Điểm yếu của S-400
Dữ liệu hình ảnh từ drone vừa xác nhận một cuộc tấn công của Ukraine đã phá hủy hoàn toàn xe phóng tự hành 5P85SM2-01 thuộc hệ thống phòng không tầm xa S-400 tại vùng Belgorod (Nga), đồng thời gây hư hại cho một xe phóng khác.
Theo báo cáo từ Bộ Tổng tham mưu Lực lượng Vũ trang Ukraine, chiến dịch được thực hiện vào ngày 14/12, nhắm trực diện vào hệ thống S-400 thuộc Trung đoàn Tên lửa Phòng không 568 của Không quân Vũ trụ Nga. Đơn vị thực hiện đòn đánh này là Lữ đoàn Trinh sát Pháo binh Độc lập số 15, biệt danh "Rừng Đen" (Black Forest).
Dưới góc nhìn quân sự, thiệt hại thực tế từ cuộc tấn công này vẫn ở mức hạn chế. Xe phóng vốn là thành phần "dễ tổn thương" và có chi phí thấp nhất trong toàn bộ tổ hợp S-400, với cơ số đạn chỉ 4 tên lửa đất đối không mỗi xe. Ngoài ra, yêu cầu đào tạo cho kíp vận hành xe phóng cũng thấp hơn nhiều so với các thành phần phức tạp và đắt giá như đài radar hay trạm chỉ huy trung tâm.
Tuy nhiên, giá trị của đòn tập kích không nằm ở mức độ hư hại vật chất, mà ở việc nó đã xoáy sâu vào lỗ hổng chí mạng của S-400: khả năng tác chiến hạn chế trước các mục tiêu nhỏ, giá trị thấp như drone.
Đây không phải vấn đề của riêng Nga; đối thủ phương Tây là MIM-104 Patriot cũng gặp tình trạng tương tự khi triển khai tại Đông Âu và Trung Đông. Về nguyên lý, S-400 không được thiết kế để tác chiến độc lập. Nó cần được triển khai trong một mạng lưới đa tầng cùng các hệ thống phòng không tầm ngắn, tầm trung và có sự hỗ trợ từ máy bay cảnh báo sớm để tối ưu hóa phạm vi cảm biến.
Thực tế lịch sử đã chứng minh điều này. Trong thập kỷ 2010, các trận địa S-400 tại căn cứ Khmeimim (Syria) từng nhiều lần bị phiến quân thân Thổ Nhĩ Kỳ tấn công bằng drone. Khi đó, Nga đã đẩy lùi thành công nhờ sự bọc lót của tổ hợp phòng không Pantsir – vốn sử dụng pháo tự động và tên lửa tầm ngắn chi phí thấp để tiêu diệt các mục tiêu cỡ nhỏ.
Cách khắc chế mới
Gần đây nhất, các đoạn phim vào tháng 5/2025 xác nhận quân đội Nga đã bắt đầu đưa vào sử dụng vũ khí laser Silent Hunter 30 kW do Trung Quốc cung cấp. Với cảm biến quang học hiện đại, đây được xem là "lá chắn" chuyên dụng để khắc chế drone. Các giải pháp như hệ thống SkyShield của Trung Quốc – kết hợp giữa vũ khí laser và tác chiến điện tử – cũng đang trở thành xu hướng để xây dựng hàng rào phòng thủ drone đa lớp.
S-400 vẫn là một hệ thống đa năng cực kỳ mạnh mẽ, đủ sức đánh chặn từ tên lửa hành trình, tên lửa đạn đạo đến các loại máy bay chiến đấu. Thế nhưng, trước sự trỗi dậy của drone, vai trò hỗ trợ từ những hệ thống như Pantsir hay Silent Hunter đã trở nên sống còn.
Điều này khẳng định một chân lý trong tác chiến hiện đại: không một vũ khí đơn lẻ nào có thể đảm bảo an toàn tuyệt đối cho lãnh thổ hay không phận. Sự tồn vong và hiệu quả của các hệ thống khí tài hạng nặng phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng phối hợp hiệp đồng giữa các binh chủng.
Trong một diễn biến liên quan, phía Nga vẫn duy trì được khả năng bù đắp tổn thất bằng cách đẩy mạnh năng suất sản xuất S-400. Tốc độ xuất xưởng hiện tại không chỉ đáp ứng nhu cầu chiến trường mà còn cho phép Moscow tiếp tục thực hiện các hợp đồng xuất khẩu ra nước ngoài.
Quốc Vinh (Theo Military Watch)
