Mỹ rao bán chip 6 tháng vẫn ế
Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố vào cuối năm ngoái rằng Nvidia có thể bán một trong những con chip mạnh nhất của mình cho Trung Quốc, thỏa thuận này từng được xem là tình huống đôi bên cùng có lợi hiếm hoi trong bối cảnh quan hệ địa chính trị ngày càng mong manh. Nó vừa tạo cú hích lớn cho tham vọng trí tuệ nhân tạo của Trung Quốc, vừa mang lại chiến thắng cho nhà sản xuất chip hàng đầu của Mỹ.
Các hệ thống AI tiên tiến đòi hỏi sức mạnh tính toán khổng lồ, và chip của Nvidia từ lâu được coi là tiêu chuẩn vàng toàn cầu. Trong khi đó, các đối thủ Trung Quốc vẫn chưa sản xuất được sản phẩm nào có thể sánh với những con chip tốt nhất của Nvidia.
Nhiều cựu quan chức Mỹ cảnh báo động thái này có thể làm suy giảm lợi thế mà các công ty AI Mỹ đang nắm giữ trước các đối thủ Trung Quốc, bởi nó giúp Bắc Kinh thu hẹp khoảng cách trong lúc các nhà sản xuất chip nội địa chưa bắt kịp Nvidia.
Tuy nhiên, theo New York Times, sau sáu tháng, Bắc Kinh vẫn chưa cho phép bất kỳ công ty nào mua dù chỉ một con chip.
Tình trạng bế tắc này cho thấy mức độ thiếu tin tưởng sâu sắc giữa hai cường quốc công nghệ hàng đầu thế giới. Trong nhiều thập kỷ, doanh nghiệp Mỹ và Trung Quốc từng hợp tác để tạo ra các sản phẩm đột phá như iPhone. Nhưng khoảng 10 năm trở lại đây, mối quan hệ đó dần xấu đi khi cả hai chính phủ đều coi công nghệ là nền tảng cho sức mạnh kinh tế.
Nvidia hiện rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan. Công ty này đã trở thành doanh nghiệp giá trị nhất thế giới nhờ biến chip bán dẫn của mình thành thành phần không thể thiếu trong việc vận hành các hệ thống AI. Tuy nhiên, cả Washington và Bắc Kinh ngày càng xem công nghệ này là vấn đề an ninh quốc gia,.
Thay vì chuyển sang sử dụng chip Nvidia, giới chức Trung Quốc đang thúc đẩy các doanh nghiệp trong nước dùng sản phẩm thay thế do các hãng nội địa như Huawei và Cambricon sản xuất. Sau cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh tuần trước, ông Trump cho biết việc Trung Quốc không mặn mà với chip H200 mà ông đã phê duyệt một phần xuất phát từ chiến lược thúc đẩy tự chủ công nghiệp.
“Họ đã chọn không mua. Họ muốn tự phát triển chip”, ông nói.
Vì sao Trung Quốc chưa mua?
Các công ty AI Trung Quốc hiện rất cần thêm sức mạnh tính toán. Xu Kaiwen, nhà sáng lập quỹ đầu tư Internet Capital chuyên rót vốn vào AI, cho biết sau chín ngày gặp gỡ các startup AI hàng đầu tại Trung Quốc, tất cả đều coi thiếu năng lực tính toán là trở ngại lớn nhất.
Tuy nhiên, thay vì chờ các hạn chế được nới lỏng, các công ty Trung Quốc đang bắt đầu xây dựng hệ thống AI dựa trên chính những giới hạn hiện có. Bắc Kinh cũng muốn họ tiếp tục theo hướng này.
“Đó là một sự cân bằng”, Xu Kaiwen nói. Bắc Kinh hiểu rằng doanh nghiệp cần nhiều sức mạnh tính toán hơn, nhưng đồng thời cũng muốn thúc đẩy các nhà sản xuất chip trong nước cải thiện nhanh hơn.
CEO Nvidia là Jensen Huang, người tháp tùng phái đoàn của ông Trump tới Bắc Kinh tuần trước, cho biết ông không đề cập đến chip H200 với các quan chức Trung Quốc. Dù vậy, trước nhu cầu khổng lồ của thị trường Trung Quốc đối với chip AI, ông vẫn tin rằng thị trường này cuối cùng sẽ mở cửa.
“Chính phủ Trung Quốc phải quyết định bao nhiêu phần trăm thị trường nội địa cần được bảo vệ và bao nhiêu phần trăm cần được mở rộng với nhiều khả năng AI hơn”, ông Huang nói. “Tôi cảm thấy theo thời gian, thị trường sẽ mở cửa.”
Tháng 3 năm nay, ông Tập Cận Bình công bố kế hoạch đầy tham vọng nhằm đẩy mạnh chiến lược tự chủ công nghệ kéo dài cả thập kỷ của Trung Quốc. Trong 5 năm tới, Bắc Kinh muốn thúc đẩy các đột phá trong những lĩnh vực như AI, điện toán lượng tử và năng lượng nhiệt hạch.
Mục tiêu tự chủ này đang trở nên khả thi hơn khi các nhà sản xuất chip nội địa cải thiện sản phẩm rất nhanh. Những tập đoàn như Huawei hay startup Cambricon hiện đã sản xuất được các dòng chip có hiệu năng tương đương H200.
Trung Quốc đang làm gì?
DeepMind, một startup đang trở thành biểu tượng cho năng lực AI ngày càng tăng của Trung Quốc, cũng cho thấy nước này đang dần rời xa Nvidia.
