BBC Channel 2 từng sản xuất một bộ phim tài liệu mang tên "Tương Lai của Trẻ Em", trong đó mời diễn viên nổi tiếng người Anh David Baddiel đến thăm các trường đại học hàng đầu như Harvard, Stanford, Cambridge để tìm câu trả lời cho câu hỏi: Làm thế nào để nuôi dạy con cái thành công?
Sự khác biệt trong cách tiếp cận của David Baddiel
Trong hành trình khám phá, David không còn tìm kiếm câu trả lời từ những ý kiến chủ quan, mà chuyển hướng sang các thí nghiệm khoa học khách quan. Những điều chúng ta từng hiểu sai, hiểu nhầm, hoặc thậm chí phóng đại, đều được chứng minh qua các thí nghiệm giáo dục.
Có lẽ, giữa muôn vàn phương pháp và triết lý giáo dục, việc quay về với khoa học cũng là một con đường đáng để tham khảo.
David Baddiel, sinh năm 1964, là một đạo diễn, nhà sản xuất và diễn viên hài nổi tiếng của Anh. Là một cựu sinh viên xuất sắc tốt nghiệp từ Đại học Cambridge, ông từng trải qua một nền giáo dục ưu tú.
David Baddiel
David có hai người con, và vào thời điểm quay bộ phim tài liệu, cả hai đều dưới 10 tuổi. Tuy nhiên, David đã bắt đầu cảm thấy khó khăn trong việc đưa ra các quyết định giáo dục hằng ngày.
David chia sẻ rằng, ông từng trải qua một tuổi thơ dưới sự giáo dục nghiêm khắc của cha mẹ, những người luôn mong muốn ông phát huy tối đa trí tuệ và đạt thành tích xuất sắc trong các môn học chính ở trường. Hệ quả là, tuổi thơ của ông không hề hạnh phúc.
Mặc dù không muốn trở thành một phụ huynh ép buộc con học hành, David cũng thừa nhận rằng khi làm cha mẹ, cảm giác muốn con mình vượt trội, được khen ngợi và đạt thứ hạng cao dường như là điều tự nhiên.
Vậy làm thế nào để giải quyết vấn đề này? Làm thế nào để cân bằng giữa thành tích xuất sắc và một tuổi thơ hạnh phúc? Câu trả lời của David là: Trở về với khoa học.
Đại học Harvard
Những phát hiện từ nghiên cứu khoa học
Trong giai đoạn từ khi trẻ chào đời đến khi bước vào tiểu học, hai kỹ năng quan trọng và thiết yếu nhất là đọc và toán học.
1. Bí mật trong việc học đọc
Tại các trường tiểu học ở Anh, giáo viên thường bắt đầu bằng cách dạy phát âm cơ bản. Học sinh sẽ lặp đi lặp lại các âm để ghi nhớ. Điều này trái ngược với cách David dạy con ở nhà, nơi ông không sử dụng phương pháp phát âm mà để con học các từ và câu một cách tự nhiên.
Tuy nhiên, giáo sư Yousha từ Đại học Cambridge đã chỉ ra rằng, khả năng nhận biết và phân tích cấu trúc âm thanh trong từ ngữ có vai trò quan trọng trong việc nâng cao kỹ năng nghe, nói, đọc, viết.
Trong một thí nghiệm, cô bé 11 tuổi tên Kasha được yêu cầu lắng nghe các âm thanh trên máy tính. Khi nhìn thấy các từ bắt đầu bằng âm bật hơi như "P" hay "B", cô sẽ nghe âm thanh sắc nhọn; còn khi gặp các từ bắt đầu bằng âm nhẹ nhàng như "W" hoặc "L", âm thanh phát ra sẽ chậm rãi hơn.
Kết quả cho thấy, việc rèn luyện khả năng phân biệt âm thanh từ nhỏ giúp trẻ phát triển khả năng đọc và nói linh hoạt, nhạy bén hơn. Giáo sư Yousha kết luận: "Năng lực đọc của trẻ có mối liên hệ trực tiếp với việc nắm bắt cấu trúc âm thanh của từ ngữ".
2. Khám phá toán học từ khi còn nhỏ
Tại Harvard, tiến sĩ Colin đã thực hiện thí nghiệm "đào tạo toán học" cho trẻ sơ sinh. Trong thí nghiệm, các khối gỗ lần lượt xuất hiện và được đếm, sau đó một tấm bảng trắng che khuất màn hình. Khi bảng được dỡ đi, số lượng khối gỗ được hiển thị.
Kết quả cho thấy, trẻ sơ sinh dù chưa biết nói đã có khả năng nhận thức toán học cơ bản. Khi thấy kết quả sai, chẳng hạn như "5 + 5 = 5", trẻ sẽ tỏ ra bối rối và tập trung nhìn vào màn hình lâu hơn.
Những thí nghiệm này chứng minh rằng: Trẻ nhỏ có khả năng toán học bẩm sinh, và nếu được phát triển sớm, khả năng tư duy toán học của trẻ sẽ vượt trội hơn hẳn khi lớn lên.
"Thí nghiệm kẹo bông" và sức mạnh của ý chí
David đã gặp giáo sư Walter Mischel tại Đại học Columbia, người đã thực hiện một nghiên cứu kéo dài 40 năm mang tên "Thí nghiệm kẹo bông".
Trong thí nghiệm này, trẻ em được đặt trước một viên kẹo bông. Chúng được hứa hẹn rằng nếu chờ 15 phút mà không ăn, sẽ được thưởng thêm hai viên kẹo nữa. Kết quả cho thấy, những đứa trẻ có thể chờ đợi thường đạt được thành công lớn hơn trong sự nghiệp, hôn nhân và cuộc sống.
Thí nghiệm đã chỉ ra rằng: Tự kiểm soát và khả năng trì hoãn sự thỏa mãn là yếu tố quan trọng để thành công.
Đổi mới phương pháp giáo dục tại trường công
Trong khi đó, giáo sư Roland Fryer tại Harvard đã triển khai một chương trình khuyến khích tài chính tại các trường công lập kém phát triển. Học sinh được thưởng tiền mặt dựa trên nỗ lực học tập và hạnh kiểm.
Dù ban đầu gây tranh cãi, chương trình này đã chứng minh hiệu quả khi các trường tham gia thí điểm cải thiện thành tích rõ rệt.
Bốn từ "hủy hoại" trẻ nhỏ
Tại Đại học Stanford, giáo sư Carol Dweck cảnh báo rằng bốn từ "Bạn thật thông minh" có thể gây tác hại cho trẻ.
Thay vì khen ngợi kết quả, giáo sư Carol khuyến khích phụ huynh nên tập trung khen ngợi nỗ lực và phương pháp của trẻ. Điều này giúp trẻ sẵn sàng đối mặt với thử thách và không sợ thất bại.
Từ những thí nghiệm khoa học, David Baddiel nhận ra rằng: Giáo dục hiệu quả không nằm ở việc áp đặt hay chủ quan mà ở chỗ áp dụng các phương pháp khoa học để nuôi dưỡng tư duy, năng lực và phẩm chất của trẻ.
Trong việc cân bằng giữa thành tích và hạnh phúc, khoa học chính là kim chỉ nam. David khẳng định rằng: "Tôi sẽ không nói "Con thật thông minh" nữa, mà sẽ dạy con rằng, mọi thứ đều cần sự nỗ lực".
Thanh Hương
