Bộ phim Kiếp Phù Du của đạo diễn Hải Ninh được sản xuất năm 1990, từng đoạt giải: Bông sen bạc, Liên hoan phim Việt Nam lần thứ IX -1990. Đây là phần tiếp theo của bộ phim Đêm Hội Long Trì, với nội dung chính là cuộc đối đầu dữ dội chốn thâm cung giữa Tuyên phi Đặng Thị Huệ và Thái phi Dương Thị Ngọc Hoan sau ngày Chúa Trịnh Sâm qua đời. Kiếp Phù Du được khán giả ca ngợi là "phim cung đấu đầu tiên của màn ảnh Việt".
Đỉnh cao phim cổ trang Việt Nam
Kiếp Phù Du kể về Tuyên phi Đặng Thị Huệ (Lê Vân đóng) linh cảm được hiểm họa sau khi Trịnh Sâm băng hà, đã tìm cách ép Chúa nhường ngôi cho con trai nàng Trịnh Cán, khi đó chưa đầy 10 tuổi, lại có cơ thể ốm yếu. Tình địch của Đặng Thị Huệ là Thái phi Dương Ngọc Hoan (NSND Hoàng Cúc) quyết giao tranh và đã giành lại ngôi Chúa cho con trai là Trịnh Tông. Bộ phim đã đem đến cho khán giả những cảnh quay đầy lôi cuốn về những mưu mô chốn cung đình.
Trong đó, phần lời thoại và diễn xuất đẳng cấp của hai nữ diễn viên Lê Vân - Hoàng Cúc nhận được rất nhiều lời khen của người xem.
Trên các trang MXH, khán giả dành những lời có cánh ca ngợi diễn xuất, đặc biệt là khả năng nhả thoại mượt mà, quyền uy của các nhân vật. Các nghệ sĩ đã thổi hồn vào nhân vật, thể hiện rõ tính cách cũng như hoàn cảnh của mỗi vai diễn. Ví dụ như Tuyên phi Đặng Thị Huệ, khi ở bên chúa Trịnh thì ngọt ngào nũng nịu, khi nói chuyện với người dưới thì lạnh lùng dứt khoát, khi bày mưu tính kế thì âm trầm.
Trong đó, phân cảnh Thái phi Dương Ngọc Hoan tra hỏi Tuyên phi Đặng Thị Huệ, được coi là đỉnh cao về diễn xuất, thể hiện được bầu không khí quý tộc Đại Việt thuở xưa, nét quyền uy của kẻ bề trên, người thắng thế.
"Chắc, bà Vương Phi đây kinh ngạc lắm phải không? Từ một con cung nữ, ngươi leo lên làm bà chúa. Đánh, đánh cho nó hết cái thói kiêu sa đài cát ấy đi", Thái phi Dương Ngọc Hoan nói.
Khán giả yêu thích phân cảnh diễn xuất của hai diễn viên Lê Vân và Hoàng Cúc:
- Tôi thích mấy bộ phim xưa giọng Bắc như vậy, ngôn từ hay, nhấn nhá đâu ra đó, biểu cảm đỉnh.
- Thoại như này mới là phim Việt Nam chứ, mấy phim khác thoại không khác gì sao chép từ phim cung đấu Trung Quốc.
- Thoại và nét diễn như này là thứ tôi cần, chứ bây giờ cổ trang Việt Nam hay Trung Quốc thì diễn viên toàn chú trọng nhan sắc chứ diễn rất đơ, đọc thoại cũng tệ.
- Cái khiến mình ngại xem phim Việt thời nay là thoại. Những bộ phim thời xưa luôn khiến mình dễ chịu khi xem vì trình độ nhả thoại của diễn viên rất tốt, có nhấn nhá, có ngữ điệu tốt.
- Kiếp Phù Du là siêu phẩm cổ trang của Việt Nam
- Nghe giọng rất quyền uy
- Cứ bảo thoại tiếng Bắc sượng nhưng mà nhấn nhá chuẩn thì nghe hơn bị đã tai luôn, nhất là khi chửi nhau
- Đây rồi giọng cổ trang Việt Nam
- Sao giờ không có những phim với diễn viên đỉnh như này nhỉ
- Tôi thấy khả năng đọc thoại còn thật hơn mấy phim Việt Nam gần đây, thoại phim Việt gần đây nó giả gì đâu
Ngoài diễn xuất, khán giả còn ấn tượng với trang phục được đầu tư chỉn chu trong Đêm Hội Long Trì và Kiếp Phù Du. Chỉ đạo mỹ thuật Trần Quang Chính đảm nhiệm công việc tạo nên một tổng thể thẩm mỹ cổ kính sang trọng cho toàn bộ phim. Hoạ sĩ Đào Đức chịu trách nhiệm nghiên cứu tư liệu để tạo hình trang phục. Để khán giả cảm nhận được không khí quý tộc Đại việt thời xưa, nhân viên hậu kỳ đã phải tìm hiểu các tư liệu lịch sử, tranh vẽ, đền đình để khảo cổ lại những phom dáng hoa văn, màu sắc, phụ kiện, kết cấu lớp lang quần áo thời Lê-Trịnh.
