Việc xây dựng dự thảo Thông tư đáp ứng yêu cầu bối cảnh mới khi có những thay đổi về quản trị giáo dục, chuyển đổi số, sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục và tổ chức chính quyền địa phương.
Thông tư mới được xây dựng nhằm thực hiện hiệu quả chủ trương bảo đảm công bằng trong giáo dục, bảo đảm cơ hội học tập của người học; chủ động dự báo và đáp ứng nhu cầu học tập của người dân; đồng thời tạo căn cứ để địa phương hoạch định mạng lưới trường lớp, đội ngũ, cơ sở vật chất và các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục.
Chuyển từ tư duy “tuyển sinh” sang tư duy “tiếp nhận học sinh, bảo đảm cơ hội học tập”
Dự thảo Thông tư được xây dựng theo hướng kế thừa những quy định còn phù hợp, đồng thời đổi mới cách tiếp cận từ “tuyển sinh” sang “tiếp nhận học sinh đầu cấp”, mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với lớp 1, lớp 6 và lớp 10.
Việc tiếp nhận học sinh không chỉ được nhìn nhận là một thủ tục đầu năm học, mà là một nội dung của quản trị hệ thống giáo dục, gắn với nhu cầu học tập, dân cư, mạng lưới trường lớp, khả năng tiếp nhận và điều kiện thực tế của từng địa bàn.
“Tiếp nhận học sinh đầu cấp” được đặt trên cơ sở địa bàn, đối tượng, điều kiện và khả năng tiếp nhận đã được xác định, trong đó trách nhiệm của hệ thống giáo dục là chủ động bố trí chỗ học phù hợp cho học sinh.
Do đó, dự thảo quy định không thực hiện kiểm tra, đánh giá, phân loại hoặc tuyển chọn trẻ em dưới bất kì hình thức nào để làm căn cứ tiếp nhận trẻ em vào lớp.
Vì vậy, đối với lớp 1, không thực hiện kiểm tra, đánh giá, phân loại hoặc tuyển chọn.
Dự thảo quy định đối với lớp 1, không thực hiện kiểm tra, đánh giá, phân loại hoặc tuyển chọn. Ảnh: MOET
Đối với lớp 6, không phân loại, tuyển chọn, trừ trường hợp cơ sở giáo dục được cấp có thẩm quyền giao thực hiện nhiệm vụ phát hiện, bồi dưỡng học sinh có năng khiếu, học sinh có thành tích nổi bật để phục vụ mục tiêu phát triển giáo dục mũi nhọn của địa phương thì được tiếp nhận bằng phương thức xét tuyển theo quy định.
Cách tiếp cận này cũng làm thay đổi phương thức quản lí địa phương phải chủ động dự báo nhu cầu, xác định khả năng tiếp nhận, chuẩn bị các điều kiện và có phương án điều phối khi cần thiết, thay vì để tình trạng thiếu chỗ học phát sinh rồi mới xử lí.
Dự kiến thi tuyển vào lớp 10 chỉ còn 2 môn Toán và Ngữ văn
Đối với lớp 10, dự thảo vẫn giữ các phương thức hiện hành nhưng định hướng giảm tổ chức thi tuyển khi chưa thực sự cần thiết.
Dự thảo nêu rõ, Sở GD&ĐT căn cứ quy mô học sinh, nhu cầu học tập, khả năng tiếp nhận của các cơ sở giáo dục, điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục, mạng lưới trường lớp và điều kiện thực tế của địa phương, quyết định phương thức tiếp nhận học sinh vào lớp 10 đối với từng cơ sở giáo dục hoặc nhóm cơ sở giáo dục trên địa bàn.
Dự thảo đồng thời quy định thi tuyển vào lớp 10 gồm 2 môn Toán và Ngữ văn, nhằm giảm áp lực thi cử, tạo sự ổn định để học sinh chủ động học tập và giảm nguồn lực tổ chức kì thi.
Nội dung thi tuyển không vượt quá yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục phổ thông cấp trung học cơ sở.
Đối với việc tiếp nhận vào trường trung học phổ thông chuyên, học sinh phải thi các môn thi chung và 1 môn thi chuyên. Mỗi môn chuyên có 1 đề thi riêng theo chương trình môn học cấp trung học cơ sở, nội dung thi bảo đảm tuyển chọn được học sinh có năng khiếu về môn chuyên đó.
Dự thảo thông tư nêu rõ các đối tượng thuộc diện chính sách được tuyển thẳng, ưu tiên, khuyển khích. Đồng thời dự thảo giao quyền cho địa phương căn cứ điều kiện thực tế và các quy định pháp luật để xác định đối tượng tuyển thẳng bảo đảm nguyên tắc và mục tiêu tiếp nhận học sinh đầu cấp.
Đối với việc tiếp nhận vào trường trung học phổ thông chuyên, học sinh phải thi các môn thi chung và 1 môn thi chuyên. Ảnh: MOET
Không được sử dụng việc phân bổ, điều phối để tuyển chọn hoặc loại học sinh
Dự thảo xác định dữ liệu là một công cụ để dự báo nhu cầu, xác định địa bàn, quy mô học sinh, khả năng tiếp nhận và phương án bố trí học sinh.
Việc tiếp nhận được tổ chức trên môi trường số, khai thác và kết nối các cơ sở dữ liệu hợp pháp, hạn chế yêu cầu người dân cung cấp lại những thông tin, giấy tờ đã có và được xác thực trong cơ sở dữ liệu.
Dự thảo hướng đến chuyển đổi số phải phục vụ người học, không để khó khăn về công nghệ hoặc sự cố hệ thống trở thành rào cản tiếp cận giáo dục. Dự thảo cũng quy định phải có phương án tiếp nhận phù hợp khi hệ thống gặp sự cố và khi người dân gặp khó khăn trong sử dụng môi trường số phải có hình thức hỗ trợ.
Một điểm mới quan trọng là dự thảo không chỉ quy định việc học sinh đăng kí và được tiếp nhận, mà còn quy định cơ chế phân bổ, điều phối học sinh giữa các trường, điểm trường, phân hiệu khi cần thiết.
Việc bố trí học sinh căn cứ vào nhu cầu, địa bàn cư trú, quy mô, khả năng tiếp nhận, cơ sở vật chất, đội ngũ, khoảng cách và điều kiện đi lại. Khi một cơ sở vượt khả năng tiếp nhận, phải chủ động có phương án điều phối phù hợp. Việc phân bổ, điều phối không được sử dụng để tuyển chọn hoặc loại học sinh đã đủ điều kiện tiếp nhận.
