Giám sát việc thực hiện các chính sách sau sắp xếp
Thảo luận ở hội trường về tình hình kinh tế - xã hội, ngân sách Nhà nước ngày 31/10, ĐBQH Lương Thị Hoa (đoàn Thanh Hóa) nêu vấn đề xác định nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thực thi chính sách là giải pháp đột phá để thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội năm 2027.
Đại biểu chỉ ra điểm nghẽn không chỉ nằm ở quy định pháp luật mà còn ở khâu tổ chức thực hiện. Đó là có chính sách nhưng triển khai chậm, có phân cấp nhưng thiếu người, thiếu kinh phí và dữ liệu, có dự án nhưng vướng thủ tục đất đai, quy hoạch, đầu tư xây dựng kéo dài.
Vì vậy, đại biểu đề nghị Chính phủ cần chuyển mạnh từ ban hành cơ chế sang kiểm tra kết quả thực thi, rà soát, xử lý dứt điểm các vướng mắc liên ngành, các dự án tồn đọng có khả năng khơi thông nguồn lực và tạo năng lực sản xuất mới.
Từ thực tiễn Thanh Hóa, đại biểu kiến nghị giải quyết chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố nghỉ việc sau sắp xếp. Đây cũng là vấn đề nhiều địa phương hiện nay đang vướng.
Trên thực tế các cơ chế, chính sách đã cho phép địa phương nghiên cứu ban hành chính sách hỗ trợ từ ngân sách địa phương. Theo đó, Thanh Hóa đã thực hiện sắp xếp từ 4.351 thôn, tổ dân phố xuống còn 1.933 thôn, tổ dân phố, giảm 2.418 đơn vị, tỉ lệ giảm 55,6%.
Đại biểu Hoa cho hay việc sắp xếp được triển khai nghiêm túc, góp phần tinh gọn đầu mối. Tuy nhiên, thực tiễn phát sinh số lượng lớn người hoạt động không chuyên trách phải nghỉ việc hoặc không được tiếp tục bố trí.
ĐBQH Lương Thị Hoa (Ảnh: Media Quốc hội).
Cụ thể theo hướng dẫn của Bộ Nội vụ, chỉ có 3.092 người nằm trong số lượng dôi dư, còn 1.833 người nghỉ việc ngoài số lượng này.
Cũng theo hướng dẫn của Bộ Nội vụ, cho phép các địa phương nghiên cứu ban hành chính sách hỗ trợ từ ngân sách địa phương.
Tuy nhiên, chính sách hỗ trợ phụ thuộc vào điều kiện ngân sách của từng tỉnh, nhất là những tỉnh chưa tự cân đối được nguồn ngân sách. Điều này, dẫn tới mức hưởng chênh lệch lớn giữa những người cùng tham gia một đợt sắp xếp trên phạm vi cả nước.
Do đó, đại biểu kiến nghị Chính phủ chỉ đạo hướng dẫn cụ thể đối tượng, điều kiện, tiêu chí của trường hợp nghỉ việc do địa phương chủ động cơ cấu, kiện toàn, nâng cao chất lượng đội ngũ.
Từ đó làm cơ sở xác định đối tượng, thực hiện chế độ chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách dôi dư do sắp xếp.
Đại biểu đề xuất Chính phủ xem xét cơ chế hỗ trợ đối với những địa phương chưa tự cân đối được ngân sách. Mục tiêu là bảo đảm đúng đối tượng, đúng pháp luật và công bằng, chứ không mở rộng chính sách tinh giản cho tất cả trường hợp nghỉ việc.
Nhấn mạnh, những kết quả về kinh tế - xã hội của năm 2026 tạo cơ sở quan trọng để bước vào giai đoạn phát triển mới. Nhưng để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành thực chất, đại biểu cho rằng cần đảm bảo chính sách đối với con người và nguồn lực ở cấp cơ sở.
"Đề nghị Quốc hội tăng cường giám sát việc thực hiện các chính sách sau sắp xếp. Đề nghị Chính phủ sớm hoàn thiện hướng dẫn tháo gỡ vướng mắc nêu trên, đảm bảo công bằng cho mọi người nghỉ việc và tạo động lực để đội ngũ viên chức tiếp tục phục vụ nhân dân tốt hơn", đại biểu Hoa nêu.
Khắc phục tình trạng thiếu hụt công chức chuyên môn
Nêu ý kiến về tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương cấp xã. Theo ĐBQH Nguyễn Đặng Ân (đoàn Lạng Sơn), vấn đề cần tiếp tục quan tâm ở cấp xã là thành lập các phòng và sự thiếu hụt công chức chuyên môn phù hợp ở một số lĩnh vực trực tiếp giải quyết công việc của người dân như: Đất đai, môi trường, giao thông, xây dựng, giáo dục, văn hóa, xã hội.
ĐBQH Nguyễn Đặng Ân (Ảnh: Media Quốc hội).
Mặc dù đã có nhiều chuyển biến tích cực nhưng đối với những vướng mắc vượt thẩm quyền, địa phương đại biểu đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo rà soát, hoàn thiện các quy định về phân cấp, thẩm quyền, tổ chức bộ máy, biên chế, chính sách đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cấp xã.
Hướng dẫn cụ thể sớm về khung, số lượng tổ chức các cơ quan chuyên môn cấp xã, số lượng các phòng phân loại theo đơn vị hành chính.
"Hiện nay, Nghị định 370 mới quy định chung chung là mỗi xã không quá 4 - 5 phòng", đại biểu Ân nói.
Cùng với đó, bảo đảm sự thống nhất giữa nhiệm vụ được phân cấp với cơ chế tổ chức thực hiện, tránh tình trạng nhiệm vụ được giao nhưng chưa đảm bảo nguồn lực thực hiện.
Đại biểu cũng cho rằng cần bù lấp khoảng trống thiếu hụt đội ngũ và kinh nghiệm thực tiễn trong giai đoạn trước mắt, khắc phục bằng cách đào tạo có địa chỉ và thực hiện cơ chế sàng lọc cán bộ không đáp ứng được yêu cầu.
