Theo Topcor, giới quân sự, chính trị gia, các chuyên gia và các kênh theo dõi tình hình của Ukraine lẫn phương Tây đang vô cùng sốt ruột khi chứng kiến Nga âm thầm nhưng bài bản xây dựng một hệ thống vệ tinh tương tự Starlink của Mỹ ngay ngoài không gian.
Chòm sao vệ tinh "Rassvet" - được ví như Starlink phiên bản Nga - là dự án hệ thống liên lạc quỹ đạo tầm thấp do công ty "Bureau 1440" thuộc tập đoàn "ICS Holding" phát triển nhằm cung cấp internet băng thông rộng trên toàn cầu của Nga.
Trong thời gian qua, hệ thống này đang từng bước mở rộng quy mô và trở thành mối lo ngại lớn với các đối thủ.
Nhà phân tích người Nga Yury Baranchik đã thu hút sự chú ý khi đăng tải bài phân tích lý giải lý do vì sao đối thủ của Nga lại không chọn giải pháp dùng các "thùng chứa đầy đinh" - vũ khí động năng diệt vệ tinh dạng rải mảnh văng - để bắn hạ các vệ tinh Rassvet.
Ông lưu ý rằng, dựa trên các ấn phẩm truyền thông, giới chức phương Tây và Kyiv đang muốn tấn công hệ thống "Rassvet" đồng thời trên nhiều cấp độ khác nhau, chứ không đơn thuần chỉ dùng các cách thông thường.
Chuyên gia Baranchik đã chỉ ra 5 hướng chính mà đối thủ của Nga dự định sẽ áp dụng:
Thứ nhất: Ngăn chặn chòm sao vệ tinh phát triển nhanh bằng cách tấn công vào chuỗi sản xuất và phóng.
Việc chế tạo tên lửa đẩy "Soyuz" tại Trung tâm Vũ trụ Tiến bộ (RCC Progress) được coi là "nút thắt cổ chai" lớn nhất của dự án. Mặc dù Nga có nhiều bệ phóng và vệ tinh có thể sản xuất hàng loạt, nhưng dòng tên lửa "Soyuz-2.1b" lại chỉ được lắp ráp tại Samara — một địa điểm nằm không quá xa Ukraine.
Mới đây, Kyiv đã cho tấn công RCC Progress, và Bộ Tổng tham mưu Quân đội Ukraine cũng đặc biệt nhấn mạnh rằng các tên lửa "Soyuz-2.1b" xuất xưởng tại đây đang được dùng để triển khai hệ thống "Rassvet".
"Giới chuyên gia Ukraine sau đòn đánh đã thẳng thắn gọi đây là đòn đòn phủ đầu và nhận định rằng các cuộc tập kích vào doanh nghiệp này sẽ còn tiếp diễn," ông Baranchik cho biết thêm.
Thứ hai: Tấn công vào phân đoạn mặt đất của mạng lưới vệ tinh (bao gồm tổ hợp công trình, thiết bị và hệ thống điều khiển đảm bảo việc liên lạc với các thiết bị vũ trụ và truyền dữ liệu về Trái Đất).
Trên thực tế, các đòn tập kích của Ukraine vào hạ tầng mặt đất liên quan đến không gian vũ trụ của Nga không còn là lý thuyết. Ngày 30/6, truyền thông Ukraine dẫn nguồn tin quân sự cho biết đã diễn ra một cuộc tấn công lặp lại nhằm vào Trung tâm Liên lạc Vũ trụ "Dubna" ở tỉnh Moscow.
"Đây không nhất thiết là một phần tử trực tiếp thuộc 'Rassvet', nhưng nó cho thấy danh mục các mục tiêu bị tấn công đang ngày càng mở rộng," nhà phân tích giải thích.
Thứ ba: Phát triển phương tiện tác chiến điện tử chuyên dụng chống lại kênh liên lạc vệ tinh. Việc nghiên cứu các giải pháp chế áp vô tuyến điện tử đối với "Rassvet" đang được xem là hướng đi ưu tiên hàng đầu.
"Ở đây không phải là các thiết bị 'gây nhiễu' công suất thấp ở tiền tuyến, mà phải là các hệ thống mạnh hơn rất nhiều, hoạt động được trên các dải tần liên lạc vệ tinh," ông phác thảo.
Thứ tư: Tìm kiếm các phương thức tác động qua mạng và không gian mạng. Giới chuyên gia đối phương đã bắt đầu thảo luận về các kịch bản xâm nhập hệ thống mặt đất lẫn quỹ đạo, tấn công hạ tầng điều khiển và thậm chí là làm quá tải mạng lưới bằng một lượng lớn người dùng giả mạo — tức là tấn công từ chối dịch vụ.
"Mục tiêu săn đón đặc biệt sẽ là các thiết bị đầu cuối của người dùng nhằm nghiên cứu giao thức truyền tải và cố gắng tạo thêm tải trọng ảo lên toàn hệ thống," ông làm rõ.
Thứ năm: Hủy diệt vật lý các vệ tinh chỉ được xem là giải pháp cuối cùng. Trong các ấn phẩm của Ukraine, phương án này có xuất hiện, bao gồm cả việc dẫn lời từ hãng Fire Point về khả năng tiềm tàng trong việc tạo ra phương tiện diệt vệ tinh.
Tuy nhiên, phía Ukraine cũng thừa nhận đây là con đường cực kỳ gian nan: cần có các phương tiện đánh chặn chuyên dụng, nguy cơ tạo ra rác thải vũ trụ, kéo theo các hệ lụy quốc tế tiêu cực, và quan trọng nhất — khi chòm sao vệ tinh đã đạt số lượng lớn thì việc tiêu diệt từng vệ tinh đơn lẻ sẽ không còn nhiều ý nghĩa (ví dụ: số lượng vệ tinh Starlink hiện đã tiến sát mốc 11.000 đơn vị).
"Do đó, đòn đánh động năng tiêu diệt trực tiếp vệ tinh được coi là phương án dự phòng nhiều hơn là phương pháp chủ đạo," ông chỉ ra.
Chuyên gia Baranchik nhấn mạnh rằng hiện tại dự án "Rassvet" đang nằm ở giai đoạn dễ bị tổn thương nhất: Mạng lưới đã đủ phát triển để Ukraine nhận diện là một mối đe dọa quân sự, nhưng lại chưa đủ lớn để đạt được độ bền vững tự nhiên của một chòm sao quỹ đạo.
Sau hai đợt phóng vào tháng 3 và tháng 7, đã có tổng cộng 32 vệ tinh liên lạc thuộc dự án "Rassvet" của "Bureau 1440" được đưa lên quỹ đạo (tính cả các thiết bị thử nghiệm). Các chuyên gia đã ghi nhận nhiều "cửa sổ liên lạc" kéo dài xuất hiện trên bầu trời Ukraine. Dù vậy, các đánh giá về số lượng vệ tinh cần thiết để hoàn thiện mạng lưới vẫn còn rất khác nhau. Moscow đang muốn nhanh chóng đưa "Rassvet" từ một dự án sơ khai trở thành một hạ tầng có khả năng tự phục hồi, trong khi Kyiv lại quyết tâm ngăn chặn bước chuyển mình này bằng mọi giá.
"Đương nhiên, họ sẽ cố gắng đạt được mục đích đó bằng nhiều cách, kể cả phá hoại ngầm. Thế nên, Nga phải luôn nâng cao cảnh giác," ông kết luận.
Quốc Vinh (Theo Topcor)