Thậm chí, việc thả tóc hay búi tóc, nhân vật nào sử dụng màu sắc, trang phục phụ kiện ra sao đều được tính toán kỹ lưỡng để thể hiện đúng tuổi xuân của các mỹ nhân và thể hiện rõ vai trò thân phận của họ như đâu là dân, đâu là quan, đâu là vợ chúa, đâu là nữ hầu. Ví dụ như công chúa Quỳnh Hoa, trong những thước phim đầu tiên nàng mặc váy trắng tựa tiên nữ xuất hiện, sau khi gả chồng thì biến đổi khoác lên mình tấm áo trang trọng.
Đêm Hội Long Trì và Kiếp Phù Du mang đến vẻ cổ kính cần có của một bộ phim cổ trang dã sử. Các yếu tố về trang phục, diễn xuất, lời thoại, kết hợp với nhau để tạo ra bầu không khí trang nghiêm, mang đậm hơi thở thời đại đó. Nhờ đó, bộ phim được khen ngợi là "đỉnh cao của cổ trang Việt Nam", hơn 30 năm vẫn chưa có phim nào vượt qua.
"Tại sao, ngày nay, điện ảnh Việt Nam không làm được những phim chất lượng như thế này. Có lẽ nào điện ảnh Việt Nam đang thụt lùi", Phim này cô Thu Hà đẹp thanh thuần còn cô Lê Vân thì lả lơi quyến rũ", "Đêm hội Long Trì còn mời nghệ nhân làm ra đèn lồng con tôm chuẩn cổ để cho vào phim mà", khán giả dành nhiều lời khen ngợi cho khả năng diễn xuất của các diễn viên.
Mỹ nhân cổ trang huyền thoại của màn ảnh
Đêm hội Long Trì và Kiếp Phù Du được ghi danh vào hàng ngũ những tác phẩm kinh điển của điện ảnh Việt Nam với sự góp mặt của dàn diễn viên tuyệt đỉnh như NSND Thế Anh, NSND Thu Hà, NSƯT Lê Vân, NSND Trịnh Thịnh, các nghệ sĩ Vũ Đình Thân, Hoàng Thắng, NSND Hoàng Cúc... Trong đó, vai diễn quận chúa Quỳnh Hoa do NSND Thu Hà thể hiện được coi là một tượng đài không thể thay thế.
Quận chúa Quỳnh Hoa là người phụ nữ có cuộc đời bất hạnh, nàng chưa kịp bén duyên cùng chàng văn nhân tài hoa Kim Bảo thì đã bị "Cậu Giời" Đặng Lân làm nhục. Với đôi mắt sắc, diễm lệ và nét mặt "khuôn vàng thước ngọc", nữ nghệ sĩ dường như đã được đo ni đóng giày cho vai diễn này. Bộ phim năm ấy đưa cô trở thành ngôi sao sáng của làng điện ảnh phía Bắc, là "tiểu thư lá ngọc cành vàng" được săn đón nhiệt tình.
Không ít bình luận cảm thán cho rằng đây là nhan sắc độc nhất vô nhị của màn ảnh Việt, mà sau 34 năm thì vẫn chưa có bất cứ hậu bối nào có thể sánh kịp.
NSND Thu Hà vào nghề từ năm 16 tuổi và đến nay khi đã ở độ tuổi ngoài 50, cô vẫn hoạt động nghệ thuật bền bỉ, gần như năm nào cũng có tác phẩm truyền hình mới. Ngoài bộ phim Đêm Hội Long Trì, những tác phẩm khác giúp nữ nghệ sĩ trở nên nổi tiếng phải kể đến như Lá Ngọc Cành Vàng, Hoa Quỳnh Nở Muộn, Tóc Gió Thôi Bay,… Những năm gần đây, ở tuổi xế chiều, cô thường xuyên đảm nhận vai diễn người mẹ nghiêm khắc, có xuất thân giàu có như ở Hướng Dương Ngược Nắng, Trạm Cứu Hộ Trái Tim,…
Chiêu Dương
