Tuy nhiên, theo Forbes, ngay trước khi bị áp sát, con chim bất ngờ thực hiện một cú lộn nhào sắc bén, khiến chiếc UAV Nga lao vào khoảng không. Điều đáng chú ý là cò trắng chính là loài chim nổi tiếng của Ukraine.
Cò trắng Ukraie đối đầu UAV Nga
Xung đột giữa chim và máy bay không người lái thực ra không phải điều mới mẻ. Từ khi các UAV cỡ nhỏ xuất hiện, nhiều loài chim săn mồi đã xem chúng như mục tiêu. Không ít người điều khiển UAV từng kể lại những vụ chim tấn công máy bay của mình. Một số trường hợp còn trở nên nổi tiếng trên mạng xã hội, như vụ một chiếc UAV bị bắt gọn giữa không trung, sau đó bị mang đi và bỏ lại trên một sườn núi cao khoảng 3 mét.
Trong những năm đầu phát triển các biện pháp chống UAV, một số lực lượng cảnh sát từng thử sử dụng chim được huấn luyện để đánh chặn. Dự án nổi tiếng nhất diễn ra tại Hà Lan năm 2016. Quân đội Pháp cùng một số quốc gia khác cũng từng thử nghiệm dùng đại bàng được huấn luyện để đối phó với UAV. Tuy nhiên, dự án của Hà Lan đã bị hủy bỏ chỉ sau một năm do hiệu quả thấp và tiềm ẩn nguy cơ gây thương tích cho chim. Các chương trình tương tự ở những nơi khác cũng không thành công.
Dù chim có độ cơ động cao và thích nghi tốt hơn trong các cuộc không chiến, chúng vẫn có thể bị thương khi va chạm với các cánh quạt đang quay. Tại Ukraine, một con chim cắt hoang dã sau này được đặt tên là "Shriek" đã bị gãy cánh khi đối đầu với một UAV Nga. Một tổ điều khiển UAV Ukraine đã chứng kiến sự việc, giải cứu Shriek và đưa nó tới Phòng khám Thú y Kolibri để điều trị.
Ngày nay, điều ngược lại lại thường xuyên xảy ra: UAV tấn công chim. Nguyên nhân là các loài chim lớn có thể xuất hiện trên radar với đặc điểm tương tự máy bay không người lái, khiến chúng có nguy cơ bị UAV đánh chặn nhầm.
Sải cánh của cò trắng Ukraine có thể vượt quá 3 mét, thậm chí lớn hơn cả UAV Shahed. Giống như máy bay không người lái, chúng có thể bay ở độ cao hàng trăm mét và không được cấu tạo từ kim loại nên tạo ra tín hiệu radar tương đối nhỏ. Mặc dù tốc độ bay của cò chỉ khoảng 30 dặm/giờ, thấp hơn nhiều so với hơn 100 dặm/giờ của Shahed, nhưng tốc độ di chuyển trên mặt đất của chúng đôi khi có thể tương đương.
Phần lớn các radar phòng không thường lọc bỏ những vật thể nhỏ, chuyển động chậm vì cho rằng đó là chim. Chỉ những hệ thống radar tương đối tinh vi, chẳng hạn EchoShield của EchoDyne, mới có khả năng nhận diện tín hiệu "micro-doppler" từ cánh quạt quay để xác định chính xác đó là chim hay UAV.
Khi thiếu các cảm biến tiên tiến như vậy, việc nhận diện sai là điều khó tránh khỏi.
Đã có ít nhất một trường hợp được ghi lại bằng video, trong đó một UAV FPV của Nga tiếp cận hai con chim lớn và bắn trúng một con.
Bay như chim
Khả năng né tránh UAV dễ dàng của con cò cho thấy các loài chim đã tiến hóa vượt xa máy bay không người lái về khả năng cơ động. Chúng có thể thay đổi hình dạng cánh gần như tức thời, xòe rộng để tăng lực cản và lực nâng, thực hiện các cú ngoặt gắt hoặc lượn trên con mồi như chim cắt. Chim ưng peregrine thậm chí có thể gập cánh và lao xuống với tốc độ lên tới 240 dặm/giờ.
