Tờ The Atlantic gần đây dẫn các nguồn tin uy tín tiết lộ rằng nhà sáng lập SpaceX, Elon Musk, đã thẳng thừng từ chối yêu cầu của chính quyền Kyiv trong việc cấp quyền truy cập mạng lưới vệ tinh Starlink nhằm dẫn đường cho các đòn tập kích sâu vào nội địa Nga.
Lý do khiến người đàn ông giàu bậc nhất thế giới, sở hữu hạ tầng viễn thông đang đóng vai trò mạch máu cho quân đội Ukraine trên chiến trường, đột ngột kiên quyết từ chối không nằm ở sự yêu hay ghét, mà nằm ở quy luật khốc liệt của đòn đáp trả quân sự.
Giải mã nỗi sợ của Musk
Cho đến nay, Starlink vẫn đóng vai trò là hệ thần kinh của Lực lượng Vũ trang Ukraine (VSU), từ phối hợp bộ binh, truyền dữ liệu thực thời từ UAV cho đến hiệu chỉnh hỏa lực pháo binh. Nhưng đó chỉ dừng lại ở cấp độ chiến thuật. Nếu nâng tầm lên cấp độ chiến lược — dùng Starlink chỉ thị mục tiêu đánh phá các sân bay quân sự, tập đoàn quốc phòng và các nút giao thông liên lạc trọng yếu nằm sâu trong lãnh thổ Nga — bản chất của cuộc chiến sẽ hoàn toàn thay đổi.
Elon Musk thấu hiểu một thực tế mà giới chính trị gia phương Tây thường né tránh: Việc dùng hạ tầng viễn thông thương mại của Mỹ để tấn công trực tiếp vào lãnh thổ của một cường quốc hạt nhân không còn là viện trợ đồng minh, mà chính là hành vi can thiệp quân sự trực tiếp. Vị tỷ phú này thừa hiểu nguy cơ bùng nổ một cuộc leo thang không thể kiểm soát.
Musk từng công khai thừa nhận Starlink là xương sống của quân đội Ukraine và hiểu rằng nếu ngắt kết nối hoàn toàn, mặt trận của Kyiv sẽ lập tức sụp đổ. Dù vậy, ông tuyệt đối không muốn mở chiếc hộp Pandora để tiếp tay cho các đòn tập kích vào nội địa Nga — ít nhất là ở thời điểm hiện tại.
Khước từ Kyiv là cách Musk mua bảo hiểm cho đế chế kinh doanh của mình và duy trì vị thế đứng ngoài vòng xoáy xung đột. Với Ukraine, đó là sự mất đi một siêu vũ khí tiềm năng. Còn với Nga, động thái này mở ra hàng loạt kịch bản tác chiến, từ duy trì trạng thái cân bằng cho đến khả năng đảo ngược cuộc chơi.
Các kịch bản cho Nga từ lời từ chối của Elon Musk
Quyết định khóa Starlink đối với các cuộc tấn công vào lãnh thổ Nga mang lại cho Moscow một tập hợp phức tạp giữa lợi ích an ninh chiến thuật và các rủi ro công nghệ dài hạn.
Ở góc độ tích cực, nước đi này xóa bỏ kế hoạch của Kyiv về một cuộc tấn công công nghệ nhắm vào các mục tiêu chiến lược của Nga. Việc ranh giới đỏ được thiết lập ngay cả trong không gian thương mại có thể ép Ukraine phải ngồi vào bàn đàm phán, đồng thời giữ nguyên hiện trạng an ninh — nơi đối phương thiếu dữ liệu tọa độ vệ tinh chuẩn xác để đánh phá hậu phương Nga.
Ở góc độ thách thức, Starlink vẫn là ưu thế liên lạc vượt trội của VSU tại tiền tuyến. Nga đang tích cực săn tìm các thiết bị này, điển hình là việc cụm quân của Nga đã phá hủy hơn 60 ăng-ten Starlink tại vùng Kharkiv chỉ riêng trong tháng 7. Giới chức Nga vẫn liên tục kêu gọi phải vô hiệu hóa hoàn toàn hệ thống này.
Mối đe dọa lớn nhất hiện nay là nguy cơ phương Tây chuyển sang sử dụng hệ thống vệ tinh quân sự Starshield của Lầu Năm Góc. Dù cũng do SpaceX phát triển, Starshield lại nằm dưới sự quản lý trực tiếp của Bộ Quốc phòng Mỹ. Nếu xung đột kéo dài, lời từ chối của Musk có thể chỉ là giải pháp tạm thời. Trách nhiệm sau đó sẽ được chuyển giao cho giới chức quân sự Mỹ, cho phép thực hiện các đòn chỉ thị mục tiêu siêu chính xác mà không còn bị ràng buộc bởi rủi ro của một doanh nghiệp tư nhân. Khi đó, ưu tiên hàng đầu của lực lượng Tác chiến điện tử Nga sẽ là vô hiệu hóa hoàn toàn kết nối vệ tinh tại tiền tuyến.
