Đát Kỷ, còn được gọi là Tô Đát Kỷ, có nghĩa là người con gái họ Kỷ của nước Tô. Tương truyền, do sở hữu dung mạo tuyệt sắc nên chữ “Đát” được người xưa dùng để miêu tả vẻ đẹp của nàng. Trong một số dị bản, tên nàng còn được ghi là Đắc Kỷ.
Trong lịch sử và truyền thuyết, Đát Kỷ được biết đến là vương hậu của Trụ Vương (Đế Tân) – vị quân chủ cuối cùng của triều đại nhà Thương. Cùng với Bao Tự của nhà Chu, Ly Cơ của nhà Tấn và Muội Hỉ của nhà Hạ, Đát Kỷ được xếp vào “Tứ đại yêu cơ”, những mỹ nhân thường bị gán cho danh xưng “hồng nhan họa thủy”, gắn liền với sự suy vong của các triều đại và bi kịch mất nước của nhiều bậc quân vương.
Tô Đát Kỷ trong tranh vẽ.
Theo các ghi chép sử sách, Ký Châu hầu Tô Hộ của nước Tô có một người con gái tên là Tô Đát Kỷ. Nàng nổi danh với vẻ đẹp quốc sắc thiên hương, khó ai sánh kịp: đôi mắt long lanh như giọt sương mai, làn da mịn màng như tơ lụa, sống mũi cao thẳng, đôi môi đỏ thắm, giọng nói trong trẻo, dáng đi uyển chuyển, nhẹ nhàng.
Không chỉ xinh đẹp, Đát Kỷ còn tinh thông cầm kỳ thi họa, khéo léo trong việc pha trà, may vá. Bất kỳ ai từng gặp nàng, dù nam hay nữ, đều khó tránh khỏi bị cuốn hút. Danh tiếng về nhan sắc của nàng lan xa khắp nơi, khiến một người vốn nổi tiếng háo sắc như Trụ Vương tìm mọi cách để đưa nàng vào hậu cung.
Tô Đát Kỷ và trụ vương trong phim ảnh.
Trong nhiều truyền thuyết dân gian và các tác phẩm điện ảnh, Đát Kỷ thường được khắc họa là hồ ly tinh hóa thân. Tuy nhiên, quan điểm này đã bị nhà nghiên cứu Hoàng Minh Sùng (Viện Nghiên cứu Lịch sử và Ngôn ngữ) bác bỏ.
Theo ông Hoàng Minh Sùng, Đát Kỷ không chỉ là vương hậu nơi hậu cung mà còn từng cùng Trụ Vương khoác chiến bào ra trận, đảm nhiệm các nghi lễ quan trọng và trực tiếp tham gia chiến đấu. Sau trận Mục Dã, vai trò của Đát Kỷ trong vương triều được khẳng định rõ nét: không phải một mỹ nhân mờ nhạt, mà là nữ nhân đầy quyền lực và trách nhiệm.
Từ những góc nhìn mới này, cộng đồng mạng gần đây đã xôn xao trước đoạn video phục dựng chân dung Đát Kỷ bằng công nghệ AI.
Dùng AI phục dựng chân dung hồ ly tinh Đát Kỷ
Không còn hình ảnh hồ ly tinh quen thuộc trên màn ảnh, Đát Kỷ phiên bản phục dựng mang khí chất giao hòa giữa một cường nữ và vẻ huyền bí cổ xưa. Gương mặt sắc sảo, kiêu kỳ; đôi mắt dài sâu thẳm ánh lên nét liêu trai khó đoán. Vẻ đẹp ấy là sự kết hợp giữa sự mạnh mẽ, quyết đoán của một nữ chiến binh và nét bí ẩn, tà mị nhuốm màu truyền thuyết. Làn da trắng mịn nổi bật bên sắc son đỏ thắm càng làm tăng sức cuốn hút đầy mê hoặc.
Đáng chú ý, hình ảnh phục dựng này còn khiến nhiều người liên tưởng đến một Đát Kỷ kinh điển trên màn ảnh Hoa ngữ: Ôn Bích Hà trong bộ phim Đát Kỷ Trụ Vương (2001). Nữ diễn viên từng được mệnh danh là “Đát Kỷ đẹp nhất màn ảnh”, với vẻ yêu kiều mê hoặc, đồng thời ẩn chứa sự tàn nhẫn và lả lơi trong ánh mắt – hình tượng đã in đậm trong ký ức của nhiều thế hệ khán giả.
Ôn Bích Hà trong bộ phim Đát Kỷ Trụ Vương (2001).
