Robot hút bụi từng được xem là thiết bị giúp con người giảm bớt việc nhà. Giờ đây, cuộc đua của các hãng đã chuyển sang một cấp độ khác, khi robot không chỉ cần biết căn nhà có những căn phòng nào mà còn phải đủ thông minh để nhận ra chỗ nào đang bẩn.
Dyson Spot+Scrub Ai là một trong những sản phẩm điển hình cho xu hướng này. Thay vì chỉ chạy theo lịch trình được thiết lập sẵn, robot sử dụng camera độ phân giải cao cùng trí tuệ nhân tạo để quan sát bề mặt sàn, nhận diện vết bẩn, xác định loại chất bẩn rồi quyết định có cần quay lại làm sạch hay không. Dyson cho biết hệ thống có thể nhận diện tới 190 loại vật thể, đồng thời sử dụng ánh sáng xanh có độ tương phản cao để làm lộ những vết bẩn mà mắt thường khó nhìn thấy.
Nghe có vẻ giống một bước tiến lớn của robot hút bụi. Vấn đề nằm ở chỗ Dyson Spot+Scrub Ai đang được bán tại Việt Nam với giá 35,99 triệu đồng. Ở mức giá này, câu hỏi quan trọng không còn là robot có AI hay không. Câu hỏi thực sự là AI có giúp sàn nhà sạch hơn đủ nhiều để người dùng cảm thấy khoản tiền bỏ ra là xứng đáng hay không.
Dyson đang dùng AI để làm gì?
Khác với những robot hút bụi thông thường chỉ tập trung vào bản đồ, vật cản cùng đường đi, Spot+Scrub Ai được thiết kế xoay quanh khả năng nhận biết tình trạng thực tế của sàn nhà.
Dyson sử dụng một camera cùng hệ thống chiếu sáng màu xanh để phát hiện những vết bẩn khó nhìn thấy. Sau đó, thuật toán AI phân tích hình ảnh để nhận diện các loại vết bẩn hoặc vật thể. Khi phát hiện khu vực cần xử lý, robot có thể thực hiện nhiều lượt lau tại cùng một vị trí thay vì tiếp tục di chuyển sang khu vực khác. Sau quá trình làm sạch, hệ thống tiếp tục kiểm tra để xác định vết bẩn đã được loại bỏ hay chưa.
Đây là cách Dyson muốn thay đổi logic hoạt động của robot hút bụi. Một robot thông thường được lập trình để đi qua toàn bộ căn nhà. Spot+Scrub Ai được thiết kế để quan sát, phát hiện, xử lý rồi kiểm tra lại.
Về mặt công nghệ, cách tiếp cận này có ý nghĩa. Một vết cà phê đổ trên sàn không giống với một ít bụi mịn. Một vết bẩn khô cũng không giống một vệt nước mới xuất hiện. Nếu robot có thể phân biệt những tình huống này, nó có thể dành nhiều thời gian hơn cho những khu vực thực sự cần làm sạch.
Tuy nhiên, chính ở đây lại xuất hiện câu hỏi đáng chú ý nhất của sản phẩm.
Nếu robot đã lau cả căn nhà, AI có thực sự cần thiết? Đây là điểm khiến Dyson Spot+Scrub Ai trở thành một sản phẩm đáng để tranh luận.
Mục tiêu cuối cùng của robot hút bụi vẫn là làm sạch sàn nhà. Một robot thông thường có thể lập bản đồ, chia khu vực thành từng phòng rồi di chuyển qua toàn bộ diện tích cần làm sạch. Nếu một khu vực có vết bẩn, robot vẫn có thể đi qua vị trí đó trong quá trình lau.
AI của Dyson tạo ra một cách tiếp cận khác. Thay vì mặc định mọi khu vực đều cần mức độ làm sạch giống nhau, robot cố gắng xác định nơi nào cần xử lý kỹ hơn.
Điều này có thể hữu ích trong những tình huống như trẻ nhỏ làm đổ đồ uống, thú cưng để lại dấu chân hoặc một lượng thức ăn rơi xuống sàn. Robot không cần chờ đến lịch lau tiếp theo mà có thể nhận diện khu vực bất thường rồi tập trung xử lý.
Tuy nhiên, lợi ích này không phải lúc nào cũng tỷ lệ thuận với mức giá.
Nếu một robot khác có thể lau toàn bộ sàn nhà trong cùng một chu kỳ, việc Spot+Scrub Ai phát hiện thêm một vài vết bẩn rồi quay lại xử lý sẽ giúp tiết kiệm bao nhiêu thời gian? Nếu người dùng đã thiết lập robot lau nhà mỗi ngày, liệu việc robot có AI nhận diện vết bẩn có tạo ra khác biệt đủ lớn trong trải nghiệm hay không?
Đây chính là khoảng cách giữa một tính năng thông minh và một tính năng thực sự đáng tiền.
Nhìn thấy vết bẩn chưa đồng nghĩa với việc xử lý được vết bẩn
Đây có lẽ là điểm đáng quan tâm hơn cả AI.
