Một bài đăng của tài khoản X có tên v0xium đang thu hút sự chú ý trong cộng đồng công nghệ sau khi đạt gần 8 triệu lượt xem chỉ sau vài ngày. Người viết tự nhận là một kỹ sư phần mềm, đồng thời lựa chọn ẩn danh vì lo ngại những chia sẻ về môi trường làm việc có thể ảnh hưởng đến công việc.
Điều khiến bài viết đặc biệt nằm ở cách tác giả mô tả sự thay đổi trong công việc lập trình kể từ khi các công cụ AI tạo sinh, đặc biệt là những công cụ có khả năng tự viết và chỉnh sửa mã, được đưa vào quy trình phát triển phần mềm.
Theo v0xium, tại công ty mới, AI gần như tham gia vào mọi công đoạn. Từ viết đặc tả sản phẩm, tạo bài kiểm thử, viết mã cho đến lập ticket và chuẩn bị báo cáo, ngày càng nhiều nhiệm vụ trước đây do kỹ sư trực tiếp thực hiện được giao cho AI.
Người viết mô tả một nghịch lý: Năng suất dường như tăng lên, nhưng con người lại phải dành nhiều thời gian hơn để kiểm tra những gì máy tính tạo ra.
“Mọi người làm việc 12-13 giờ mỗi ngày chỉ để bấm Enter”, v0xium viết.
Bài đăng nhanh chóng lan truyền trên X. Chỉ trong một ngày, nội dung này đã đạt gần 5 triệu lượt xem và tiếp tục tăng sau đó. Đáng chú ý, trong số những người phản hồi có Elon Musk.
Tỷ phú công nghệ chỉ để lại một từ: “Yikes”, có thể hiểu là “Ôi trời” hoặc một cách thể hiện sự kinh ngạc, lo ngại.
Dù rất ngắn, bình luận của Musk lập tức được chú ý bởi nó xuất hiện đúng vào cuộc tranh luận ngày càng lớn trong ngành công nghệ: AI đang giúp kỹ sư làm việc hiệu quả hơn hay đang dần thay đổi bản chất của nghề lập trình?
Khi viết code không còn là phần khó nhất
Sự phát triển của các công cụ AI coding đang làm thay đổi đáng kể quy trình phát triển phần mềm. Những hệ thống mới không chỉ có khả năng gợi ý một vài dòng mã mà còn có thể tiếp nhận yêu cầu bằng ngôn ngữ tự nhiên, tạo nhiều tệp mã, sửa lỗi và thực hiện các nhiệm vụ liên tiếp.
Với doanh nghiệp, đây là cơ hội để rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm. Với kỹ sư, AI có thể giúp loại bỏ những công việc lặp đi lặp lại và dành nhiều thời gian hơn cho các vấn đề phức tạp.
Tuy nhiên, v0xium cho rằng vấn đề nằm ở cách doanh nghiệp đang đo lường năng suất.
Theo kỹ sư này, nhiều công ty vẫn sử dụng số lượng tính năng được phát hành, số sprint hoàn thành hoặc số pull request làm thước đo hiệu quả. Khi AI có thể tạo mã nhanh hơn rất nhiều so với con người, những chỉ số này càng dễ bị đẩy lên cao.
Nhưng nhiều mã hơn không đồng nghĩa với một sản phẩm tốt hơn.
“Viết code chưa bao giờ là điểm nghẽn; điểm nghẽn nằm ở hệ thống xung quanh nó”, v0xium lập luận.
Quan điểm này đặt ra một câu hỏi khác: nếu AI có thể đảm nhiệm phần lớn công việc kỹ thuật, kỹ sư phần mềm sẽ còn đóng vai trò gì?
Trong mô hình truyền thống, kỹ sư phải hiểu yêu cầu, thiết kế hệ thống, viết mã, kiểm thử rồi chịu trách nhiệm khi sản phẩm gặp vấn đề. Với AI coding, một phần quá trình này có thể được tự động hóa. Con người chuyển dần từ người trực tiếp tạo ra mã sang người đưa yêu cầu, điều phối và kiểm tra kết quả.
