Khi con bắt đầu đi học mẫu giáo, nhiều cha mẹ thường quan tâm đến việc con có ngoan không, học được gì hay có thích nghi với môi trường mới hay không. Nhưng có một điều cũng rất đáng chú ý, đó là trong cùng một lớp, có những đứa trẻ nhanh chóng kết bạn, được các bạn chủ động rủ chơi; trong khi một số em lại mất nhiều thời gian hơn để hòa nhập.
Điều này không nhất thiết liên quan đến ngoại hình hay gia đình có điều kiện. Một đứa trẻ được bạn bè yêu quý thường có những kỹ năng xã hội và thói quen ứng xử khiến người khác cảm thấy thoải mái khi ở cạnh.
1. Cởi mở, biết đồng cảm và diễn đạt điều mình muốn
Ở lứa tuổi mầm non, trẻ đang học cách giao tiếp và hiểu cảm xúc của người khác. Những em có thể nói rõ mình muốn gì, đồng thời biết để ý đến cảm xúc của bạn thường dễ hòa nhập với tập thể hơn.
Chẳng hạn, khi thấy một bạn đang khóc, trẻ có thể chủ động hỏi thăm hoặc ngồi cạnh thay vì mặc kệ. Khi muốn lấy một món đồ chơi, trẻ biết nói ra mong muốn thay vì giành giật. Những hành động nhỏ như vậy giúp việc chơi cùng nhau trở nên dễ dàng hơn.
Cha mẹ có thể rèn kỹ năng này thông qua những tình huống rất đời thường, chẳng hạn hỏi con "Nếu bạn đang buồn thì con sẽ làm gì?" hoặc khuyến khích trẻ nói ra cảm xúc thay vì chỉ khóc, cáu giận hay bỏ đi.
2. Biết xử lý mâu thuẫn thay vì lập tức khóc hoặc mách cô
Trẻ chơi cùng nhau khó tránh khỏi tranh giành đồ chơi, bất đồng ý kiến hay những cuộc cãi vã nhỏ. Khi xảy ra mâu thuẫn, một số em lập tức khóc hoặc chạy đến tìm cô giáo, trong khi những trẻ có khả năng giao tiếp tốt hơn có thể thử thương lượng trước.
Chẳng hạn, thay vì giằng co một món đồ chơi, trẻ có thể nói: "Mình chơi trước một lúc rồi đến lượt bạn nhé?". Nếu hai bên vẫn không thể tự giải quyết, việc tìm đến giáo viên để nhờ hỗ trợ là hoàn toàn bình thường.
Điều quan trọng không phải là trẻ tuyệt đối không được nhờ cô, mà là biết khi nào có thể tự giải quyết và khi nào cần người lớn can thiệp. Đây cũng là cách trẻ học cách xử lý xung đột một cách phù hợp.
3. Biết tuân thủ quy tắc và phối hợp với tập thể
Một lớp mầm non có thể có vài chục trẻ cùng sinh hoạt, vì vậy những em biết lắng nghe hướng dẫn và tuân thủ các quy tắc chung thường dễ thích nghi hơn. Đó có thể chỉ là những việc rất nhỏ như xếp hàng, giơ tay khi muốn phát biểu, ngồi yên trong giờ nghỉ, cất đồ chơi sau khi chơi xong hoặc tuân thủ luật khi tham gia trò chơi tập thể.
Biết nghe hướng dẫn không đồng nghĩa với việc trẻ phải răm rắp nghe lời hay trở nên nhút nhát. Điều quan trọng là trẻ hiểu rằng khi ở trong một tập thể, mỗi người đều cần có giới hạn và tôn trọng những quy tắc chung.