Dyson có một lợi thế khá rõ khi đưa camera cùng hệ thống ánh sáng xanh vào robot. Hệ thống này giúp làm lộ những vết bẩn mà mắt thường khó phát hiện. Robot đồng thời có thể nhận diện các loại chất bẩn rồi thực hiện nhiều lượt lau tại cùng vị trí.
Tuy nhiên, việc phát hiện vết bẩn chỉ là bước đầu tiên.
Một robot có thể nhìn thấy vết cà phê trên sàn không đồng nghĩa với việc nó có thể loại bỏ hoàn toàn vết cà phê đã khô. Khả năng làm sạch còn phụ thuộc vào lực tác động, lượng nước, nhiệt độ, vật liệu của con lăn, thời gian tiếp xúc cùng số lần đi qua.
Các bài đánh giá thực tế gần đây cho thấy chính khả năng lau mới là điểm khiến Spot+Scrub Ai chưa hoàn toàn vượt qua được các đối thủ cao cấp.
Homes & Gardens ghi nhận robot hoạt động tốt với những vết bẩn nhẹ như tương cà, trong khi gặp khó khăn hơn với các chất đặc như mù tạt. Một số tình huống còn khiến robot làm loang vết bẩn thay vì xử lý triệt để.
News.com.au cũng ghi nhận Spot+Scrub Ai phù hợp với công việc vệ sinh duy trì hằng ngày hơn là xử lý những vết bẩn nặng như sữa chua hoặc nước sốt đặc.
Điều này tạo ra một nghịch lý khá thú vị. Dyson đang đưa AI vào robot để robot biết chính xác nơi nào bẩn. Tuy nhiên, biết nơi nào bẩn mới chỉ giải quyết được một phần bài toán. Phần khó hơn vẫn là làm sạch khu vực đó.
Tại Việt Nam, Dyson Spot+Scrub Ai đang được niêm yết ở mức 35,99 triệu đồng. Đây là mức giá đặt sản phẩm vào nhóm robot hút bụi lau nhà cao cấp nhất thị trường.
Ở mức giá này, người mua không chỉ trả tiền cho khả năng hút bụi. Họ trả tiền cho camera, AI, LiDAR, cảm biến, hệ thống nhận diện vật thể, con lăn lau ướt, dock tự động, hệ thống tự đổ bụi, tự làm sạch, tự bổ sung nước cùng hệ sinh thái phần mềm.
Vấn đề là nhiều đối thủ cũng đã đưa phần lớn những tính năng tự động hóa này xuống các mẫu robot cao cấp của họ.
Tom's Guide đánh giá Spot+Scrub Ai là một robot tốt, đặc biệt ở khả năng lau các vết bẩn khô cùng lực hút. Tuy nhiên, trang này cũng nhận xét sản phẩm đang phải cạnh tranh trong một thị trường robot cao cấp rất đông đúc, nơi nhiều đối thủ đã sở hữu hàng loạt tính năng thông minh.
Vacuum Wars cũng đưa ra kết luận tương tự theo một cách khác. Sau nhiều tuần thử nghiệm, trang này đánh giá Spot+Scrub Ai là một robot tất cả trong một mạnh mẽ đầu tiên của Dyson, song cho rằng sản phẩm chưa phải lựa chọn có giá trị tốt nhất trong phân khúc.
Đây mới là điểm yếu đáng chú ý nhất của Dyson. Không phải Spot+Scrub Ai không tốt. Vấn đề là nó phải rất tốt để biện minh cho mức giá gần 36 triệu đồng.
Phần mềm lại trở thành điểm yếu của một robot mang tên AI
Một sản phẩm được xây dựng xung quanh trí tuệ nhân tạo đáng lẽ phải tạo cảm giác cực kỳ thông minh trong cách hoạt động. Tuy nhiên, một số bài đánh giá quốc tế lại chỉ ra những hạn chế liên quan đến điều hướng, ứng dụng cùng khả năng tự động hóa.
TechRadar đánh giá khả năng hút bụi của Spot+Scrub Ai khá tốt, đồng thời ghi nhận hệ thống tự làm sạch hoạt động hiệu quả. Tuy nhiên, những vấn đề về điều hướng, một số điểm bất tiện trong ứng dụng cùng tình trạng tự đổ bụi không ổn định khiến sản phẩm chưa đạt vị trí dẫn đầu.
Một đánh giá gần đây của New York Magazine cũng chỉ ra rằng ứng dụng Dyson chưa theo kịp một số đối thủ về khả năng nhận diện vật thể cùng quản lý bản đồ, trong khi thân máy tương đối cao khiến robot khó tiếp cận một số khu vực bên dưới đồ nội thất thấp.
Điều này đáng chú ý bởi đây không phải một robot giá rẻ. Khi người dùng bỏ ra gần 36 triệu đồng, họ có quyền kỳ vọng không chỉ một hệ thống lau tốt mà còn một robot có khả năng tự vận hành gần như không cần can thiệp.
AI càng được quảng bá mạnh, những lỗi nhỏ trong quá trình vận hành càng dễ trở nên khó chấp nhận.
