Ngân hàng được khuyến nghị tăng cường giám sát các giao dịch có dấu hiệu bất thường nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn nguy cơ lừa đảo, giả mạo và lợi dụng tài khoản thanh toán cho các hoạt động vi phạm pháp luật.
Thông tin được nêu trong Sổ tay hướng dẫn phối hợp xử lý rủi ro đối với tài khoản, thẻ và đơn vị chấp nhận thanh toán có liên quan đến giao dịch nghi ngờ gian lận, giả mạo, lừa đảo do Hội đồng Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam ban hành.
Theo tài liệu này, các tổ chức tín dụng được khuyến nghị đẩy mạnh trao đổi thông tin và phối hợp kiểm soát nhằm phát hiện sớm những tài khoản có dấu hiệu rủi ro. Các trường hợp nhận tiền từ nhiều nguồn khác nhau, phát sinh giao dịch với tần suất cao trong thời gian ngắn hoặc có liên quan đến các tài khoản nằm trong danh sách cảnh báo có thể được đưa vào diện theo dõi để đánh giá mức độ rủi ro.
Trong quá trình rà soát, ngân hàng có thể chủ động liên hệ khách hàng để xác minh thông tin nhận biết khách hàng (KYC), tìm hiểu mục đích giao dịch, nguồn gốc dòng tiền cũng như đối chiếu với lịch sử giao dịch trước đó. Đây được xem là một trong những biện pháp nhằm bảo vệ khách hàng trước nguy cơ tài khoản bị lợi dụng cho các hành vi lừa đảo trực tuyến, rửa tiền hoặc các hình thức gian lận tài chính khác.
Tùy theo mức độ nghi ngờ, ngân hàng có thể áp dụng các biện pháp kiểm soát bổ sung hoặc tạm thời hạn chế một số giao dịch trong thời gian xác minh. Việc này nhằm giảm thiểu rủi ro phát sinh đối với khách hàng và hệ thống thanh toán.
Các dấu hiệu nghi ngờ liên quan đến giả mạo, gian lận, lừa đảo theo Thông tư số 17/2024/TT-NHNN gồm:
1. Thông tin trong hồ sơ mở Tài khoản thanh toán của chủ tài khoản không trùng khớp với thông tin của cá nhân đó trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư
2. Tài khoản thanh toán nằm trong danh sách được quảng cáo, mua, bán, trao đổi trên các website, hội nhóm trên không gian mạng
3. Tài khoản thanh toán nhận tiền từ nhiều tài khoản thanh toán khác nhau và được chuyển đi hoặc rút ra ngay trong thời gian rất ngắn (không để lại số dư hoặc để lại rất ít)
4. Tài khoản thanh toán có hơn 03 giao dịch nhận tiền từ các tài khoản thanh toán nằm trong danh sách có dấu hiệu nghi ngờ liên quan đến lừa đảo, gian lận, giả mạo…
5. Khách hàng thuộc danh sách cảnh báo của Ngân hàng nhà nước, Cơ quan công an hoặc các cơ quan có thẩm quyền khác
6. Tài khoản thanh toán phát sinh giao dịch bất thường (ví dụ: Giá trị, số lượng giao dịch lớn, bất thường không phù hợp với nghề nghiệp, độ tuổi, địa chỉ cư trú, lịch sử giao dịch và hành vi…của chủ tài khoản thanh toán; phát sinh các giao dịch với địa điểm, thời gian, tần suất bất thường…)
7. Một thông tin định danh duy nhất của thiết bị (địa chỉ MAC) được sử dụng để thực hiện giao dịch cho nhiều hơn 01 tài khoản thanh toán.
Theo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, Sổ tay không phải là văn bản quy phạm pháp luật và không mang tính bắt buộc áp dụng. Tuy nhiên, tài liệu được xây dựng dựa trên các quy định hiện hành của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước cùng quy định nội bộ của các tổ chức tín dụng, qua đó tạo cơ sở tham khảo chung cho công tác phòng chống gian lận trong lĩnh vực ngân hàng.
Bên cạnh việc nhận diện các dấu hiệu rủi ro, tài liệu cũng khuyến khích các ngân hàng chủ động phối hợp cảnh báo, trao đổi thông tin và triển khai các biện pháp kiểm soát phù hợp đối với những trường hợp có dấu hiệu bất thường. Mục tiêu là hạn chế thiệt hại cho khách hàng, đồng thời góp phần bảo đảm an toàn cho hệ thống thanh toán.
Trong trường hợp kết quả kiểm tra cho thấy tài khoản không vi phạm hoặc cảnh báo ban đầu không chính xác, các biện pháp hạn chế (nếu được áp dụng) sẽ được gỡ bỏ và hoạt động giao dịch của khách hàng được khôi phục bình thường.
Theo Trang thông tin của Hiệp hội ngân hàng Việt Nam
Huỳnh Duy
