Từ những đồn điền cà phê trên vùng núi Fomento của Cuba, các giống cà phê robusta có nguồn gốc từ Việt Nam đang cho thấy khả năng thích nghi mạnh mẽ, trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phục hồi ngành cà phê của quốc đảo Caribe này.
Thông tấn xã Cuba (ACN) cho biết, việc đưa giống cà phê Việt Nam vào canh tác đang được mở rộng tại nhiều khu vực thuộc tỉnh Sancti Spíritus, đặc biệt ở các vùng đồi núi vốn được xem là thủ phủ cà phê truyền thống của Cuba.
Theo ông Rodobaldo Fabelo Méndez, chuyên gia chính của Đơn vị Kinh doanh Cơ bản (UEB) Cà phê, Ca cao và Dừa thuộc Công ty Nông lâm nghiệp Ramón Ponciano, chỉ trong hai năm qua địa phương đã trồng mới khoảng 24 ha cà phê robusta Việt Nam và dự kiến mở rộng thêm 12 ha trong thời gian tới.
"Chúng tôi bắt đầu đưa giống này vào trồng ở vùng đồng bằng từ trước, nhưng từ năm 2022 đã mở rộng lên khu vực đồi núi và sẽ tiếp tục phát triển tại những vùng cao hơn như Gavilanes", ông Rodobaldo Fabelo Méndez cho biết.
Điều đáng chú ý là giống cà phê Việt Nam được phía Cuba đánh giá cao nhờ khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu khắc nghiệt, cho năng suất tốt và chất lượng quả ổn định. Theo các chuyên gia nông nghiệp Cuba, robusta Việt Nam có quả to hơn, sức chống chịu cao hơn và phù hợp với điều kiện canh tác tại nhiều khu vực miền núi của nước này.
Đây được xem là bước tiến đáng kể với ngành cà phê Cuba vốn nhiều năm gặp khó khăn do năng suất thấp, diện tích già cỗi và thiếu nguồn giống chất lượng cao. Trước khi triển khai hợp tác với Việt Nam, năng suất cà phê ở một số vùng của Cuba chỉ đạt khoảng 250 kg/ha. Tuy nhiên, nhiều mô hình ứng dụng giống và kỹ thuật từ Việt Nam đã nâng sản lượng lên khoảng 2 tấn/ha (năng suất tăng 8 lần).
Không chỉ chuyển giao giống cây trồng, Việt Nam còn hỗ trợ Cuba về kỹ thuật canh tác và phát triển mô hình sản xuất bền vững. Theo bà Geydi Pérez Casañola, chuyên gia về đất và sức khỏe thực vật của UEB, các đồn điền đang đồng thời áp dụng nhiều biện pháp cải tạo đất đi kèm quá trình trồng cà phê mới.
"Việc đưa giống cà phê mới vào sản xuất phải đi cùng công nghệ canh tác phù hợp. Canavalia đang phát huy hiệu quả rất tốt tại các đồn điền cà phê ở Fomento", bà Casañola cho biết.
Hiện Công ty Nông lâm nghiệp Ramón Ponciano đang quản lý khoảng 850 ha cà phê, trong đó hơn 650 ha đã bước vào giai đoạn sản xuất. Phần diện tích còn lại đang trong các giai đoạn phát triển khác nhau và tiếp tục được bổ sung bằng các giống cà phê Việt Nam.
Thực tế, hợp tác cà phê giữa Việt Nam và Cuba đã được triển khai nhiều năm qua trong khuôn khổ chương trình hỗ trợ nông nghiệp giữa hai quốc gia. Việt Nam không chỉ cung cấp giống robusta năng suất cao mà còn cử chuyên gia sang hướng dẫn kỹ thuật, xây dựng mô hình canh tác và đào tạo nhân lực địa phương.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam, chương trình hợp tác phát triển cà phê giữa hai nước từng được triển khai giai đoạn 2016–2020 với mục tiêu giúp Cuba từng bước chủ động nguồn cung cà phê trong nước và giảm phụ thuộc nhập khẩu.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và giá nông sản thế giới liên tục biến động, việc các giống cà phê Việt Nam thích nghi thành công tại Cuba không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn cho thấy năng lực nghiên cứu, chọn tạo giống và kinh nghiệm canh tác của ngành cà phê Việt Nam đang ngày càng được quốc tế ghi nhận.
Ngọc Minh