Các nhà nghiên cứu từ lâu đã tìm cách mô phỏng những khả năng này. Một nhóm máy bay đặc biệt mang tên Ornithopter được thiết kế với đôi cánh vỗ giống chim, nhưng phần lớn chưa đạt được thành công đáng kể. Một trong số ít ngoại lệ là UAV Nano Hummingbird do AeroVironment phát triển năm 2011, dù ngay cả mẫu này cũng chỉ có thể hoạt động khoảng 11 phút.
Lĩnh vực nghiên cứu được đánh giá triển vọng hơn hiện nay là công nghệ cánh biến hình. Công nghệ này mô phỏng cách chim thay đổi hình dạng cánh để tạo ra chuyến bay ổn định hơn, bền bỉ hơn và tiết kiệm năng lượng hơn. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện vẫn chủ yếu ở giai đoạn trình diễn và chứng minh nguyên lý.
Ngoài độ linh hoạt, chim còn vượt trội về sức bền. Một con cò trắng có thể bay khoảng 400 dặm giữa các điểm dừng. Trong khi đó, chim mỏ cong đuôi vạch – một loài chim lội nước chỉ có kích thước tương đương chim bồ câu – có thể di cư hơn 6.000 dặm mà không cần dừng lại để ăn, uống hay nghỉ ngơi.
Các loài chim như cò là những bậc thầy trong việc tận dụng các luồng không khí để bay mà gần như không tốn sức. Chúng khai thác các luồng khí nóng bốc lên để đạt độ cao lớn. Bồ nông tận dụng lực nâng hình thành từ gió thổi qua mặt sóng. Hải âu sử dụng kỹ thuật tiên tiến gọi là lượn động, khai thác sự chênh lệch tốc độ gió ở các độ cao khác nhau để bay đường dài mà hầu như không cần vỗ cánh.
Các nhà phát triển UAV hiện cũng đang nghiên cứu kỹ thuật này với hy vọng một ngày nào đó máy bay không người lái có thể vượt đại dương mà không cần nhiên liệu. Tuy nhiên, vẫn còn một khoảng cách rất lớn trước khi công nghệ đạt tới trình độ của tự nhiên.
Khả năng phối hợp của chim cũng khiến các nhà nghiên cứu chú ý. Diều hâu Harris thường săn mồi theo nhóm gia đình từ bốn đến sáu con, sử dụng nhiều chiến thuật khác nhau. Phổ biến nhất là tấn công đồng thời từ nhiều hướng, buộc con mồi né tránh một con rồi vô tình lao vào con khác.
Một chiến thuật khác là "tấn công tiếp sức", trong đó từng con diều hâu thay nhau truy đuổi con mồi trong những quãng ngắn cho đến khi nó kiệt sức. Một cuộc săn như vậy có thể bao gồm tới 20 lượt truy đuổi liên tiếp. Ngoài ra còn có các chiến thuật phối hợp để lùa con mồi đang ẩn nấp trong thảm thực vật. Tất cả đều được thực hiện hiệu quả mà không cần liên lạc vô tuyến hay hệ thống điều khiển trung tâm.
Khả năng đậu trên cành cây, dây điện và các cấu trúc khác cũng là một kỹ năng mà các nhà nghiên cứu vẫn đang cố gắng tái tạo, thường bằng cách mô phỏng trực tiếp cấu tạo bàn chân chim.
Hiện nay đã xuất hiện nhiều loại UAV được ngụy trang thành chim, nhưng các thiết kế lấy cảm hứng sinh học vẫn chỉ ở giai đoạn sơ khai. Trong tương lai gần, UAV vẫn chưa thể sánh với chim về độ cơ động, sức bền, khả năng phối hợp hay kỹ năng đậu. Nhưng những kỹ năng mà các loài chim đã tích lũy qua hàng triệu năm tiến hóa cũng đồng thời hé lộ hình ảnh về những UAV của tương lai.
An An (Theo Forbes)
