Chiều 10/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội dành thời gian thảo luận tại hội trường về dự án Luật Dân số.
Khen thưởng cặp vợ chồng sinh đủ 2 con là con gái
Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Phạm Thị Minh Huệ (đoàn Cần Thơ) cho rằng để duy trì mức sinh thay thế, không chỉ cần hỗ trợ tài chính với phụ nữ sinh đủ hai con mà còn cần bổ sung biện pháp, cơ chế chính sách đối với phụ nữ sinh con thứ ba trở lên.
Nhấn mạnh, tỉ lệ mất cân bằng giới tính khi sinh ở nước ta ngày càng nghiêm trọng, đại biểu cho biết, tỉ số giới tính khi sinh theo chuẩn mực sinh học ở mức 104 đến 106 bé trai trên 100 bé gái. Khi tỉ số này vượt quá 106 bé trai trên 100 bé gái, cho thấy sự khác biệt với mức sinh học bình thường và phản ánh những can thiệp có chủ ý trên khía cạnh về giới.
ĐBQH Phạm Thị Minh Huệ (Ảnh: Media Quốc hội).
Trên thực tế, vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh ở Việt Nam đã được phát hiện qua các cuộc điều tra biến động dân số hàng năm.
Theo số liệu báo cáo quốc gia về đăng ký và thống kê hộ tịch giai đoạn 2021-2024 của Cục Thống kê công bố vào tháng 4/2025, từ năm 2021 - 2024, tỉ số giới tính khi sinh lần lượt là 109,75, 109,7 và 110,7 bé trai trên 100 bé gái, liên tục vượt xa mức chuẩn mực sinh học.
Nếu mất cân bằng giới tính khi sinh tiếp tục ở mức cao, đến năm 2034, Việt Nam sẽ thừa khoảng 1,5 triệu nam giới trong độ tuổi 15 - 49, con số này sẽ tăng lên 1,8 triệu vào năm 2059.
"Đây là vấn đề đáng lo ngại, không chỉ ảnh hưởng đến cuộc sống của cá nhân, gia đình, dòng tộc mà còn để lại những hệ lụy khôn lường, tác động trực tiếp đến đời sống xã hội và sự phát triển bền vững của đất nước cả trong hiện tại và tương lai", bà Huệ phân tích.
Từ đó, bà kiến nghị bổ sung quy định về khuyến khích, khen thưởng đối với những cặp vợ chồng sinh đủ 2 con đều là con gái. Đồng thời, nghiên cứu bổ sung chính sách hỗ trợ người vô sinh, hiếm muộn, khuyến khích ứng dụng tiến bộ khoa học trong hỗ trợ sinh sản.
Đề xuất xử lý hình sự hành vi lựa chọn giới tính thai nhi
Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Nguyễn Minh Tâm (đoàn Quảng Trị) dẫn dự thảo Luật Dân số quy định: Đình chỉ đối với người hành nghề y có hành vi công bố, thông báo, tiết lộ thông tin về giới tính thai nhi cho khách hàng trừ trường hợp xác định giới tính phục vụ chẩn đoán và điều trị các bệnh di truyền liên quan đến giới tính theo quy định của Bộ Y tế.
Theo bà Tâm, hiện nay không ít gia đình lựa chọn giới tính thai nhi ngay từ khi bắt đầu thực hiện các thủ thuật IVF và người hành nghề y cũng có nhiều cách tiết lộ giới tính thai nhi, đơn cử như: cách nói ám chỉ giống bố, giống mẹ hoặc "được như ý nguyện"...
"Vậy, quy định chung như dự thảo Luật có đảm bảo kiểm soát được những hình thức tiết lộ trên hay không?", bà đặt câu hỏi.
ĐBQH Nguyễn Minh Tâm (Ảnh: Media Quốc hội).
Đại biểu đề nghị bổ sung giải thích cụm từ "tiết lộ giới tính thai nhi" theo hướng là mọi hành vi trực tiếp hoặc gián tiếp cung cấp thông tin, nhận định về giới tính thai nhi bằng lời nói, ký hiệu, ám chỉ, hình ảnh, ký hiệu màu, ký tự viết tắt, tin nhắn, hồ sơ điện tử bao gồm cả tư vấn trước và sau siêu âm và trong quy trình hỗ trợ sinh sản trừ trường hợp y tế để chẩn đoán điều trị di truyền liên quan theo phác đồ của Bộ Y tế.
Đồng tình quy định đình chỉ đối với người hành nghề y có hành vi công bố, tiết lộ giới tính thai nhi cho khách hàng tại dự thảo Luật, song đại biểu đề nghị bổ sung thêm các chế tài khác đi kèm từng mức độ vi phạm như: cảnh cáo, phạt hành chính, đình chỉ, thu hồi giấy phép hành nghề áp dụng cho cả cá nhân và cơ sở.
Mặt khác, cần thiết lập các công cụ phát hiện khả thi như kết nối dữ liệu để kiểm tra đột xuất, quản lý thiết bị di động để kiểm soát quảng cáo, nhằm đảm bảo tính răn đe và phù hợp với thực tiễn.
Đại biểu cũng đề nghị cơ quan soạn thảo phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền có liên quan để rà soát, bổ sung vào Bộ Luật Hình sự quy định khung tội danh về hành vi lựa chọn giới tính thai nhi gây hậu quả nghiêm trọng; bổ sung vào Luật xử lý vi phạm hành chính quy định mức phạt, thẩm quyền, thủ tục, biện pháp khắc phục hậu quả cụ thể với hành vi tổ chức, môi giới, trục lợi có hệ thống việc lựa chọn giới tính khi sinh,…
ĐBQH Nguyễn Tâm Hùng (Đoàn Tp.HCM) cũng đề nghị cần làm rõ quy trình xử lý, thẩm quyền, thời hạn đình chỉ người hành nghề y tiết lộ giới tính thai nhi ngoài mục đích y khoa. Mặt khác, theo đại biểu cần tăng cường phối hợp giữa ngành y tế và thông tin truyền thông để ngăn quảng cáo, môi giới, lựa chọn giới tính trên môi trường số.
Đồng thời, giao cho Bộ Y tế ban hành danh mục bệnh di truyền liên quan đến giới tính và quy trình chuyên môn để tránh việc lạm dụng.
