Thế giới gia súc vừa chứng kiến một cú gõ búa lịch sử tại phiên đấu giá diễn ra ở Arandu, Brazil. Một con bò cái mang tên Viatina-19 đã được chốt giá ở mức không tưởng: 4,3 triệu đô la. Để dễ hình dung, con số này tương đương với hơn 100 tỷ đồng Việt Nam, biến nó thành cá thể bò đắt giá nhất từng được ghi nhận trong lịch sử nhân loại.
Tuy nhiên, đằng sau mức giá "trên trời" đó không đơn thuần là một cuộc chơi ngông của những đại gia nông nghiệp, mà là một bài toán kinh tế cân não về giá trị của bộ gen di truyền hoàn mỹ.
Con bò cái màu trắng mang tên Viatina-19 này thuộc giống bò Nelore. Nó có vẻ ngoài rất lực lưỡng với bộ lông trắng muốt như được sơn, phần lưng gù cao và yếm thịt rủ xuống từ cổ như một chiếc khăn quàng. Hơn nữa, kích thước của nó vô cùng ấn tượng với trọng lượng đạt 1.101 kg, gấp đôi so với đa số bò cái cùng giống.
Viatina-19 thuộc giống bò Nelore, một dòng bò thịt đang thống trị ngành công nghiệp chăn nuôi của Brazil - quốc gia xuất khẩu thịt bò số một hành tinh. Với trọng lượng lên tới 1.101 kg, tức là gấp đôi một con bò cái thông thường, Viatina-19 được các chuyên gia thú y đánh giá là cá thể tiệm cận sự hoàn hảo.
Sở dĩ bộ gen của nó đắt đỏ đến vậy là bởi khả năng truyền lại các đặc tính ưu việt cho thế hệ sau một cách ổn định, từ tốc độ tăng cơ bắp, cấu trúc xương khớp đến khả năng kháng bệnh. Minh chứng rõ nhất cho giá trị này là việc mỗi tế bào trứng của Viatina-19 được rao bán với giá 250.000 đô la.
Loralany Martins, bác sĩ thú y riêng của Viatina-19, cho biết nó là cá thể bò Nelore tiệm cận sự hoàn hảo nhất từ trước đến nay. Nó sở hữu mọi đặc điểm mà những người nhân giống bò Nelore khao khát, đồng thời là hậu duệ của dòng dõi Nelore lâu đời nhất.
Ngược dòng lịch sử, giống bò Nelore có nguồn gốc xa xưa từ Ấn Độ từ khoảng năm 2000 trước Công nguyên. Trải qua hàng ngàn năm thích nghi với những điều kiện khắc nghiệt nhất - từ cái rét thấu xương của vùng Punjab đến sự nóng bỏng của vịnh Bengal - giống bò này đã tích lũy được một kho tàng gen thích nghi môi trường vô giá.
Khi được đưa đến Brazil vào cuối thế kỷ 19, các nhà khoa học và nhân giống tại đây đã không để chúng biến đổi tự nhiên mà chủ động sử dụng công nghệ chuyển phôi, siêu máy tính và các mô hình toán học để tối ưu hóa những đặc tính ưu việt nhất.
Những ưu thế sinh học của bò Nelore thực sự khiến giới chăn nuôi phải kinh ngạc. Chúng sở hữu tuyến mồ hôi lớn hơn 2 lần và số lượng nhiều hơn 30% so với các giống bò Châu Âu, giúp giải nhiệt cực nhanh dưới ánh nắng nhiệt đới. Làn da trắng muốt không chỉ mang tính thẩm mỹ mà còn có tác dụng phản xạ tia mặt trời, trong khi lớp da lỏng lẻo đóng vai trò như một cơ chế tự vệ trước các loại côn trùng hút máu. Đặc biệt, cấu trúc khung xương chậu rộng giúp bò Nelore gần như không bao giờ gặp sự cố đẻ khó, một yếu tố cực kỳ quan trọng trong chăn nuôi quy mô công nghiệp.
Về mặt thị trường, tính đến thời điểm đầu năm 2026, giá thịt bò Nelore đang có những biến động đáng kể. Do ảnh hưởng từ các chính sách quản lý hạn ngạch và thuế quan mới áp dụng từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, giá bán buôn loại thịt này dao động từ 48 đến 61 nhân dân tệ mỗi kg. Mặc dù mức giá này tương đối cao, nhưng sức tiêu thụ vẫn không hề giảm sút nhờ chất lượng thịt được đánh giá là ổn định và đáng tin cậy.
Brazil hiện là quốc gia xuất khẩu thịt bò số một thế giới, và giống bò Nelore chiếm vị trí chủ đạo trong ngành công nghiệp thịt mang lại lợi nhuận khổng lồ này.
Câu hỏi đặt ra là: Tại sao một giống bò ưu việt như vậy lại chưa được nhập khẩu và nhân giống quy mô lớn tại các thị trường như Việt Nam hay Trung Quốc? Câu trả lời nằm ở hai khía cạnh: sinh học và kinh tế.
Thứ nhất, những lợi thế "vô đối" của bò Nelore lại tập trung chủ yếu vào khả năng thích nghi với khí hậu nhiệt đới đặc thù của Brazil. Khi đưa về các khu vực có khí hậu ôn đới hoặc cận nhiệt đới có mùa đông lạnh, chưa chắc những ưu điểm này đã phát huy hiệu quả.
Thứ hai, đối với một thị trường tiêu thụ khổng lồ, việc nhập khẩu trực tiếp thịt thành phẩm chất lượng cao từ Brazil thường mang lại lợi ích kinh tế rõ ràng hơn việc đầu tư khổng lồ để nhập khẩu bò sống, xây dựng hệ thống chuồng trại và chấp nhận những rủi ro trong quá trình thuần hóa giống mới.
Thay vì nhập khẩu ồ ạt, hướng đi hiện nay của các nhà khoa học nông nghiệp là nhập khẩu vật chất di truyền (tinh trùng hoặc phôi) để lai tạo với các giống bò vàng bản địa. Phương pháp này giúp tạo ra những thế hệ bò lai vừa mang gen tăng trưởng, chịu nhiệt của Nelore, vừa giữ được khả năng thích ứng tốt với điều kiện thổ nhưỡng địa phương.
Có thể thấy, mức giá 4,3 triệu đô la của Viatina-19 là một sự khẳng định cho quyền năng của công nghệ di truyền trong nông nghiệp hiện đại. Dù chúng ta chưa thấy những đàn bò Nelore trắng muốt trên khắp các cánh đồng trong nước, nhưng những giá trị di truyền từ giống bò "triệu đô" này chắc chắn đã và đang âm thầm đóng góp vào việc nâng cao chất lượng nguồn cung thực phẩm trên toàn cầu.
Đức Khương