Khi ra mắt mô hình AI mới nhất vào tháng trước, DeepMind lần đầu tuyên bố hệ thống của họ đã được tối ưu để vận hành trên chip do Huawei sản xuất. Đây được xem là cột mốc nhỏ nhưng quan trọng trong nỗ lực phát triển công nghệ tiên tiến nội địa của Trung Quốc.
Dù Washington và Bắc Kinh gần như đã chặn hoàn toàn các sản phẩm tiên tiến nhất của Nvidia khỏi thị trường chip lớn nhất thế giới, điều này vẫn chưa ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động kinh doanh của công ty.
Mới đây, Nvidia báo cáo lợi nhuận quý đạt 58,3 tỷ USD. Công ty cho biết các chip AI chủ lực của họ không ghi nhận doanh số tại Trung Quốc và điều này khó thay đổi trong ngắn hạn.
Dù các công ty công nghệ Trung Quốc đã bắt đầu sử dụng chip nội địa cho một số tác vụ, họ vẫn phụ thuộc vào chip Nvidia để huấn luyện mô hình AI – quá trình đòi hỏi năng lực tính toán cực lớn để đào tạo hệ thống cách hoạt động. Một phần nguyên nhân là các nhà sản xuất chip Trung Quốc vẫn gặp khó khăn trong việc sản xuất đủ số lượng chip tiên tiến đáp ứng nhu cầu.
Nhiều công ty AI Trung Quốc hiện chọn giải pháp khác để tránh phải tự mua chip Nvidia. Họ thuê quyền truy cập từ xa vào các chip đặt tại trung tâm dữ liệu do doanh nghiệp khác vận hành, thường ở nước ngoài. Khi hai startup AI là Minimax và Zhipu AI niêm yết cổ phiếu tại Hong Kong (Trung Quốc) đầu năm nay, các tài liệu công bố cho thấy họ đã chi số tiền lớn gấp nhiều lần doanh thu để huấn luyện mô hình thông qua “dịch vụ đám mây”.
Tuy nhiên, Jiang Tianjiao, Phó Giáo sư tại Đại học Phúc Đán, cho rằng cách làm này có nhiều nhược điểm. Nó khiến tốc độ xử lý chậm hơn và làm tăng nguy cơ rò rỉ dữ liệu. Ngoài ra, các công ty Trung Quốc còn phụ thuộc vào bên vận hành trung tâm dữ liệu, những đơn vị có thể ngắt kết nối bất cứ lúc nào. Họ cũng đối mặt nguy cơ Mỹ ban hành quy định chặn hoàn toàn quyền truy cập từ xa vào chip Nvidia, điều đang được một số quan chức Washington ủng hộ.
Dù vậy, tổng mức chi cho AI của các công ty Trung Quốc vẫn thấp hơn nhiều so với doanh nghiệp Mỹ. Theo Bernstein Research, các công ty Trung Quốc dự kiến chi khoảng 12,3 tỷ USD trong năm nay cho chip AI và trung tâm dữ liệu, trong khi các tập đoàn công nghệ Mỹ dự kiến chi tới khoảng 1.000 tỷ USD.
Khoảng cách chi tiêu phản ánh cả tham vọng lẫn nguồn lực tài chính. Các công ty Trung Quốc chậm hơn các đối thủ Mỹ trong việc đặt cược vào tương lai AI và cũng có doanh thu thấp hơn để tái đầu tư.
Cách tiếp cận thận trọng của Bắc Kinh với chip Nvidia cũng có thể bắt nguồn từ lo ngại an ninh quốc gia. Tháng 7 năm ngoái, Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc đã triệu tập Nvidia để giải trình về các rủi ro bảo mật liên quan tới những dòng chip hãng phát triển riêng cho thị trường Trung Quốc.
Nvidia khẳng định sản phẩm của họ không chứa “cửa hậu” cho phép truy cập từ xa. Tuy nhiên, những nghi ngờ tại Trung Quốc vẫn khiến việc nối lại hoạt động bán hàng gặp nhiều khó khăn.
Dù vậy, Jensen Huang vẫn chưa từ bỏ hy vọng tại Trung Quốc. Sau khi nhận lời mời tham dự hội nghị thượng đỉnh tuần trước vào phút chót, ông đã xuất hiện trên đường phố Bắc Kinh, chụp ảnh với người dân và ăn mì ven đường như một cách duy trì quan hệ và nuôi hy vọng Nvidia có thể quay lại thị trường này.
Wendy Chang, nhà phân tích cấp cao tại Viện Nghiên cứu Trung Quốc Mercator, cho rằng việc Jensen Huang liên tục di chuyển giữa Washington và Bắc Kinh cho thấy ông rất coi trọng thị trường Trung Quốc cũng như lợi nhuận Nvidia có thể thu được tại đây. Tuy nhiên, bà nhận định điều này cũng có thể khiến Bắc Kinh đòi hỏi thêm nhiều nhượng bộ.
Theo yêu cầu của Washington, Nvidia hiện không được bán những con chip mạnh nhất của mình cho Trung Quốc mà chỉ được phân phối tại Mỹ và các đồng minh. Dòng chip này, mang tên Blackwell, có hiệu năng vượt trội so với bất kỳ sản phẩm nào hiện có trên thị trường Trung Quốc.
Wendy Chang nhận định: “Bắc Kinh có thể đang hy vọng giành thêm lợi thế trong việc tiếp cận những con chip tốt hơn bằng cách tỏ ra khó chiều.”
An An (Theo NYT)