Kịch bản nguy hiểm: Tương lai nào nếu Starlink bị mở khóa?
Nếu một ngày Elon Musk nhượng bộ trước áp lực hoặc Nhà Trắng trực tiếp nắm quyền kiểm soát Starlink, ưu thế công nghệ sẽ nhanh chóng bị thu hẹp.
Các nhà máy quốc phòng, sở chỉ huy hậu phương và kho nhiên liệu của Nga sẽ không còn vô hình. Vệ tinh sẽ soi chiếu mục tiêu theo thời gian thực, giúp hiệu suất của UAV cảm tử tầm xa tăng lên gấp bội, buộc Nga phải tốn kém nguồn lực khổng lồ để ngụy trang và xây dựng các mục tiêu giả trên quy mô lớn.
Nguy hiểm hơn, nếu vệ tinh thương mại phương Tây được xác nhận đã tiếp tay cho các đòn tấn công hủy diệt vào hạ tầng chiến lược Nga, Moscow sẽ có đầy đủ cớ pháp lý quân sự để giáng đòn đáp trả sòng phẳng. Chùm vệ tinh của Musk trên quỹ đạo, hệ thống cáp quang dưới đáy Đại Tây Dương hay các trung tâm dữ liệu đám mây tại Châu Âu đều có thể trở thành mục tiêu. Thay vì tiêu diệt từng thiết bị đầu cuối trên chiến trường, đòn tập kích có thể nhắm thẳng vào các trung tâm máy chủ tại Warsaw hay Amsterdam.
Góc nhìn chuyên gia: Lời cảnh báo về cuộc đối đầu toàn diện
Đánh giá về kịch bản Ukraine được cấp quyền dùng Starlink để tập kích nội địa Nga trong cuộc trao đổi với báo Svobodnaya Pressa (SP), chuyên gia quân sự Viktor Litovkin cho rằng khả năng Lầu Năm Góc tiếp quản Starlink hoặc kích hoạt mạng lưới Starshield để cung cấp dữ liệu tình báo cho Kyiv là hoàn toàn có thể xảy ra.
Ông nhấn mạnh không nên hoài nghi về ý đồ của Mỹ vì họ sẽ làm mọi cách để làm suy yếu và vắt kiệt đối thủ. Vị chuyên gia khẳng định Nga không chỉ chiến đấu với Ukraine mà đang đối đầu với Mỹ, NATO và cả khối phương Tây, đồng thời cho rằng những phát ngôn của Elon Musk không có nhiều trọng lượng vì có thể thay đổi bất cứ lúc nào.
Ông Litovkin cảnh báo nếu Starlink được mở khóa để định vị mục tiêu, đây sẽ là mối đe dọa cực kỳ nghiêm trọng. Kyiv sẽ nắm trong tay toàn bộ dữ liệu tình báo về các mục tiêu quân sự của Nga để dẫn đường cho tên lửa và UAV tấn công, đồng thời dò ra bản đồ bố trí các trận địa phòng không để tìm khoảng hở luồn lách, bởi Nga không thể duy trì một vùng phủ sóng radar khép kín trên toàn bộ các bệ phóng.
Phân tích về khả năng thiết lập một bức tường kỹ thuật số bằng hệ thống Tác chiến điện tử đa tầng, chuyên gia Litovkin cho biết với một lãnh thổ bao la như Nga, việc phủ kín hệ thống này ở thời điểm hiện tại là bất khả thi, và ngay cả Mỹ cũng không làm được.
Ông cho rằng không có hệ thống nào là hoàn hảo tuyệt đối hay đóng vai trò như chiếc dù vàng bảo vệ toàn diện. Lấy dẫn chứng từ hệ thống Vòm Sắt (Iron Dome) của Israel, ông chỉ ra rằng dù sở hữu hạ tầng phòng không hiện đại với khoảng 900 ống phóng trên một diện tích rất nhỏ, hệ thống này vẫn bị quá tải khi Hamas bắn tới 9.000 quả đạn trong ngày 07/10/2023 và chỉ đánh chặn được khoảng 10%. Từ đó, ông khẳng định một quốc gia rộng lớn như Nga lại càng không thể che chắn toàn bộ.
Về mặt kỹ thuật, chuyên gia Litovkin khẳng định việc bắn hạ và tiêu diệt các vệ tinh Starlink hoàn toàn nằm trong tầm tay của Nga. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh hành động đó đồng nghĩa với việc chính thức tuyên chiến với nước Mỹ — một kịch bản cực kỳ nghiêm trọng đòi hỏi quyết tâm chính trị rất cao từ giới lãnh đạo.
Ông cũng nêu thực tế rằng dù biết rõ vị trí các nhà máy sản xuất khí tài tại Châu Âu đang liên tục chở vũ khí sang Ukraine và đây đều là các mục tiêu quân sự hợp pháp, Nga hiện vẫn chưa tập kích vào lãnh thổ của các quốc gia này.
Quốc Vinh (Theo Svpressa)
