Có lẽ ai sống ở thành phố cũng có ít nhất một "quán Highlands quen". Đó có thể là góc ngã tư để hẹn bạn, tầng trệt trung tâm thương mại để ngồi chờ, hay một chiếc bàn nhỏ để mở laptop làm nốt việc. Tính đến cuối tháng 6/2026, chuỗi có 1.062 cửa hàng, phần lớn ở Việt Nam. Nhưng không nhiều người để ý rằng cổ đông lớn nhất của "ngôi nhà" này hiện lại là một tập đoàn đến từ Philippines. Câu chuyện đó sắp thay đổi.
Chiếc chìa khóa mang tên 11%
Ngày 23/9, tập đoàn Jollibee Foods Corporation thông báo công ty con của họ đã ký thỏa thuận bán lại mười một phần trăm cổ phần tại pháp nhân nắm hoạt động kinh doanh Highlands Coffee tại Việt Nam. Người mua chính là Công ty cổ phần Quốc tế Việt Thái của ông David Thái. Giá chuyển nhượng ấn định ở mức hai ngàn ba trăm tỷ đồng chưa tính các khoản điều chỉnh và sẽ được thanh toán bằng tiền mặt ngay sau khi giao dịch hoàn tất.
Con số 11% nghe có vẻ khiêm tốn nhưng lại là chiếc chìa khóa vừa khít ổ để lật ngược thế cờ. Với phần cổ phần này doanh nghiệp của ông David Thái tăng sở hữu từ bốn mươi lên năm mươi mốt phần trăm, chính thức vượt ngưỡng một nửa để trở thành cổ đông kiểm soát. Đồng thời đối tác ngoại lùi từ sáu mươi xuống bốn mươi chín phần trăm. Các tỷ lệ này sẽ chính thức có hiệu lực khi thương vụ khép lại.
Thương vụ ngàn tỷ này cũng phần nào cho thấy đứa con tinh thần của ông David Thái nay có giá trị khủng đến mức nào. Theo tính toán của tập đoàn Philippines toàn bộ thương hiệu Highlands Coffee hiện được định giá khoảng tám trăm triệu đô la Mỹ tương đương hơn hai mươi ngàn tỷ đồng.
Điều khiến hai chữ “về nhà” trở nên trọn vẹn ý nghĩa là người sáng lập chưa bao giờ rời đi. Highlands ra đời năm 1999 dưới bàn tay tài hoa của ông David Thái và doanh nghiệp của ông chính là cổ đông sáng lập. Từ năm 2011 ông quyết định bắt tay với tập đoàn ngoại tại thị trường Việt Nam. Dù đối tác Philippines sau đó vươn lên trở thành cổ đông lớn nhất nhưng ông David Thái vẫn vững vàng trên chiếc ghế giám đốc điều hành cho đến tận ngày hôm nay. Nói cách khác suốt hành trình đằng đẵng từ một thương hiệu mới lập đến chuỗi đồ uống nghìn cửa hàng người cầm lái vẫn luôn là một. Chỉ có cái tên trên giấy tờ sở hữu cao nhất là sắp sửa thay đổi.
“Về nhà” khi đang "ăn nên làm ra"
Highlands không hề trở về trong tư thế của một kẻ sa cơ lỡ vận. Chỉ tính riêng năm 2025 chuỗi đã đạt mức lợi nhuận cốt lõi trước lãi vay thuế và khấu hao hơn một ngàn không trăm chín mươi bảy tỷ đồng cùng mức tăng trưởng doanh thu bình quân mỗi cửa hàng đạt gần mười sáu phần trăm.
Bước sang quý hai năm 2026 lợi nhuận cốt lõi tiếp tục tăng vọt 70% và đạt mức đỉnh trong vòng ít nhất sáu quý gần đây. Đáng chú ý hơn doanh số cùng cửa hàng tại Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng hơn mười một phần trăm. Điều đó đồng nghĩa với việc không chỉ những mặt bằng mới mở ra mà cả những quán quen thuộc cũng đang bán được nhiều thức uống hơn bao giờ hết.
Nhìn vào thương vụ, đây hoàn toàn không phải là một cuộc chia tay căng thẳng. Tập đoàn ngoại vẫn giữ lại bốn mươi chín phần trăm cổ phần cùng chiếc ghế trong hội đồng quản trị. Nước đi này được đánh giá là vẹn cả đôi đường khi họ vừa thu về một khoản tiền mặt lớn để trang trải nợ nần và tái đầu tư, lại vừa ung dung tiếp tục hưởng lợi nếu chuỗi đồ uống vươn xa hơn nữa. Người bạn đồng hành bao năm qua thực chất không hề dứt áo rời đi, họ chỉ đơn giản lùi lại một bước, nhường lại vị trí cầm trịch để lui về làm cổ đông lớn thứ hai.
Chặng tiếp theo: từ quán quen thành mã cổ phiếu
Cuộc hồi hương ngoạn mục này diễn ra ngay trước một cột mốc lịch sử lớn hơn rất nhiều. Highlands đang ráo riết chuẩn bị phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng và niêm yết độc lập tại Việt Nam với mục tiêu hoàn tất trong quý đầu năm 2027. Các tổ chức tài chính hàng đầu thế giới đã được thuê làm cố vấn chiến lược. Nếu mọi thứ diễn ra đúng lộ trình chuỗi cà phê quen thuộc sẽ sớm trở thành một mã cổ phiếu danh giá trên sàn chứng khoán.
Điều thú vị là nếu kế hoạch này thành hiện thực, mối quan hệ giữa Highlands và người uống cà phê có thể bước sang một kiểu mới. IPO là đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng, nghĩa là quyền sở hữu Highlands sẽ không còn chỉ nằm trong tay vài cổ đông lớn. Khi đó, người ngồi ở quán quen mỗi sáng cũng có thể mua cổ phiếu và trở thành một trong những người cùng sở hữu chuỗi cà phê ấy. Tất nhiên, đầu tư cổ phiếu luôn đi kèm rủi ro. Nhưng từ một ngôi nhà mang tên người sáng lập, Highlands có thể trở thành ngôi nhà có thêm rất nhiều người cùng đứng tên.
Với người thưởng thức ly phin sữa đá sáng mai vẫn vẹn nguyên như thế, vẫn là góc quán quen và vẫn là hương vị thân thuộc. Nhưng khi thương vụ ngàn tỷ hoàn tất sau hơn hai thập kỷ thăng trầm kể từ ngày ra đời Highlands sẽ lại do chính doanh nghiệp của người sáng lập nắm trọn quyền quyết định. Đó là một cuộc về nhà không ồn ào nhưng đủ để ly cà phê quen thuộc hàng ngày khoác lên mình một tầng ý nghĩa to lớn.
Nguồn: BusinessWorld, Mekong ASEAN, Bloomberg Businessweek Việt Nam
Khánh Vy
