Giữa trưa TP.HCM, khi nền nhiệt ngoài trời có thời điểm tiến sát 40 độ C, nhiều sân pickleball vẫn kín người. Thế nhưng thay vì cố gắng chơi bất chấp thời tiết, người chơi và các cộng đồng pickleball đang dần hình thành những "quy tắc ngầm" để bảo vệ sức khỏe: uống nước trước khi khát, nghỉ giữa các trận, theo dõi nhịp tim, chuẩn bị điện giải và sẵn sàng dừng lại khi cơ thể phát tín hiệu bất thường.
Phóng sự ghi nhận tại các sân pickleball đông người ở TP.HCM cho thấy, phía sau những trận đấu sôi động là rất nhiều kinh nghiệm nhỏ đang giúp người chơi cân bằng giữa đam mê và sự an toàn.
"Chơi thể thao quan trọng là duy trì được lâu dài, chứ không phải cố thắng một trận"
11 giờ trưa, mặt sân tại Railway Pickleball Nguyễn Thông bắt đầu hắt hơi nóng lên từng bước chân. Nhiệt kế đo tại hiện trường liên tục tăng, trong khi những trận đấu vẫn nối tiếp nhau không ngớt.
Phần lớn người chơi ở đây là người trẻ, dân văn phòng và các nhóm bạn tranh thủ khoảng nghỉ để ra sân. Dưới cái nóng hầm hập, mồ hôi nhanh chóng thấm đẫm áo, cứ sau vài game đấu, nhiều người lại chủ động tìm đến quạt công nghiệp, bổ sung nước hoặc dành vài phút để hạ nhịp tim trước khi trở lại sân.
Điều dễ nhận thấy là việc giữ sức gần như đã trở thành một phần của cuộc chơi.
Ở khu vực nghỉ, bình nước luôn được châm đầy, chuối và trái cây được chuẩn bị sẵn cho người chơi. Theo chị Di Đan, host pickleball Tổ Ấm, những điều tưởng chừng rất nhỏ ấy lại là thói quen được duy trì trong mọi buổi chơi.
"Thời tiết nóng khiến cơ thể mất nước và xuống sức nhanh hơn nên tụi mình luôn chuẩn bị nước, chuối hoặc trái cây để mọi người bổ sung năng lượng. Host cũng thường xuyên quan sát trên sân, nếu thấy ai có dấu hiệu mệt thì sẽ nhắc nghỉ ngơi trước khi tiếp tục."
Không chỉ host, chính người chơi cũng tự xây dựng cho mình những nguyên tắc riêng. Sau khi kết thúc một trận đấu, chị Ly Bella (Phú Nhuận) chia sẻ rằng chị luôn mang theo nước điện giải và không cố đánh liên tục.
"Nếu thấy nhịp tim lên cao hoặc bắt đầu hụt hơi, mình sẽ giảm tốc độ, hít thở rồi nghỉ vài phút. Chơi thể thao thì quan trọng là duy trì được lâu dài, chứ không phải cố thắng một trận."
Trên thực tế, việc kiểm soát nhịp tim và thể trạng khi vận động cường độ cao dưới thời tiết nắng nóng khắc nghiệt là yếu tố sống còn đối với người chơi thể thao.
Dưới góc nhìn chuyên môn, ông Phạm Duy Long, thành viên Liên đoàn Pickleball Hoa Kỳ (USAP) đã đưa ra một công thức rất cụ thể để cảnh báo: "Khi chơi, mình cần biết thể trạng và điểm dừng. Ví dụ người chơi đã trên 50 tuổi thì nhịp tim tối đa an toàn sẽ là bằng 220 trừ trừ đi số tuổi. Như vậy, 50 tuổi thì nhịp tim tối đa chỉ khoảng 170 là tối đa và đến mức này là nên dừng lại nghỉ ngơi”.
Theo những người tổ chức sân, dấu hiệu mệt bất thường, choáng váng, tim đập nhanh kéo dài hay mất tập trung đều là những tín hiệu cần được lưu ý. Thay vì cố gắng chơi hết trận, người chơi được khuyến khích nghỉ sớm hơn, uống nước nhiều hơn và lắng nghe cơ thể mình nhiều hơn.
Với vai trò là người điều phối và xếp trận, chị Di Đan cho biết điều các host quan tâm không chỉ là ghép kèo cho cân sức, mà còn là theo dõi thể trạng của từng người chơi.
"Khi mọi người vào sân thì các host luôn đứng bên ngoài quan sát. Nếu thấy ai bắt đầu thở dốc, xuống sức hoặc có dấu hiệu không ổn thì tụi mình sẽ chủ động vào nhắc nghỉ, thậm chí đề nghị dừng hiệp đấu nếu cần. Người chơi nhiều khi đang vui, đang hăng nên dễ quên mất cơ thể mình đã mệt rồi."
Theo chị Di Đan, việc nhắc một người tạm nghỉ không phải để làm gián đoạn cuộc chơi, mà để họ còn đủ sức khỏe tiếp tục đồng hành với bộ môn này lâu dài. Vì thế, ngoài việc chuẩn bị nước, điện giải hay trái cây, các host cũng thường xuyên điều chỉnh cách xếp trận, ưu tiên những kèo đấu có trình độ và cường độ phù hợp với thể lực của từng người chơi, đặc biệt trong những ngày thời tiết oi bức.
