1. Làm "bộ lọc ngôn ngữ": Thường xuyên hỏi con về những câu nói con nghe được ở trường khiến con vui nhất hoặc buồn nhất. Điều này giúp cha mẹ nắm bắt được môi trường giao tiếp của con và kịp thời điều chỉnh nếu thấy con bắt đầu lặp lại những từ ngữ tiêu cực.
2. Trò chơi đóng vai (Role-play): Hãy thử đóng vai "người bạn xấu tính" và để con tập cách ứng đối. Ví dụ, mẹ nói: "Cái áo này trông quê thế", và hướng dẫn con cách đáp trả vừa lịch sự vừa cứng rắn. Việc luyện tập trong môi trường an toàn giúp con không bị "đơ" khi gặp tình huống thật.
3. Tự kiểm điểm bản thân Cha mẹ chính là tấm gương phản chiếu rõ nhất. Nếu bạn thường xuyên phàn nàn, hứa lèo hoặc nói xấu người khác trước mặt con, chính bạn đang đẩy con đến gần hơn với những nhóm bạn có tính cách tương tự.
Nhà giáo dục Maria Montessori từng nói: "Đứa trẻ là người thầy của nhân loại." Chúng ta không thể tặng con một chiếc lồng kính để ngăn cách mọi bụi bẩn, nhưng có thể trao cho con đôi mắt tinh tường để phân biệt tốt xấu. Khi con biết cách dứt khoát nói "Không" với những người bạn độc hại, đó chính là lúc con thực sự trưởng thành.
Minh Châu (Nguồn: Sohu)
