Ngồi trước người phỏng vấn, Elon Musk đưa tay lên mặt, rồi kể về một giai đoạn mà sự sống còn của Tesla được tính bằng tuần. Đoạn video hơn một phút đang được tài khoản tickmind chia sẻ trên X là trích đoạn cuộc trò chuyện với Axios on HBO năm 2018.
Đó là lúc Tesla vừa trải qua cuộc chạy đua tăng sản lượng Model 3. Trong lời kể của Musk, áp lực không dừng ở tiến độ xuất xưởng hay những lời chỉ trích dành cho CEO. Công ty có thể không vượt qua được cuộc khủng hoảng nếu các trục trặc sản xuất kéo dài.
Khi thời gian còn lại chỉ được tính bằng tuần
Theo Electrek, trong cuộc phỏng vấn được đưa tin ngày 26/11/2018, Musk nói Tesla đã đối diện nguy cơ sụp đổ nghiêm trọng khi tăng quy mô sản xuất Model 3. Tiền liên tục chảy ra, còn những vấn đề của dây chuyền phải được giải quyết trong một khoảng thời gian rất ngắn.
Khi được hỏi công ty đã tiến gần bờ vực đến mức nào, ông dùng cách diễn đạt số tuần còn lại chỉ ở mức một chữ số. Đây là đánh giá hồi tưởng của Musk về tình thế Tesla lúc đó, không phải thông báo rằng doanh nghiệp đã nộp đơn phá sản.
Với một hãng ô tô, làm ra được một sản phẩm và sản xuất sản phẩm ấy đều đặn với số lượng lớn là hai bài toán khác nhau. Một khâu bị nghẽn có thể kéo chậm các khâu phía sau. Chi phí vận hành vẫn phát sinh trong khi xe chưa hoàn thiện để bàn giao.
Đặt trong bối cảnh ấy, Model 3 mang ý nghĩa vượt ra ngoài một mẫu xe mới. Khả năng tăng sản lượng của nó trở thành phép thử đối với cách Tesla tổ chức nhà máy và chuyển nhu cầu của khách hàng thành nguồn thu thực tế.
Ngủ ở nhà máy, làm việc tới 120 giờ một tuần
CleanTechnica dẫn lại lời Musk kể ông có mặt ở xưởng sơn, xưởng thân vỏ và khu vực kiểm tra cuối dây chuyền. Ông cho biết đã trực tiếp thiết kế lại dây chuyền sản xuất bộ pin và vận hành nó trong ba tuần.
Những đêm ngủ ở nhà máy vì thế gắn với công việc cụ thể trên sàn sản xuất. Theo lời Musk, có những thời điểm ông làm việc tới 120 giờ mỗi tuần. Con số này tương đương hơn 17 giờ mỗi ngày nếu chia đều cho cả bảy ngày, một phép quy đổi cho thấy mức độ căng thẳng của lịch làm việc mà ông mô tả.
Nhưng khi nói về trải nghiệm đó, Musk không khuyến khích người khác lặp lại. “Không ai nên làm việc nhiều đến thế”, ông nói trong cuộc phỏng vấn. Ông giải thích mình đã cố làm vì lo Tesla có thể không sống sót nếu thiếu nỗ lực ấy.
Câu chuyện dễ bị rút gọn thành hình ảnh một CEO ngủ tại nhà máy để cứu công ty. Tuy nhiên, chính lời cảnh báo của nhân vật cho thấy đây là một tình trạng khẩn cấp, đi kèm cái giá cá nhân mà người trong cuộc không muốn người khác phải trả.
Những con số cho thấy nhà máy đã thay đổi ra sao
Báo cáo sản xuất do Tesla công bố ngày 3/4/2018 ghi nhận hãng làm ra 9.766 chiếc Model 3 trong quý I. Trong bảy ngày cuối kỳ báo cáo, sản lượng mẫu xe này đạt 2.020 chiếc.
Đến thông báo ngày 2/7/2018, Tesla cho biết đã sản xuất 5.031 chiếc Model 3 trong bảy ngày cuối quý II. Tổng sản lượng Model 3 của cả quý đạt 28.578 chiếc. Dây chuyền lắp ráp mới GA4 đóng góp khoảng 20% số Model 3 được sản xuất trong tuần cuối đó, theo công ty.
Quý III đánh dấu một bước tiến tiếp theo. Báo cáo ngày 2/10/2018 cho biết Tesla sản xuất 53.239 chiếc Model 3, gần gấp đôi quý trước; riêng tuần cuối quý vượt 5.300 chiếc. Tổng sản lượng tất cả các mẫu xe đạt 80.142 chiếc.
Các mốc này giúp hình dung quy mô thay đổi: từ chưa đầy 10.000 chiếc Model 3 trong quý I lên hơn 53.000 chiếc trong quý III. Đồng thời, cần phân biệt sản lượng của một tuần cao điểm với năng lực duy trì bình quân trong cả quý.
Trong thư cập nhật kết quả quý III/2018 gửi cổ đông, Tesla báo cáo lợi nhuận ròng theo chuẩn GAAP khoảng 312 triệu USD và dòng tiền tự do 881 triệu USD. Tiền mặt cùng các khoản tương đương tiền cuối quý đạt khoảng 3 tỷ USD. Tài liệu cũng nêu sản lượng Model 3 bình quân khoảng 4.300 chiếc mỗi tuần, không tính các đợt dừng đã lên kế hoạch.
Lợi nhuận trở lại không xóa đi cái giá đã trả
Khoản lãi quý III là một dấu mốc tài chính cụ thể. Nó cho thấy kết quả kinh doanh ở thời điểm ấy đã cải thiện, nhưng không tự chứng minh rằng mọi rủi ro của doanh nghiệp đều biến mất, hay thành quả chỉ đến từ số giờ làm việc của một cá nhân.
Những báo cáo sản xuất ghi lại kết quả của cả một hệ thống nhà máy và đội ngũ. Cuộc phỏng vấn cung cấp thêm một lát cắt khác: cách người đứng đầu trải nghiệm áp lực khi hệ thống ấy chưa vận hành như mong đợi.
Bởi vậy, đoạn video năm 2018 đáng chú ý không chỉ ở chuyện một tỷ phú từng ngủ tại nơi làm việc. Nó còn lưu lại lời thừa nhận rằng cuộc chạy đua cứu doanh nghiệp có thể đẩy người trong cuộc tới giới hạn. Chính Musk đã nói rõ ông không khuyên người khác làm việc như vậy.
Nguồn: Axios on HBO, Electrek, CleanTechnica và các báo cáo sản xuất, kết quả kinh doanh năm 2018 của Tesla. Các trích dẫn được dịch từ tiếng Anh.
Đồng An
