Câu hỏi lúc 11 giờ đêm
Điện thoại rung khi tôi vừa tắt đèn phòng khách. Là thằng Tùng, em cùng phòng cũ. Nó sắp nhận xe, cái xe đầu tiên.
"Anh ơi, ngoài tiền lăn bánh thì em nên để riêng bao nhiêu? Kiểu dán phim, camera các thứ ấy."
Tôi đã định trả lời "vài triệu thôi, mua dần", đúng câu một ông anh từng nói với tôi. Rồi tôi nghĩ, mình nói "vài triệu" dựa trên cái gì? Tôi không nhớ. Tôi chỉ nhớ cảm giác là không nhiều.
Lúc mua xe, tôi tính kỹ lắm. Giá niêm yết, lệ phí trước bạ, biển số, bảo hiểm, khoản trả góp hàng tháng. Tôi có cả một file ghi chú trên điện thoại. Nhưng chi phí sau khi mua xe thì tôi chưa bao giờ ghi lại. Nó không đến một lần. Nó rơi ra từng chút, mỗi tháng một ít, lẫn vào cuộc sống.
Thế là tôi nhắn lại: "Đợi anh tí." Rồi mở ứng dụng ngân hàng, kéo về tháng nhận xe.
Chi phí sau khi mua xe nằm rải rác trong sao kê
Không có dòng nào ghi "tiền xe". Chúng nằm lẫn giữa tiền điện, tiền học của con, tiền mừng cưới. Mỗi dòng một cái tên cửa hàng, một con số lẻ. Tôi phải nhìn tên người nhận mới nhớ ra đó là món gì.
Càng kéo, tôi càng nhận ra mình không mua đồ theo danh sách. Mình mua theo từng lần giật mình.
Cái camera hành trình 3,2 triệu mua vào tuần thứ ba. Hôm đó tôi bị một xe máy quệt gương ở vòng xoay. Người ta quay lại chỉ tay vào mặt tôi, bảo tôi ép. Tôi biết mình không ép. Nhưng tôi không có gì để chứng minh. Chiều hôm đó tôi đi mua camera luôn.
Bộ cảm biến áp suất lốp 1,6 triệu mua sau một lần non hơi trên cao tốc. Tôi đã căng thẳng suốt bốn mươi cây số tới trạm dừng.
Đọc lại, tôi thấy những món này không phải phụ kiện. Chúng là cách tôi trả tiền để lần sau đỡ sợ.
Rồi đến những món mua vì người ngồi cạnh. Phim cách nhiệt 7,5 triệu. Tôi không định dán sớm. Nhưng tháng Năm, con bé ngồi sau cứ kêu nóng tay, nắng rát má. Vợ tôi không nói gì, chỉ lấy khăn che cửa kính. Tuần sau tôi mang xe đi dán.
Ghế trẻ em 3,9 triệu. Một phần vì luật mới¹, nhưng phần lớn vì một lần phanh gấp. Tôi nghe tiếng con va vào lưng ghế trước. Con không sao, nhưng tôi thì mất ngủ cả đêm.
Thảm sàn 2,8 triệu, mua sau trận mưa đầu mùa. Cả nhà dầm nước lên xe, mùi ẩm mốc ba ngày không hết.
Cái xe là của tôi. Nhưng nhìn sao kê mới thấy, phần lớn tiền mua thêm là cho những người ngồi trên nó.
Cũng có những dòng làm tôi bật cười. Máy hút bụi mini 900 nghìn, dùng đúng hai lần. Bơm lốp điện 800 nghìn, chưa bóc hộp. Một bộ móc treo, nước hoa, bọc vô lăng, cộng lại chừng 1,5 triệu.
Mấy món này tôi mua trong tháng đầu, lúc còn say xe mới. Mỗi tối lướt điện thoại, thấy ai khoe gì hay hay là đặt. Không món nào đắt. Chính vì không đắt nên tôi mua chẳng cần nghĩ.
Hai dòng lớn nhất, và cũng là khoản chi phí sau khi mua xe mà tôi vẫn chưa chắc, là bọc da ghế 8 triệu và cách âm bốn bánh 7,8 triệu.
Bọc ghế vì ghế nỉ zin bám bụi, con làm đổ sữa hai lần. Cách âm vì đi đường cao tốc về quê, tiếng lốp ù ù làm tôi mệt. Làm xong thì dễ chịu hơn thật. Nhưng có đáng gần 16 triệu không, tới giờ tôi vẫn không trả lời được.
Tôi nghĩ đó là những món mình mua để thấy cái xe giống của mình hơn. Mà cảm giác thì khó đem ra cân.
38 triệu, và một dòng tin nhắn
Gần 1 giờ sáng, tôi cộng xong. 38 triệu.
Tôi đã tưởng mình tiêu "vài triệu". Con số thật gấp mấy lần như thế. Nhưng lạ là tôi không thấy tiếc. Cảm giác giống như đọc lại nhật ký của mình hơn.
Mỗi dòng là một lần tôi tập làm người có xe. Lần đầu bị người ta đổ lỗi. Lần đầu nghe con kêu nóng. Lần đầu thấy mình phung phí vì mấy món đồ vô dụng. Không ai dạy những thứ đó trước khi mình cầm chìa khóa. Mình phải trả tiền để tự học.
Nói 38 triệu thì đúng. Nhưng nó sẽ không biết trong 38 triệu có bao nhiêu đồng là vì sợ, bao nhiêu là vì thương, bao nhiêu là vì hứng. Mà cái đó mới là thứ tôi muốn ai đó nói cho mình biết, một năm trước.
Tôi gõ đi gõ lại mấy lần. Viết dài thì thành ra dạy đời. Viết ngắn thì như chưa nói gì.
Tôi đã định liệt kê hết cho nó. Món này nên mua, món kia bỏ qua. Nhưng rồi tôi xóa. Nó chưa có con, nhà ở chung cư có hầm, chạy trong phố là chính. Năm đầu của nó sẽ có những lần giật mình khác với tôi.
Cuối cùng tôi gửi: "Năm đầu anh hết 38 triệu. Không phải lúc nào cũng cần, nhưng lần nào mua anh cũng có lý do. Em cứ để riêng một khoản, rồi sẽ tự biết mình cần gì."
Mấy phút sau, Tùng thả một cái like. Không hỏi thêm gì.
Tôi không biết nó sẽ làm gì với con số đó. Có thể nó để dành đủ. Có thể nó cũng sẽ mua một cái bơm lốp rồi để quên trong cốp. Tôi nghĩ cũng chẳng sao.
Tôi tắt điện thoại, nhưng chưa ngủ ngay. Tôi còn đang nghĩ, năm thứ hai, sao kê của mình sẽ kể chuyện gì.
Nếu bạn cũng đang ở chỗ của Tùng, sắp cầm chìa khóa chiếc xe đầu tiên, thì có một nơi tôi ước mình biết sớm hơn. Car Choice Awards 2026 đang bước vào mùa thứ năm, với tôn chỉ không chọn chiếc tốt nhất mà chọn chiếc phù hợp nhất. Hạng mục Xe gia đình 2026 chia theo từng tầm giá, từ dưới 600 triệu tới 5 tỷ. Bạn có thể vào tham khảo, bình chọn, và tự hỏi mình đúng câu mà một năm trước tôi đã không hỏi: chiếc xe này sẽ chở ai, đi đâu, và mình sẽ còn mua thêm gì cho nó.
Minh Tâm
