Character.AI, startup chatbot từng được định giá 1 tỷ USD, vừa nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11 tại tòa án ở Wilmington, bang Delaware (Mỹ). Cùng lúc, công ty đồng ý bán một phần tài sản trí tuệ cho Walt Disney với giá 20 triệu USD, theo hồ sơ nộp lên tòa và thông tin từ Reuters.
Điều khiến nhiều người ngạc nhiên là nền tảng này không thiếu người dùng. Theo hồ sơ tòa án, Character.AI có khoảng 12 triệu người dùng hoạt động. Dù vậy, công ty chưa năm nào có lãi và mỗi tháng lỗ khoảng 8 đến 9 triệu USD. Ban lãnh đạo ước tính tài sản và nợ của Character Technologies, đơn vị chủ quản tại Mỹ, đều nằm trong khoảng 50 đến 100 triệu USD.
Để hiểu vì sao một cái tên từng hút nhà đầu tư lại đi đến bước đường này, cần nhìn lại chặng đường trước đó. Character.AI do hai cựu nhân viên Google lập ra vào năm 2021, với ý tưởng cho phép người dùng tự tạo chatbot nhập vai bất kỳ ai, từ nhà bác học Einstein đến nhân vật trong trò chơi điện tử. Chỉ 16 tháng sau khi thành lập, startup này đã huy động được 150 triệu USD, trong đó có vốn từ quỹ Andreessen Horowitz.
Sức hút của Character.AI cũng không dừng ở giới đầu tư. Theo Reuters, công nghệ của công ty từng được Google, Meta và xAI của Elon Musk quan tâm. Năm 2024, Google ký thỏa thuận cấp phép không độc quyền cho công nghệ mô hình ngôn ngữ lớn của startup, đồng thời mời hai nhà đồng sáng lập là Noam Shazeer và Daniel De Freitas quay lại làm việc. Thỏa thuận này còn kèm thêm một khoản vốn để công ty tiếp tục phát triển.
Tuy nhiên, thu hút được sự chú ý là một chuyện, kiếm ra tiền lại là chuyện khác. Hồ sơ phá sản nhận định mảng giải trí AI rất tốn kém để phát triển và mở rộng. Tiền thuê máy móc tính toán và tiền lương cho nhân tài AI khiến khoản lỗ tăng lên từng tháng, trong khi nguồn thu từ người dùng khá mỏng. Theo một bài viết trước đó, gói đăng ký c.ai+ giá 10 USD mỗi tháng từng là nguồn thu duy nhất của công ty, còn phần lớn nền tảng vẫn được dùng miễn phí.
Gánh nặng thứ hai đến từ các vụ kiện. Hồi tháng 1 năm nay, bang Kentucky kiện Character.AI, cho rằng nền tảng này đã lợi dụng trẻ em và đẩy các em đến chỗ tự làm hại bản thân. Theo Reuters, bang còn cáo buộc chatbot của công ty khuyến khích người dùng tự cắt mình, nhịn ăn hoặc tự tử.
Bang Pennsylvania thì kiện theo một hướng khác: chatbot giả danh bác sĩ tâm thần có giấy phép hành nghề. Theo hồ sơ vụ kiện, khi điều tra viên của bang đóng vai bệnh nhân trầm cảm và hỏi thẳng về giấy phép, chatbot tên Emilie khẳng định mình có và còn bịa ra cả mã số giấy phép. Thống đốc Josh Shapiro cho biết bang sẽ không để các công ty dùng công cụ AI đánh lừa người dân rằng họ đang nhận lời khuyên từ bác sĩ thật.
Ngoài hai bang trên, Character.AI còn bị một số gia đình kiện riêng với cáo buộc chatbot đẩy trẻ em đến chỗ tự tử và tự làm hại mình. Hồi tháng 1, công ty đạt thỏa thuận sơ bộ trong 5 vụ, nhưng không công bố nội dung. Theo các tài liệu tòa án gần đây, những thỏa thuận này vẫn chưa được chốt hay thanh toán.
Về phía mình, Character.AI nhiều lần khẳng định họ đặt an toàn của người dùng lên hàng đầu. Đại diện công ty cho biết các nhân vật trên nền tảng do người dùng tạo ra và đều là hư cấu. Mỗi cuộc trò chuyện đều có cảnh báo nhắc người dùng không nên tin theo nhân vật khi cần lời khuyên chuyên môn.
Từ những điều trên, có thể thấy nguyên nhân phá sản không nằm ở chỗ thiếu người dùng. Theo hồ sơ nộp lên tòa, chi phí cao cộng với rủi ro từ các vụ kiện và sự giám sát của cơ quan quản lý khiến công ty không còn đủ tiền để duy trì hoạt động như hiện nay. Công ty cũng hy vọng thông qua thủ tục phá sản để giải quyết một lượt tất cả khiếu nại pháp lý đang đeo bám mình.
Trong cuộc bán tài sản này, Disney đứng ở vị trí đáng chú ý. Hãng sẽ là bên đặt giá khởi điểm để mua giấy phép vĩnh viễn, không độc quyền, đối với tài sản trí tuệ của Character.AI, còn các bên khác vẫn có thể trả giá cao hơn. Disney cũng đã nhận một số nhân sự kỹ thuật của startup, trong đó có cựu CEO Karandeep Anand, người vừa được bổ nhiệm làm giám đốc công nghệ của Disney hồi đầu tháng này. Đáng nói, vào tháng 9 năm 2025, chính Disney từng gửi thư yêu cầu Character.AI ngừng dùng các nhân vật có bản quyền của hãng khi chưa được phép, và công ty cho biết đã gỡ những nhân vật đó.
Ông Colin Adams, CEO hiện tại của Character.AI, cho rằng bán tài sản dưới sự giám sát của tòa án là cách tốt nhất để giữ lại giá trị cho các bên liên quan. Công ty dự kiến hoàn tất việc bán toàn bộ tài sản vào cuối tháng 11 hoặc đầu tháng 12. Trong thời gian này, nền tảng vẫn hoạt động bình thường, nhưng có thể bị đóng cửa nếu không tìm được ai tiếp quản.
Nguyễn Hải
