Mới đây, chia sẻ của một người mẹ ở Hà Nội về việc con mình vừa đỗ vào một trường THPT có tiếng đã nhận được rất nhiều sự quan tâm.
Theo lời người mẹ, con đạt 25 điểm trong kỳ thi tuyển sinh lớp 10 và vừa đủ đỗ nguyện vọng vào một trường công lập chất lượng cao. Tuy nhiên, em lại thiếu đúng 0,25 điểm để vào ngôi trường chuyên mà mình hằng mơ ước. Phản ứng của con sau khi biết điểm khiến người mẹ đau lòng.
"Nhà em không hề áp lực chuyện phải đỗ chuyên. Chính con là người muốn thi chuyên, xin bố mẹ cho theo học. Khi biết điểm, con khóc rất nhiều. Con bảo: "Sao toán con thấp thế mẹ? Con chỉ được 8,25 thôi".
Người mẹ cho biết, đây là lần đầu tiên trong suốt 9 năm đi học, con đạt điểm môn Toán thấp như vậy. Với nhiều học sinh, 8,25 là mức điểm rất đáng tự hào. Nhưng với một học sinh luôn đứng trong nhóm học sinh xuất sắc, quen với những điểm số gần như tuyệt đối, đó lại trở thành cú sốc lớn.
Dù người thân liên tục chúc mừng, bạn bè động viên, thậm chí gia đình dự định mua xe và điện thoại mới như phần thưởng cho con, cô bé đều từ chối. Con khóc và bảo không dám nhận.
Tình trạng ngày càng nghiêm trọng khi em gần như bỏ ăn hoàn toàn, tinh thần suy sụp. Vì vốn đã có tiền sử rối loạn lo âu nên chỉ vài ngày sau khi biết điểm, em phải nhập viện truyền nước. "Nhìn con như vậy, bản thân là cha mẹ em vô cùng xót xa. Em không biết phải làm gì để con vực dậy tinh thần", người mẹ tâm sự.
Dưới phần bình luận, rất nhiều phụ huynh cho biết họ đồng cảm sâu sắc với hoàn cảnh này.
Một phụ huynh chia sẻ: "Con nhà mình cũng đỗ nguyện vọng 1 nhưng tiếc vì thiếu điểm vào trường mơ ước. Chúng tôi phải cho con tìm hiểu các câu lạc bộ, hoạt động của trường mới để con có thêm động lực. Dù vậy, cảm giác tiếc nuối vẫn còn rất nhiều". Người này cho rằng, bản thân những người cầu toàn thường dễ dằn vặt chính mình hơn người khác rất nhiều. Không ai trách các con, nhưng các con lại tự trách bản thân.
Nhiều học sinh từng trải qua cảm giác tương tự cũng để lại lời nhắn. "Lúc bằng tuổi em ấy, cháu cũng từng suy sụp vì trượt mục tiêu lớn nhất của mình. Khi đó mọi lời động viên gần như không lọt vào tai. Chỉ có thời gian mới giúp cháu vượt qua", một bạn trẻ viết.
Các chuyên gia tâm lý từng nhiều lần nhắc đến hiện tượng gọi là "khủng hoảng thành tích" ở những học sinh giỏi. Những em này thường xây dựng hình ảnh bản thân gắn chặt với kết quả học tập. Các em quen với việc đạt thành tích cao, quen được công nhận, được khen ngợi và cũng quen với cảm giác chiến thắng. Chính vì vậy, khi lần đầu tiên gặp một thất bại hoặc kết quả không như mong muốn, cú sốc tâm lý có thể lớn hơn rất nhiều so với tưởng tượng.
Người ngoài thường nhìn vào và nghĩ: "Đỗ trường đó rồi còn buồn gì nữa?", "Có bao nhiêu người mơ còn không được". Nhưng với người trong cuộc, điều khiến các em tổn thương là cảm giác mình đã không đạt được kỳ vọng của chính mình. Thường những bạn học giỏi, quá trình học tập quá suôn sẻ và luôn tự hào về năng lực của bản thân lại dễ bị tổn thương khi lần đầu vấp ngã.
Cha mẹ nên làm gì?
Với trường hợp này, cha mẹ đừng vội tìm cách kéo con ra khỏi nỗi buồn ngay lập tức. Lúc này, gia đình có thể làm một số việc:
Thứ nhất, tạm thời ngừng mọi lời động viên mang tính lý trí.
Những câu như: Con đỗ trường tốt rồi mà; Thiếu có 0,25 điểm thôi; Bao người còn không đỗ; Con phải mạnh mẽ lên... thực ra đều rất đúng. Nhưng khi một đứa trẻ đang đau khổ, các lập luận đúng chưa chắc đã giúp được em. Nhiều em sẽ nghe những câu đó và cảm thấy: "Không ai hiểu mình cả."
Thứ hai, cho phép con được buồn.
Cha mẹ có thể nói: Mẹ biết con đã cố gắng rất nhiều. Nếu buồn thì cứ buồn đã. Không sao cả. Nghe có vẻ đơn giản nhưng đây là cách giúp con cảm thấy cảm xúc của mình được công nhận. Không ai vừa khóc hôm nay mà ngày mai đã vui vẻ như chưa có chuyện gì xảy ra.
Thứ ba, đừng biến việc mua xe, mua điện thoại hay phần thưởng thành cách chữa lành.
Bởi vấn đề của em không phải thiếu niềm vui vật chất. Điều em mất là cảm giác tự hào về bản thân. Một chiếc điện thoại mới không thể lấp đầy khoảng trống đó. Thậm chí nhiều em còn cảm thấy có lỗi khi nhận quà vì nghĩ rằng mình "không xứng đáng".
Thứ tư, nếu em có tiền sử rối loạn lo âu, hãy ưu tiên sức khỏe tâm thần trước.
Việc bỏ ăn, tuyệt thực, phải truyền nước đã là tín hiệu cần được quan tâm nghiêm túc. Cha mẹ nên kết nối với bác sĩ tâm lý hoặc chuyên gia đang theo dõi em trước đây nếu có. Không nên coi đây chỉ là chuyện "buồn thi cử bình thường".
Thứ năm, giúp con nhìn thấy tương lai thay vì nhìn mãi vào kết quả vừa qua.
Không phải ngay lúc này. Có thể vài tuần sau, khi tâm trạng ổn hơn. Cha mẹ có thể cùng con tìm hiểu về ngôi trường mới: Các câu lạc bộ; Thành tích học sinh; Những anh chị thành công từ ngôi trường đó; Những mục tiêu mới trong 3 năm tới. Khi não bộ bắt đầu hướng về phía trước, nỗi tiếc nuối phía sau sẽ dần nhỏ lại.
Nếu gia đình có thể giúp em vượt qua cú sốc này mà không đánh mất sự tự tin, không đánh mất lòng yêu bản thân thì đó có thể còn là một thành công lớn hơn cả việc đỗ vào một ngôi trường danh tiếng. Bởi cuộc đời sau này sẽ còn nhiều kỳ thi khác, nhưng khả năng đứng dậy sau thất bại mới là thứ giúp một người đi được đường dài.
Hiểu Đan
