Trong văn hóa Á Đông, ngày Tết Nguyên đán là dịp thiêng liêng để đoàn viên, là lúc con cháu quây quần bên ông bà cha mẹ để tỏ lòng hiếu kính. Thế nhưng, tại Trung Quốc, một công ty giao hàng đã quyết định định giá sự hiếu kính đó bằng tiền mặt.
Công ty UU Paotui, có trụ sở tại tỉnh Hà Nam, miền trung Trung Quốc, vừa qua đã trở thành tâm điểm của một cuộc tranh cãi gay gắt trên mạng xã hội khi giới thiệu dịch vụ thuê người đến tận nhà để... quỳ lạy cha mẹ thay cho khách hàng.
Bảng giá cho lòng hiếu thảo
Vào ngày 9 tháng 2, ngay sát thềm năm mới, ứng dụng của UU Paotui bất ngờ tung ra các gói dịch vụ chúc Tết giới hạn thời gian. Bên cạnh những lựa chọn cơ bản như gói 39 nhân dân tệ (khoảng 146 nghìn đồng) cho việc dọn dẹp cửa nhà và treo câu đối, hay gói 199 nhân dân tệ (khoảng 750 nghìn đồng) để mua quà và nhận tiền lì xì hộ, công ty này còn "chơi lớn" với một gói dịch vụ cao cấp gây sốc.
Với mức giá 999 nhân dân tệ (khoảng 3,75 triệu đồng), khách hàng có thể thuê một nhân viên giao hàng (shipper) đến nhà cha mẹ mình. Tại đây, người shipper này sẽ thực hiện đầy đủ các nghi thức: tặng quà, gửi lời chúc phúc trong một phút, và đặc biệt là thực hiện nghi lễ "khấu đầu" (dập đầu) truyền thống trước các bậc sinh thành. Toàn bộ quá trình này sẽ được phát trực tiếp (livestream) để khách hàng ở xa có thể chứng kiến "lòng hiếu thảo" của mình được thực hiện bởi một người xa lạ.
Đại diện công ty khẳng định rằng dịch vụ này ra đời nhằm phục vụ những người con không thể về quê ăn Tết do bận rộn công việc. Họ nhấn mạnh đây không phải là chiêu trò marketing ngắn hạn mà là nỗ lực tạo ra "kết nối cảm xúc ấm áp". Tính đến thời điểm sự việc bùng nổ, đã có tới 175 đơn hàng được đặt trên toàn quốc.
Khi truyền thống va chạm với đồng tiền
Hành động khấu đầu - quỳ gối chạm trán xuống đất - có lịch sử lâu đời từ thời nhà Chu và nhà Tần của Trung Quốc cổ đại. Nó vốn là biểu tượng cao nhất của sự tôn kính và lòng biết ơn đối với đấng sinh thành hoặc bậc quân vương. Tuy nhiên, việc biến một nghi thức thiêng liêng mang tính cá nhân và huyết thống này thành một món hàng mua bán đã vấp phải sự phản ứng dữ dội.
Trên các diễn đàn mạng xã hội đại lục, dư luận chia làm hai phe rõ rệt. Một số ít ý kiến tỏ ra thông cảm, cho rằng đây là giải pháp sáng tạo và thực tế cho những người con xa xứ muốn làm tròn đạo hiếu nhưng lực bất tòng tâm.
Tuy nhiên, làn sóng chỉ trích lại mạnh mẽ hơn gấp bội. Nhiều người cho rằng việc thuê người lạ dập đầu lạy cha mẹ mình là một sự xúc phạm đối với phẩm giá con người và làm vấy bẩn giá trị của chữ "hiếu".
Một cư dân mạng bình luận gay gắt: "Lòng hiếu thảo không nên bị thương mại hóa. Việc quỳ lạy gắn liền với danh tính và dòng máu, nó phản ánh tình cảm gia đình thiêng liêng chứ không phải là một vở kịch trả tiền". Một người khác mỉa mai: "Dịch vụ này chỉ khiến mối quan hệ gia đình trở nên hời hợt và giả tạo hơn mà thôi".
Góc nhìn của người trong cuộc
Trái ngược với sự phẫn nộ của cộng đồng mạng, những người lao động trực tiếp thực hiện dịch vụ này lại có cái nhìn thực tế hơn. Anh Vương, một shipper nhận nhiệm vụ chúc Tết thuê, chia sẻ với truyền thông rằng anh hoàn toàn sẵn lòng thực hiện nghi thức dập đầu nếu có đơn hàng. "Kiếm tiền bằng cách dập đầu và quỳ gối không có gì đáng xấu hổ. Chúng tôi kiếm tiền bằng chính sức lao động chân chính của mình", anh Vương thẳng thắn bày tỏ.
Thực tế, các dịch vụ hỗ trợ người con xa xứ chăm sóc cha mẹ già không phải là hiếm tại Trung Quốc. Nhiều cá nhân như cô Vương Diễm Hoa ở Hà Nam cũng cung cấp dịch vụ giao cơm, mua nhu yếu phẩm và thăm hỏi người già với mức giá rất bình dân, chỉ khoảng 10 nhân dân tệ (khoảng gần 40 nghìn đồng). Tuy nhiên, ranh giới giữa sự "hỗ trợ chăm sóc" và "nghi thức thay thế" như cách làm của UU Paotui dường như đã đi quá xa so với chuẩn mực đạo đức xã hội.
Hồi kết của một ý tưởng gây tranh cãi
Trước sức ép quá lớn từ dư luận, vào ngày 11 tháng 2, UU Paotui đã âm thầm gỡ bỏ tùy chọn dịch vụ dập đầu giá 999 nhân dân tệ khỏi nền tảng của mình, chỉ giữ lại các dịch vụ cơ bản như tặng quà và treo câu đối.
Đây không phải là lần đầu tiên công ty này cố gắng kiếm tiền từ các dịch vụ đánh vào cảm xúc và truyền thống. Năm ngoái, họ cũng từng gây xôn xao khi tung ra dịch vụ tảo mộ thuê trong tiết Thanh minh với các gói cao cấp lên tới gần 5.000 nhân dân tệ (khoảng 18,8 triệu đồng), bao gồm cả việc quay video và dọn dẹp phần mộ.
Sự việc lần này tiếp tục là một bài học đắt giá cho các doanh nghiệp khi cố gắng thương mại hóa những giá trị văn hóa cốt lõi: Có những thứ có thể mua được bằng tiền, nhưng sự chân thành và lòng hiếu thảo thì chắc chắn không nằm trong số đó.
Đức Khương
