Dự thảo quy chế mới của Bộ GD&ĐT quy định các điểm cốt lõi trong tuyển sinh lớp 1 và lớp 6. Cụ thể, tuyển sinh lớp 1 bắt buộc gọi trẻ ra lớp theo tuyến địa bàn cư trú, dựa hoàn toàn trên dữ liệu hồ sơ mầm non bàn giao.
Với lớp 6, các trường không phân loại, không tuyển chọn đại trà; việc xét tuyển chọn lọc chỉ được áp dụng tại các trường được giao nhiệm vụ bồi dưỡng năng khiếu, phục vụ giáo dục mũi nhọn của địa phương.
Thực tế triển khai tại TP.HCM
Tại TP.HCM, công tác tuyển sinh đầu cấp lớp 1 và lớp 6 năm học 2026-2027 ứng dụng công nghệ số 100% và phân tuyến bằng bản đồ số (GIS).
Học sinh được phân bổ vào trường gần nơi cư trú thực tế nhất, chỉ tổ chức khảo sát năng lực ở một số ít trường đặc thù. Phụ huynh đăng ký trực tuyến 100% qua cổng tuyển sinh đầu cấp của thành phố, dùng mã định danh cá nhân của học sinh để đồng bộ dữ liệu sạch từ hệ thống.
Riêng với tuyển sinh lớp 6, Trường THCS Trần Đại Nghĩa (phường Sài Gòn) cùng 4 trường THCS theo mô hình tiên tiến hội nhập gồm Trần Quốc Toản (phường Bình Hưng Hòa), Bình Thọ (phường Thủ Đức), Hoa Lư (phường Tăng Nhơn Phú) và Nguyễn An Ninh (phường Tam Thắng) có tổ chức khảo sát năng lực trong 90 phút. Tất cả các trường THCS còn lại đều xét tuyển qua GIS và không kiểm tra năng lực đầu vào.
Trao đổi trên báo Tuổi trẻ Online, hiệu trưởng một trường THCS ở phường trung tâm TP.HCM nhìn nhận nếu dự thảo quy chế mới được thông qua, cách thức tuyển sinh sang năm sẽ không khác so với trước đây vì thành phố đã tuyển sinh trực tuyến 100%.
Hiện TP.HCM chỉ có trường chuyên và trường mô hình tiên tiến hội nhập làm bài khảo sát, còn đại đa số các trường công lập bình thường giữ nguyên quy trình tiếp nhận học sinh.
Tuy nhiên, dựa trên dự thảo mới, vị hiệu trưởng này cho rằng TP.HCM sẽ chuyển từ tuyển sinh bằng lựa chọn ở các trường chuyên, đặc thù, sàng lọc sang tiếp nhận học sinh, đồng thời bày tỏ lo ngại việc siết chặt khảo sát năng lực sẽ sinh ra "cửa phụ".
Theo vị này, nếu chỉ xét học bạ thì rất khó sàng lọc vì đa số học sinh tiểu học 5 năm đều giỏi; khi mặt bằng chung đều giỏi, các trường buộc phải dùng tiêu chí phụ là chứng chỉ, dẫn đến việc các cuộc thi và chứng chỉ "nhảy vào" trường học khiến quy trình phức tạp hơn.
Theo dự thảo quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp mới của Bộ GD&ĐT, các trường sẽ không thực hiện kiểm tra đầu vào đối với lớp 1 và lớp 6. Ảnh minh họa: Lê Liên
Trường "hot" tại Hà Nội đứng ngồi không yên vì lượng hồ sơ vượt xa chỉ tiêu
Tại Hà Nội, những năm trước, các trường THCS chất lượng cao có số học sinh đăng ký vượt quá chỉ tiêu được thực hiện phương thức xét tuyển kết hợp các hình thức như hỏi - đáp, viết, thuyết trình. Tuy nhiên, trước quy định của dự thảo mới, nhiều trường "hot" ở Hà Nội đang đứng ngồi không yên.
Báo Dân trí dẫn lời bà Văn Thùy Dương, Phó Hiệu trưởng Trường THCS & THPT Lương Thế Vinh (Hà Nội), cho biết hầu hết các năm, lượng học sinh đăng ký vào lớp 6 của trường thường cao gấp nhiều lần so với chỉ tiêu.
