Tuy nhiên, theo cảnh báo của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa, nếu lạm dụng trong nhiều ngày liên tiếp, dưa hành – củ kiệu có thể trở thành tác nhân khiến cơ thể quá tải sau Tết.
Theo bác sĩ Chu Thị Dung (Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – Cơ sở 3), dưa hành và củ kiệu là thực phẩm lên men tự nhiên. Trong quá trình lên men, các acid hữu cơ được hình thành, giúp kích thích tiết dịch tiêu hóa, tăng cảm giác thèm ăn và hỗ trợ giảm đầy bụng sau bữa ăn nhiều chất béo. Vị cay nhẹ của hành, kiệu còn có tác dụng làm ấm đường tiêu hóa, thúc đẩy nhu động ruột, giúp bữa ăn ngày Tết trở nên “dễ thở” hơn, nhất là với người hay nặng bụng khi ăn đồ nếp.
Chính nhờ những đặc điểm này mà nhiều người có thói quen ăn dưa hành, củ kiệu khá nhiều, thậm chí xem như món chính để “đỡ ngán”. Tuy nhiên, lợi ích chỉ phát huy khi dùng đúng lượng. Khi ăn quá nhiều, mặt trái bắt đầu lộ rõ.
Ăn sai gây tăng huyết áp, hại dạ dày
Bác sĩ Dung cho hay, điểm đáng lưu ý đầu tiên là hàm lượng muối. Để bảo quản và lên men, dưa hành – củ kiệu thường được muối khá mặn. Việc tiêu thụ lượng lớn trong nhiều bữa liên tiếp có thể làm tăng lượng natri nạp vào cơ thể, dẫn đến giữ nước, khát nhiều, tăng huyết áp. Người cao tuổi, người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp hoặc bệnh thận đặc biệt dễ bị ảnh hưởng.
Không chỉ vậy, vị chua và cay của món muối này có thể kích thích mạnh niêm mạc dạ dày. Với người khỏe mạnh, cảm giác chỉ là hơi xót nhẹ.
“Nhưng ở những người có tiền sử viêm dạ dày, trào ngược dạ dày – thực quản, ợ nóng, việc ăn nhiều dưa hành – củ kiệu có thể làm triệu chứng nặng lên rõ rệt. Không ít trường hợp sau Tết phải nhập viện vì đau thượng vị, đầy hơi, rối loạn tiêu hóa, trong đó có yếu tố ăn thực phẩm lên men quá mức”, bác sĩ Dung khuyến cáo.
Một sai lầm khác là ăn dưa hành, củ kiệu khi bụng đói. Lúc này, acid hữu cơ và vị cay tác động trực tiếp lên niêm mạc dạ dày đang trống rỗng, dễ gây cồn cào, nóng rát. Thói quen “nhón vài củ kiệu” trước bữa chính để chống ngán tưởng vô hại nhưng về lâu dài có thể làm tổn thương dạ dày.
Chất lượng và độ an toàn của sản phẩm cũng là vấn đề cần lưu tâm. Nếu dưa hành, củ kiệu chưa đủ độ lên men, muối quá mặn hoặc không đảm bảo vệ sinh, nguy cơ rối loạn tiêu hóa càng cao. Một số người có bệnh nền vẫn giữ thói quen ăn uống như người khỏe mạnh, dẫn đến tình trạng tăng huyết áp, phù nề hoặc đau dạ dày kéo dài sau kỳ nghỉ.
Ăn dưa hành bao nhiêu là đủ?
Theo khuyến nghị của bác sĩ Dung, trong một bữa ăn ngày Tết, dưa hành hoặc củ kiệu chỉ nên đóng vai trò món ăn kèm. Mỗi lần chỉ nên dùng vài lát dưa hành hoặc vài củ kiệu nhỏ, vừa đủ tạo vị và hỗ trợ tiêu hóa. Không nên ăn liên tục trong nhiều bữa liền, càng không nên dùng thay rau xanh.
Bên cạnh đó, cần cân đối lại tổng thể khẩu phần ăn ngày Tết: tăng cường rau xanh, trái cây tươi, uống đủ nước và hạn chế các món quá nhiều đạm, mỡ. Với người có bệnh lý nền như tăng huyết áp, tim mạch, thận hoặc bệnh dạ dày, nên chủ động tiết chế ngay từ đầu thay vì đợi đến khi cơ thể “lên tiếng”.
Dưa hành, củ kiệu vốn không phải “thủ phạm”. Chúng là một phần tinh tế của ẩm thực Tết, góp phần làm nên hương vị truyền thống. Vấn đề nằm ở thói quen ăn uống kéo dài nhiều ngày, trong khi cơ thể đã phải xử lý lượng lớn thực phẩm giàu năng lượng.
Ngọc Minh