4. Biết thắng mà không kiêu, thua mà không nổi giận
Ở trường mầm non, những trò chơi có tính cạnh tranh rất dễ khiến trẻ bộc lộ cảm xúc. Có em thua là khóc, tức giận hoặc bỏ cuộc; cũng có em thắng rồi trêu chọc bạn. Những đứa trẻ có khả năng kiểm soát cảm xúc tốt hơn thường dễ chơi cùng các bạn lâu dài. Các em hiểu rằng trò chơi không phải lúc nào cũng có người thắng, người thua và kết quả của một lần chơi không quyết định giá trị của bản thân.
Cha mẹ có thể giúp con làm quen với chuyện thắng thua thông qua những trò chơi đơn giản ở nhà. Khi trẻ thua, thay vì trách "Có thế mà cũng khóc", người lớn có thể giúp con gọi tên cảm xúc và nhắc rằng điều quan trọng là mình đã tham gia và chơi vui như thế nào.
5. Có khả năng tự chăm sóc bản thân
Đây là một kỹ năng đặc biệt quan trọng khi trẻ bắt đầu đi học. Ở nhà, nhiều em quen với việc cha mẹ làm giúp từ mặc quần áo, lấy nước, dọn đồ chơi đến chuẩn bị đồ dùng. Nhưng khi đến trường, giáo viên không thể kịp thời hỗ trợ từng việc nhỏ cho tất cả học sinh.
Một đứa trẻ có khả năng tự mặc quần áo, ăn uống, lấy đồ dùng, cất đồ chơi và giữ gìn vật dụng cá nhân sẽ chủ động hơn trong sinh hoạt hằng ngày. Khi không phải liên tục chờ người lớn giúp đỡ, trẻ cũng có thêm thời gian và sự tự tin để tham gia các hoạt động chung.
Cha mẹ không cần yêu cầu con phải làm mọi thứ thật nhanh hay thật hoàn hảo. Hãy cho trẻ thời gian tự thử, kể cả khi con làm chậm hoặc đôi lúc còn vụng về. Việc người lớn kiên nhẫn đứng phía sau thay vì lập tức làm thay sẽ giúp trẻ hình thành tính tự lập một cách tự nhiên.
Cha mẹ có thể rèn những kỹ năng này từ những việc rất nhỏ
Khả năng hòa nhập của trẻ không phải thứ có thể hình thành chỉ sau vài ngày đến trường. Cha mẹ có thể bắt đầu từ những hoạt động quen thuộc trong cuộc sống hằng ngày.
Trước hết, hãy cho trẻ chơi đóng vai để luyện cách giao tiếp và đồng cảm. Cha mẹ có thể cùng con giả lập những tình huống thường gặp ở trường như làm quen bạn mới, xin tham gia một trò chơi hoặc an ủi một người bạn đang buồn.
Bên cạnh đó, hãy dần trao cho trẻ quyền tự làm những việc phù hợp với độ tuổi như mặc quần áo, lấy cốc nước, cất đồ chơi và sắp xếp đồ dùng cá nhân. Khi chơi các trò có thắng thua, cha mẹ cũng có thể giúp con làm quen với việc không phải lúc nào mình cũng là người chiến thắng.
Những phép lịch sự cơ bản như chủ động chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi hay nói "Mình có thể chơi cùng các bạn không?" cũng rất đáng được luyện tập. Nếu trẻ còn nhút nhát, cha mẹ không nên ép con phải chào hỏi ngay mà có thể làm mẫu để trẻ quan sát và dần bắt chước.
Cuối cùng, hãy dạy trẻ tôn trọng ranh giới của người khác. Khi muốn tham gia trò chơi của các bạn, trẻ nên hỏi trước thay vì tự ý chen vào; khi người khác đang đọc sách hoặc tập trung chơi, trẻ cũng cần biết không làm phiền.
Những kỹ năng này không biến một đứa trẻ thành "ngôi sao" trong lớp, nhưng sẽ giúp trẻ biết cách giao tiếp, hợp tác và tôn trọng người khác. Đó mới là nền tảng để con cảm thấy thoải mái hơn khi bước vào môi trường tập thể và xây dựng những mối quan hệ đầu tiên với bạn bè.
Theo Sohu
Thiên An
