Đầu tháng 7, trong quá trình tổ chức tìm kiếm tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng (TP.HCM), lực lượng chức năng đã phát hiện nhiều hài cốt liệt sĩ cùng các di vật được cho là còn sót lại sau trận đánh Mậu Thân 1968.
Đáng chú ý, một hài cốt vẫn còn lưu giữ giấy tờ mang tên Huỳnh Văn Quên. Qua xác minh ban đầu, Quân khu 7 xác định đây là chiến sĩ giải phóng quân thuộc Tiểu đoàn 1, từng hoạt động trên địa bàn Long An (nay là tỉnh Tây Ninh).
Gần 60 năm kể từ ngày mất liên lạc, thông tin này đã thắp lên hy vọng tìm lại danh tính người liệt sĩ, khi ông Huỳnh Văn Mười (61 tuổi, xã Vàm Cỏ, tỉnh Tây Ninh) nhận định đây có thể là người anh cả của mình đã hy sinh trong cuộc kháng chiến.
Trong lúc dự đám giỗ của gia đình, ông Huỳnh Văn Nhỏ (58 tuổi, ngụ ấp Bình Lợi, xã Vàm Cỏ, tỉnh Tây Ninh) tình cờ đọc được thông tin trên báo về việc lực lượng chức năng quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng. Đến khi bắt gặp cái tên Huỳnh Văn Quên, ông sững người, đôi tay bất giác run lên, lồng ngực như thắt lại.
Nhận được tin từ người anh là ông Huỳnh Văn Mười, ông Nhỏ vội buông bát đũa, trở về nhà. Theo ông, ngay khi nhìn thấy cái tên Huỳnh Văn Quên trên bài báo, ông gần như tin chắc đó là người anh trai đã hy sinh.
Trước khi liên hệ với chính quyền, ông lặng lẽ thắp nén hương lên bàn thờ tổ tiên để báo tin. "Tôi nói với ông bà, ba má là anh Hai đã trở về rồi, ba má yên tâm", ông nghẹn ngào kể.
Ông cho biết chỉ ít phút sau khi gia đình trình báo, lực lượng chức năng đã có mặt để xác minh.
Không riêng ông Nhỏ, các anh em trong gia đình đều tin bộ hài cốt vừa được tìm thấy chính là người anh cả thất lạc gần 60 năm qua. "Theo tôi thì gần như chắc chắn 100%, vì trong giấy tờ vẫn còn ghi đúng tên Huỳnh Văn Quên", ông Huỳnh Văn Chành (em thứ 8) và ông Huỳnh Văn Chín (em thứ 9) chia sẻ.
Những ngày qua, căn nhà nhỏ của gia đình luôn ngập trong cảm xúc. Mỗi khi đọc những thông tin về quá trình quy tập hài cốt liệt sĩ, ai cũng không cầm được nước mắt. "Mấy ngày nay ai trong nhà cũng xúc động. Mỗi lần đọc tin báo đài đăng về anh Hai là lại khóc", ông Nhỏ nghẹn ngào nói.
Dù lên đường tham gia kháng chiến khi các em còn rất nhỏ, gia đình vẫn chưa bao giờ từ bỏ hy vọng một ngày nào đó sẽ tìm được ông Quên. "Tôi vẫn mơ ước được gặp anh Hai. Nhưng cuối cùng, điều mình chờ đợi lại là tin anh đã hy sinh từ Tết Mậu Thân 1968, như lời mẹ kể năm xưa. Nhưng nay tìm được hài cốt là anh em ai cũng mừng", ông Huỳnh Văn Chín xúc động nói.
Ông Chín cho biết khi anh trai rời quê nhập ngũ, ông mới khoảng 4-5 tuổi nên hầu như không còn ký ức về người anh cả. Ngay cả những người em khác trong gia đình cũng không nhớ rõ gương mặt của anh Hai. Chỉ người chị thứ năm, khi ấy đã ngoài 10 tuổi, còn lưu giữ ký ức về buổi tiễn anh xuống xuồng lên đường nhập ngũ.
"Chị kể lúc tiễn anh Hai, chị chỉ biết đứng khóc. Hôm đó ai cũng linh cảm đó sẽ là lần chia tay cuối cùng, rồi anh đi mãi không trở về", ông Chín kể lại.
Gia đình quá nghèo nên không lưu giữ được bất kỳ tấm ảnh hay kỷ vật nào của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên. Lớn lên, các em chỉ biết qua lời mẹ rằng anh đã hy sinh trong trận đánh khu vực cầu Chữ Y vào dịp Tết Mậu Thân 1968. "Chúng tôi chỉ biết vậy thôi, chứ không ai còn nhớ rõ gương mặt của anh nữa", ông Chín cho biết.
Sau khi ông Quên hy sinh, từ thông tin của đồng đội và chính quyền, gia đình nhận được giấy báo tử xác nhận ông đã hy sinh. Tuy nhiên, do không rõ nơi an táng nên suốt hàng chục năm qua, người thân chỉ biết lập bàn thờ tưởng niệm và đau đáu mong một ngày tìm được hài cốt để đưa ông trở về quê hương.
Theo lời kể của gia đình, trước khi lên đường nhập ngũ, ông Quên từng có người yêu và cả hai đã hẹn ước gắn bó với nhau. Dù chưa kịp nên duyên vợ chồng, người phụ nữ ấy vẫn một lòng chờ đợi suốt nhiều thập kỷ. Đến nay, các thành viên trong gia đình vẫn xem bà như chị dâu của mình, bởi lời hẹn ước năm nào chưa bao giờ phai nhạt.
Ông Nhỏ cho biết sau ngày ông Quên lên đường, gia đình chỉ còn giữ được vài lá thư cùng những lời nhắn gửi giữa ông và người con gái đã hẹn ước. Thế nhưng, chiến tranh khốc liệt khiến những kỷ vật ít ỏi ấy cũng dần thất lạc theo thời gian.
Dù kết quả giám định ADN vẫn đang chờ xác nhận, gia đình vẫn đặt trọn niềm tin vào cuộc đoàn tụ sau gần 60 năm chờ đợi. "Chỉ cần anh được trở về là anh em mừng lắm rồi. Từ giây phút biết tin đến giờ, cả nhà chỉ mong anh được về nhà một lần. Về cho biết nhà biết cửa, xưa ở trong đây nhà nghèo đâu phải như bây giờ. Xưa nhà tôn lùn tịt, đi vô nhà muốn đụng đầu", ông Nhỏ xúc động nói.
Theo ông Nhỏ, khi lên đường tham gia kháng chiến, ông Quên vẫn chưa lập gia đình. Gần 60 năm sau ngày hy sinh, điều người thân mong mỏi nhất là được đón người anh cả trở về với quê hương, để sau bao năm lưu lạc, ông cuối cùng cũng được đoàn tụ với gia đình.
Nam An - Ảnh, Clip: Quân
