Khi còn nhỏ, nhiều người trong chúng ta từng háo hức chờ Tết vì được mặc áo mới, ăn món ngon, được thức khuya xem pháo hoa. Nhưng càng lớn lên, nhất là khi đã làm cha mẹ, ta mới hiểu: Tết không chỉ là chuyện đủ đầy vật chất, mà còn là dịp vun đắp cho con những bài học đầu đời về gia phong, lời ăn tiếng nói và sự trân trọng truyền thống.
Đêm giao thừa – khoảnh khắc chuyển giao năm cũ và năm mới – trong nếp nhà xưa luôn có những điều "nên" và "không nên". Nghe qua tưởng như mê tín, nhưng ẩn sau đó là cách người lớn dạy trẻ về sự cẩn trọng, lòng biết ơn và niềm tin vào điều tốt đẹp.
Ba điều không nói trong đêm giao thừa
Thứ nhất, không nói lời xui rủi. Người xưa kiêng nhắc đến những từ như "nghèo", "ốm", "xui", "chết chóc" trong đêm cuối năm. Không phải vì sợ hãi vô cớ, mà bởi giao thừa là lúc gieo mầm cho hy vọng. Trẻ nhỏ rất dễ bắt chước lời người lớn. Nếu cha mẹ giữ được thói quen nói lời tích cực như "mạnh khỏe", "bình an", "may mắn", con cũng học được cách nhìn cuộc sống bằng ánh sáng lạc quan.
Cha mẹ có thể biến điều này thành một "trò chơi gia đình": ai nói được nhiều câu chúc hay nhất sẽ được lì xì đầu tiên. Trẻ con nhớ không phải vì bị cấm đoán, mà vì được khuyến khích.
Thứ hai, không nói lời mắng nhiếc. Không khí Tết vốn ấm áp, nếu người lớn nổi nóng hay quát mắng, niềm vui dễ bị phá vỡ. Người xưa tin rằng lời nặng nề trong giao thừa sẽ "xua" đi phúc khí. Còn với góc nhìn hiện đại, đó đơn giản là bài học về cách kiểm soát cảm xúc. Nếu con lỡ làm đổ nước hay bướng bỉnh, thay vì quát, hãy nhẹ nhàng nhắc: "Năm mới mình làm em bé lịch sự nhé". Quy tắc đi kèm sự dịu dàng mới thấm lâu.
Thứ ba, không nhắc chuyện buồn năm cũ. Giao thừa là khoảnh khắc "khép lại". Những điều không vui, thất bại, va vấp… nên để lại phía sau. Khi cha mẹ chọn kể cho con nghe những kỷ niệm đẹp thay vì chuyện buồn, trẻ sẽ hiểu rằng mỗi năm mới là một cơ hội làm lại. Đó là cách gieo trong lòng con niềm tin rằng ngày mai luôn có thể tốt hơn hôm qua.
Bốn việc nên làm cùng con trong đêm giao thừa
Một là, cùng nhau dọn dẹp và tắm rửa sạch sẽ. Tắm nước ấm cho con vào chiều hoặc tối 30, mặc bộ đồ mới tinh tươm, nói với con rằng: "Mình rũ bụi năm cũ để đón năm mới". Trẻ có thể chưa hiểu hết ý nghĩa, nhưng sẽ nhớ cảm giác được chăm chút, được bắt đầu lại trong sự tinh khôi.
Hai là, cùng chuẩn bị bữa cơm đoàn viên. Bữa cơm tất niên không chỉ để ăn no, mà để dạy con về sự chia sẻ. Hãy để con phụ việc nhỏ như bày bát đũa, lau bàn, gắp thức ăn cho ông bà. Khi con được tham gia, con thấy mình là một phần của gia đình. Bài học về hiếu kính và sẻ chia bắt đầu từ chính mâm cơm ấy.
Ba là, cùng thức khoảnh khắc giao thừa. Không cần ép trẻ thức quá khuya, nhưng nếu có thể, hãy để con nghe tiếng chuông đồng hồ điểm 12 giờ, cùng cả nhà nói "Chúc mừng năm mới". Giây phút ấy gieo vào con cảm giác thiêng liêng của thời gian, rằng cuộc đời có những cột mốc đáng trân trọng.
Bốn là, cùng nói lời cảm ơn và ước nguyện. Trước khi lì xì, cha mẹ có thể hỏi con: "Năm qua con biết ơn điều gì?" và "Năm mới con mong điều gì nhất?". Khi trẻ học cách biết ơn và ước mơ, con đang được rèn luyện hai năng lực quan trọng: nhìn lại và hướng tới.
Nhiều người than rằng Tết nay nhạt dần. Có lẽ không phải vì phong tục mất đi, mà vì chúng ta vội vàng quá. Bánh chưng mua sẵn, câu đối in sẵn, bữa cơm đặt sẵn… mọi thứ tiện lợi nhưng thiếu đi sự tham gia của con trẻ.
Trẻ con không nhớ mâm cao cỗ đầy mà nhớ cảm giác được cùng cha mẹ dán câu đối, được nghe lời chúc, được nắm tay trong khoảnh khắc giao thừa. Những điều tưởng như "cũ kỹ" ấy lại chính là món quà quý nhất: dạy con cách nói lời đẹp, giữ lòng ấm, và tin rằng năm mới sẽ rực rỡ hơn năm cũ.
Đêm giao thừa, ba điều không nói, bốn việc nên làm, suy cho cùng không phải để cầu may, mà để dạy con sống tử tế và có niềm tin. Và khi trong nhà vang lên tiếng cười thay cho lời trách móc, khi ánh mắt cha mẹ ánh lên hy vọng, đó đã là một khởi đầu đỏ lửa cho cả năm.
Hiểu Đan
