Mỗi lần đổ xăng/dầu, ít ai nghĩ đến hành trình mà những lít nhiên liệu đó đã đi qua — từ lòng đất, qua đường ống biển, rồi qua hàng chục phân xưởng công nghệ phức tạp trước khi chảy vào bình xe.
Tại Nhà máy lọc dầu Dung Quất (thuộc hệ sinh thái Petrovietnam), hành trình đó diễn ra mỗi ngày, 24/7, với công suất tối đa đạt 6,5 triệu tấn dầu thô/năm.
Nhà máy lọc dầu Dung Quất là nơi sản xuất khoảng 30% xăng dầu cho đất nước.
Nhờ đó, nhà máy có vốn đầu tư 3 tỷ USD do Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) vận hành này hiện cung ứng khoảng 30% nhu cầu tiêu thụ xăng dầu ở Việt Nam.
Theo báo cáo của BSR, trong riêng Quý 1/2026, sản lượng sản xuất của Nhà máy Dung Quất đạt 2,03 triệu tấn, tổng doanh thu đạt 41.278 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế là 3.347 tỷ đồng.
Điều này có nghĩa, mỗi ngày Nhà máy Dung Quất lãi 37,2 tỷ đồng (tương đương mỗi giờ lãi 1,55 tỷ đồng).
Trong chiến lược phát triển dài hạn, BSR đặt mục tiêu đến năm 2030 lọt vào Top 8 nhà máy lọc dầu khu vực Đông Nam Á về doanh thu, từ vị trí Top 10 hiện nay.
Song song, BSR đang đẩy mạnh nghiên cứu sản xuất Nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) và tối đa chuyển đổi sang các nguồn năng lượng xanh, sạch, tái tạo. Năm 2025, BSR "xuất xưởng" lô SAF đầu tiên cho Skypec - thành tựu nổi bật nhất của năm của BSR.
Đây là con đường "xanh hóa, bền vững" của Nhà máy Dung Quất trong quá trình sản xuất và vận hành:
Quay trở lại câu chuyện nêu ở đầu bài, vậy cụ thể...
Nhà máy Dung Quất lọc dầu như thế nào?
Bước 1 — Đường vào của dầu thô — Khởi đầu quan trọng từ "chiếc phao" 360 tấn
Dầu thô được nhập vào Nhà máy Dung Quất thông qua Phao rót dầu không bến (SPM) - một phao nổi ngoài biển (cách Nhà máy khoảng 2.700 mét) cho phép tàu chở dầu cỡ lớn bơm dầu thẳng vào bờ mà không cần cập cảng. Đây là giải pháp kỹ thuật quan trọng vì vịnh Dung Quất không đủ sâu cho tàu siêu trọng.
Phao rót dầu không bến (SPM) là hạng mục ngoại vi quan trọng bậc nhất của Nhà máy Dung Quất.
Phao rót dầu không bến nặng 360 tấn, cao 10m, neo ở độ sâu nước 35m. Phao SPM bao gồm có các hệ thống PLEM ngầm, đường ống ngầm dẫn dầu thô dài 3,2km tới Nhà máy và 2 đường ống nổi dài 242m để nối từ phao rót dầu đến tàu chở dầu thô.
Bước 2 — Tháp chưng cất dầu thô
Phân xưởng CDU — Tháp chưng cất dầu thô — được xem là bước sơ chế đầu tiên, cung cấp nguyên liệu cho các phân xưởng sau của Nhà máy Dung Quất.
Phân xưởng CDU của Nhà máy Dung Quất. Ảnh: Petrovietnam
Nhiệm vụ của nó là phân tách dầu thô thành những phân đoạn khác nhau (gas, naptha, kerosen, gas oil nhẹ LGO, gas oil nặng HGO và cặn khí quyển) dựa trên nhiệt độ sôi tại áp suất khí quyển.
Nguyên lý rất đơn giản, giống nấu nước cất nhưng phức tạp hơn nhiều: Ở nhiệt độ khác nhau, mỗi thành phần trong dầu thô sẽ bay hơi và ngưng tụ ở tầng khác nhau của tháp. Gas nhẹ nhất bay lên đỉnh, cặn nặng nhất chìm xuống đáy.
Bước 3 — Mỗi phân đoạn đi đâu?
Sau khi tách ra, mỗi phân đoạn theo một con đường riêng. Gas được đưa đến phân xưởng thu hồi khí để sản xuất LPG (Khí dầu mỏ hóa lỏng); naptha vào các phân xưởng nâng chỉ số octan để làm xăng; kerosen vào phân xưởng xử lý để ra nhiên liệu phản lực Jet A1 và dầu hỏa; gas oil nặng và nhẹ được pha trộn thành diesel.
Còn phần cặn nặng nhất — thứ không bay hơi được — đi vào phân xưởng quan trọng nhất của toàn nhà máy.
Bước 4 — Phân xưởng RFCC: "Trái tim" của Dung Quất
Phân xưởng RFCC (phân xưởng cracking xúc tác cặn dầu) được ví như "trái tim" của Nhà máy Dung Quất, nắm giữ nhiệm vụ phức tạp nhất và tầm quan trọng lớn nhất, mang lại hiệu quả kinh tế cao, quyết định công việc của một nhà máy lọc dầu.
Các kỹ sư đang trực vận hành Phân xưởng RFCC tại Phòng Điều khiển Trung tâm của Nhà máy Dung Quất. Ảnh: BSR
Sở hữu công nghệ tiên tiến nhất, RFCC có nhiệm vụ xử lý phần cặn khí quyển (hay mazut) để tạo ra thêm propylene, LPG, xăng, diesel và dầu nhiên liệu.
Cracking nghĩa đen là "bẻ gãy" — dùng nhiệt độ cao và xúc tác hóa học để phá vỡ các phân tử hydrocarbon nặng, cồng kềnh thành các phân tử nhỏ hơn, nhẹ hơn và có giá trị cao hơn.
Nhờ đó, phần "bã" của dầu thô vốn chỉ dùng làm dầu đốt lò cũng được chuyển hóa thành xăng và diesel — tăng hiệu quả kinh tế đáng kể.
Bước 5 — Công nghệ nào làm xăng E5 RON 92, RON 95?
Đây là điểm kỹ thuật thú vị. Sau khi chưng cất, chỉ số octane của xăng cao nhất chỉ đạt 70. Qua quá trình xử lý mới tăng lên được 92 và 95.
Để làm được điều này, Nhà máy Dung Quất dùng công nghệ CCR Platforming của Công ty đa quốc gia Honeywell UOP (Mỹ) nhằm chuyển hóa cấu trúc phân tử naptha liên tục giúp nâng cao trị số octane (RON) của naphtha nhẹ để sản xuất xăng chất lượng cao và hydro.
Kết quả tạo ra xăng E5 RON 92 và RON 95 chất lượng cao mà không cần pha thêm phụ gia hóa học.
Trang Ly