Thêm nữa, AI cũng tạo ra một vấn đề mà những robot hút bụi truyền thống ít được đặt câu hỏi như vậy, đó là quyền riêng tư.
Spot+Scrub Ai sử dụng camera để quan sát bề mặt, nhận diện vật thể cùng các tình huống trong căn nhà. Dyson cho biết hệ thống có thể nhận diện tới 190 loại vật thể để điều hướng và tránh những khu vực có thể gây cản trở.
Về mặt kỹ thuật, camera giúp robot thông minh hơn. Về mặt người dùng, điều đó đồng nghĩa với việc một thiết bị có camera đang liên tục di chuyển trong không gian riêng tư nhất của mỗi gia đình.
Đây không phải lý do để kết luận sản phẩm thiếu an toàn hay vi phạm quyền riêng tư. Tuy nhiên, nó đặt ra một bài toán đánh đổi đáng được người mua cân nhắc.
Người dùng đang cung cấp thêm dữ liệu về không gian sống để đổi lấy khả năng nhận diện vật thể cùng vết bẩn tốt hơn. Nếu AI thực sự giúp robot làm sạch tốt hơn rất nhiều, sự đánh đổi này có thể hợp lý. Nếu hiệu quả thực tế chỉ nhỉnh hơn một robot cao cấp thông thường, câu hỏi về giá trị sẽ trở nên khó trả lời hơn.
Câu hỏi cho Dyson Spot+Scrub Ai
Tất nhiên, nhiều thách thức trên không đồng nghĩa với việc phủ nhận toàn bộ sản phẩm. Spot+Scrub Ai thực sự có những điểm đáng chú ý.
Dyson đã giải quyết được một vấn đề mà nhiều robot hút bụi vẫn xử lý chưa hoàn hảo, đó là việc duy trì vệ sinh cho chính hệ thống lau. Con lăn ướt được làm sạch liên tục trong quá trình hoạt động. Dock cũng có khả năng tự đổ bụi, tự làm sạch, bổ sung nước cùng sạc robot.
Khả năng hút bụi cũng là điểm mạnh. Vacuum Wars đánh giá đây là một bước tiến lớn của Dyson so với thế hệ robot trước, trong khi Tom's Guide cho rằng lực hút đủ mạnh để xử lý nhiều loại rác khác nhau.
Nói cách khác, Dyson không tạo ra một sản phẩm chỉ để trình diễn AI.Đây là một robot hút bụi lau nhà thực thụ, có hệ thống dock tự động cùng khả năng vận hành tương đối toàn diện.
Vấn đề nằm ở câu hỏi khác. Những cải tiến đó có đáng giá 35,99 triệu đồng hay không?
Câu trả lời hợp lý nhất có lẽ không phải AI vô dụng.
AI của Dyson có ý nghĩa với những gia đình thường xuyên có trẻ nhỏ, thú cưng hoặc những tình huống khiến sàn nhà xuất hiện các vết bẩn bất ngờ. Khả năng phát hiện, quay lại xử lý rồi kiểm tra giúp robot tiến gần hơn đến mục tiêu tự vận hành hoàn toàn.
Với những người muốn mua một thiết bị cao cấp và gần như không phải suy nghĩ về việc lau nhà, Spot+Scrub Ai có những lý do riêng để tồn tại.
Tuy nhiên, với một gia đình chỉ cần robot hút bụi, lau nhà mỗi ngày, bài toán lại khác.
Nếu robot đã được lập lịch để làm sạch toàn bộ căn nhà thường xuyên, việc bổ sung AI để phát hiện từng vết bẩn có thể không tạo ra khác biệt đủ lớn.
Đó chính là lý do tính năng AI này có thể rất thông minh về mặt kỹ thuật, đồng thời chưa chắc thông minh về mặt kinh tế.
Đặc biệt, sản phẩm của Dyson cũng đặt ra một câu hỏi về việc người dùng đang mua một robot sạch hơn hay một robot thông minh hơn?
Dyson Spot+Scrub Ai cho thấy cuộc đua robot hút bụi đã bước sang giai đoạn mới. Các hãng không còn chỉ cạnh tranh bằng lực hút, dung tích pin hay khả năng tự quay về dock. Robot giờ đây phải biết nhìn, biết nhận diện, biết phân loại vật thể, biết phát hiện vết bẩn rồi tự quyết định cách xử lý.
Dyson thậm chí đang hướng tới một tương lai trong đó robot có thể nhìn thấy những gì con người không nhìn thấy.
Tuy nhiên, trải nghiệm sử dụng mới là nơi quyết định giá trị của công nghệ.
Một robot có thể nhận diện 190 loại vật thể, có camera AI, có LiDAR, có hệ thống tự làm sạch cùng hàng loạt cảm biến. Nếu cuối cùng nó vẫn cần con người xử lý những vết bẩn khó, làm sạch những khu vực robot bỏ sót hoặc can thiệp khi hệ thống điều hướng gặp vấn đề, thì mức độ “thông minh” đó cần được đánh giá lại bằng một thước đo thực tế hơn.
Đó là mức độ sạch mà người dùng nhận được sau mỗi lần robot chạy.
Lâm Mộc