Chẳng hạn năm ngoái, cả hai cơ sở có khoảng 600 chỉ tiêu nhưng lượng hồ sơ nộp vào hơn 6.000, cao gấp 10 lần. Do vậy, nhà trường phải tổ chức đánh giá năng lực kết hợp với xét học bạ để tuyển sinh.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Xuân Khang, Hiệu trưởng Trường Marie Curie, cho biết lượng học sinh đăng ký vào trường thường gấp 4-5 lần chỉ tiêu. Cụ thể, năm ngoái chỉ tiêu vào lớp 6 của trường khoảng 1.100 học sinh, chia đều cho 3 cơ sở (mỗi cơ sở khoảng 360 học sinh), nhưng số lượng đăng ký thực tế gấp khoảng 5 lần.
Vì vậy, nhà trường phải tổ chức đánh giá năng lực đầu vào bằng bài thi trắc nghiệm môn Toán và Tiếng Anh. Tương tự đối với lớp 1, lượng hồ sơ cũng cao gấp 4-5 lần, buộc nhà trường phải tổ chức ngày hội trải nghiệm để lựa chọn học sinh trên cơ sở quan sát việc ăn, ngủ của trẻ.
Ảnh minh họa: Lê Liên
Lo ngại nảy sinh tiêu cực làm đẹp học bạ
Chia sẻ về khả năng dự thảo chính thức được phê duyệt và cấm thi tuyển vào lớp 1, lớp 6, bà Văn Thùy Dương cho biết nhiều năm trước Hà Nội từng đưa ra quy định này để siết tuyển sinh đầu cấp, nhưng vấp phải phản ứng từ nhiều trường "hot" nên sau đó không thực hiện. Với số lượng hồ sơ gấp 10 lần chỉ tiêu như năm ngoái, nhà trường buộc phải có tiêu chí tuyển chọn nhưng hiện chưa tìm ra cách tối ưu.
Phân tích các phương án, bà Dương chỉ ra rằng nếu tuyển sinh bằng chứng chỉ phụ như cờ vua, bơi lội sẽ dẫn đến tình trạng nhà nhà đổ xô đi "mua" chứng chỉ, xuất hiện hiện tượng học sinh có chứng chỉ bơi nhưng không biết bơi, có chứng chỉ cờ vua nhưng không biết đánh cờ. Điều này từng được cha bà là cố PGS Văn Như Cương cảnh báo từ hơn chục năm trước khi thành phố dự kiến bỏ đánh giá năng lực vào trường "hot".
Ngược lại, nếu xét tuyển bằng học bạ sẽ lại xuất hiện hàng loạt học bạ tăm tắp toàn điểm 10 và diễn ra tình trạng làm đẹp học bạ. Bà Dương cũng cho biết nhà trường có thể kết hợp phỏng vấn, nhưng phương án này lại gây thiệt thòi cho những học sinh có kiến thức rất tốt nhưng không có khiếu ăn nói.
Đồng tình với những trăn trở trên, ông Nguyễn Xuân Khang nhận định đối với học sinh lớp 1 sẽ dễ xử lý hơn bởi các em chưa biết đọc, biết viết, có thể tổ chức ngày hội trải nghiệm để đánh giá mức độ tập trung như trường vẫn làm lâu nay.
Tuy nhiên, việc tuyển sinh lớp 6 sẽ thực sự khó khăn bởi ngoài đánh giá năng lực, cách thức nào cũng dễ nảy sinh tiêu cực, từ việc đổ xô đi thi lấy chứng chỉ không thực chất cho đến tâm lý làm đẹp học bạ để vào trường "hot".
Do vậy, ông Khang cho rằng cần có cơ chế linh hoạt trong tuyển sinh cho các trường có lượng đăng ký quá cao. Cùng chung nỗi lo, ông Nguyễn Quang Tùng, Hiệu trưởng Trường Lô-mô-nô-xốp, cũng cho hay nhà trường phải tính cách để tuyển sinh lớp 6 nhưng hiện chưa biết phương án nào là tối ưu.