Đó có thể là một bước tiến về năng suất. Nhưng nó cũng tạo ra nguy cơ kỹ năng chuyên môn của con người bị suy giảm nếu kỹ sư quá phụ thuộc vào kết quả do AI tạo ra.
Một số nhân vật trong ngành công nghệ cũng đưa ra những quan điểm tương tự. Nhà đầu tư Chamath Palihapitiya cảnh báo việc phụ thuộc quá mức vào AI có thể khiến cả một thế hệ kỹ sư trở thành những người chủ yếu ngồi trước máy tính và thực hiện thao tác theo kết quả do hệ thống đưa ra.
Bill Staples, CEO GitLab, từng mô tả một xu hướng tương tự khi cho rằng con người ngày càng trở thành lớp điều phối giữa yêu cầu của tổ chức và máy móc.
Bài toán lớn hơn câu chuyện viết code
Điểm đáng chú ý trong bài đăng của v0xium là tác giả không phản đối AI.
Ngược lại, lập luận của kỹ sư này tập trung vào cách doanh nghiệp sử dụng công nghệ.
AI có thể viết code nhanh, nhưng tốc độ tạo mã không phải lúc nào cũng quyết định chất lượng của một sản phẩm. Một phần quan trọng của công việc kỹ thuật vẫn nằm ở việc xác định vấn đề cần giải quyết, hiểu kiến trúc hệ thống, đánh giá rủi ro và nhận biết khi nào kết quả của AI không phù hợp.
Nếu những năng lực này dần bị thay thế bằng quy trình “ra lệnh - nhận kết quả - đưa vào hệ thống”, vai trò của kỹ sư cũng sẽ thay đổi.
V0xium gọi những người chỉ chuyển kết quả từ AI vào công việc mà không thực sự phân tích hoặc hiểu chúng bằng một thuật ngữ mang tính châm biếm. Theo tác giả, đây là dấu hiệu cho thấy con người có nguy cơ trở thành một mắt xích phụ trợ cho hệ thống tự động hóa thay vì là người kiểm soát công nghệ.
Cuộc tranh luận này không chỉ xuất hiện trong ngành phần mềm.
Khi AI ngày càng có khả năng thực hiện những nhiệm vụ từng được xem là đòi hỏi chuyên môn cao, nhiều ngành nghề cũng đang phải đối mặt với câu hỏi tương tự: Con người sẽ làm gì khi máy móc có thể làm phần lớn công việc kỹ thuật?
Trong lĩnh vực lập trình, câu hỏi này xuất hiện sớm hơn bởi code có thể được tạo ra, kiểm tra và chỉnh sửa trong môi trường số. Các công cụ AI vì thế có điều kiện phát triển nhanh và tiến sâu vào quy trình làm việc.
Một số kỹ sư xem đây là sự chuyển dịch tự nhiên của nghề nghiệp. Thay vì dành hàng giờ viết từng dòng mã, họ có thể tập trung vào thiết kế sản phẩm và giải quyết những vấn đề khó hơn.
Nhưng với những người như v0xium, ranh giới giữa tự động hóa công việc và tự động hóa vai trò của con người đang trở nên khó phân biệt.
Đó cũng là lý do một bài viết của một tài khoản ẩn danh có thể thu hút hàng triệu lượt xem và khiến Elon Musk phải phản hồi.
Đằng sau hai chữ “Yikes” của Musk không chỉ là câu chuyện về một kỹ sư cảm thấy kiệt sức vì AI. Nó phản ánh một cuộc tranh luận lớn hơn đang diễn ra trong ngành công nghệ: Khi AI ngày càng làm được nhiều việc hơn, giá trị của một kỹ sư sẽ nằm ở khả năng viết code hay ở khả năng hiểu mình thực sự cần xây dựng điều gì?
Tham khảo Business Insider
Huỳnh Duy