13h trưa và cuộc thử thách bản lĩnh của các “lão tướng”
Nếu ở sân Nguyễn Thông, phần lớn người chơi là người trẻ và dân văn phòng thì tại sân Cộng hòa Garden thì lại có khung cảnh rất khác. Đa số người chơi ở độ tuổi từ 35 đến trên 50 tuổi. Đây là nhóm được xem có nguy cơ cao hơn trước các vấn đề liên quan đến tim mạch, huyết áp và mất nước khi vận động dưới trời nóng.
Khác với người trẻ, nhiều người chơi lớn tuổi cho biết họ chủ động giảm cường độ vận động, nghỉ thường xuyên hơn và đặc biệt chú ý đến việc bổ sung nước trước cả khi không cảm thấy khát.
Quá 13 giờ, nhiệt độ trong sân đánh ghi nhận vào khoảng 34.5 độ C, còn nhiệt độ tại khu vực ngồi chờ giảm một chút là 34.4 độ C. Hỏi ra mới biết rất nhiều người vẫn duy trì thói quen ra sân hàng tuần vào khung giờ này.
Tại sân, không khó để bắt gặp cảnh người chơi đổ mồ hôi, thay áo liên tục vì chiếc áo cũ đã sũng nước, vắt ra mồ hôi như đem giặt. Anh Quân Nguyễn, host nhóm Saigon Picklers, sinh hoạt định kỳ vào các ngày thứ 2, thứ 4, thứ 6 từ 13 - 16 giờ ở sân Cộng Hòa Garden chia sẻ về sự thay đổi thích nghi của các thành viên: “Để bảo vệ sức khỏe khi chơi pickleball thì người chơi sẽ thay đổi thói quen. Bằng cách như uống nhiều nước hơn, chọn khung giờ và chơi với mức độ vừa phải chứ không chơi quá sức”.
Lý giải về việc đi chơi pickleball vào khung 13 - 16 giờ hàng ngày, ông Trần Xuân Tường (Bình Tân, TP.HCM) nở nụ cười tươi rói giữa nắng nóng: “Tại vì bạn bè chơi giờ này mình xếp thời gian mình ra thôi”. Ông Trần Xuân Hòa (Hòa Hưng, TP.HCM) nghe vậy liền tiếp lời: “Đơn giản là mình cũng có thời gian rảnh lúc này nên đến chơi”.
Dẫu vậy, việc phân bổ thời gian chơi sao cho khoa học vẫn là ưu tiên của nhiều người chơi khác nhằm tránh các biến chứng sốc nhiệt. Như trường hợp của anh Đoàn Khánh Duy (Phương Cát Lái, TP.HCM), anh kể: “Thường thì mình chọn buổi chiều sau giờ làm khoảng 5, 6 giờ. Nó cũng nóng nhưng giảm nhiều so với buổi trưa. Hôm nào bận quá thì mới đổi khung giờ”.
Còn anh Phúc Milo, một người chơi khác trú tại Phường Phú Thọ Hòa (TP.HCM) lại nhấn mạnh về sự nguy hiểm khi nhiệt độ ngoài trời cộng hưởng với mật độ người đông đúc trên sân: “Khung giờ nó ảnh hưởng rất lớn vì dù có mái che, pickleball vẫn là thể thao ngoài trời. Nhiệt độ buổi trưa rất cao, cộng thêm hơn trăm con người tụ tập thì khó tránh khỏi cảm giác nóng nực và có thể nguy hiểm khi chơi”.
Chơi pickleball thế nào cho an toàn trong ngày nắng nóng?
Chị H. Phương (ngụ phường Tân Bình, TP.HCM) kể, trong một trận đấu đôi, chị được xếp đánh cùng một người đàn ông lớn tuổi. Chỉ sau vài pha bóng, chị nhận thấy bạn chơi có dấu hiệu xuống sức, thở gấp và di chuyển chậm hơn bình thường nên chủ động xin dừng trận để cả hai nghỉ ngơi.
"Lúc ngồi nói chuyện, ông mới kể trước đây từng bị ngừng tim ngay trên sân pickleball, được mọi người cấp cứu kịp thời. Sau đó bác sĩ phải can thiệp đặt stent mạch vành. Nghe xong mình thật sự bất ngờ vì sau biến cố như vậy, ông vẫn rất mê pickleball và đều đặn ra sân", chị Phương nhớ lại.
Không để câu chuyện dừng ở sự ngạc nhiên, chị lập tức trao đổi với host và những người chơi khác để điều chỉnh cách xếp trận.
"Mình nói với mọi người là nếu anh thấy không khỏe thì mình nghỉ luôn cũng không sao. Rồi mình nhờ host xếp những trận vừa sức hơn, dặn partner của anh ấy chịu khó chạy nhiều hơn một chút để anh đỡ phải di chuyển liên tục. Thật sự mình chỉ nghĩ đơn giản là đừng để anh ấy gắng sức quá. Nếu chẳng may anh ấy ngã xuống ngay trên sân thì chắc tất cả mọi người ở đó sẽ bị ám ảnh."
Theo chị Phương, đó cũng là điều chị cảm nhận rõ nhất sau thời gian tham gia cộng đồng pickleball: bên cạnh những trận đấu, người chơi ngày càng quan tâm đến sức khỏe của nhau nhiều hơn, sẵn sàng nhắc nhau uống nước, nghỉ ngơi hay giảm cường độ khi thấy ai đó có dấu hiệu xuống sức.
Trước thực trạng nắng nóng bủa vây các sân chơi ngoài trời, Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng (Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam) đưa ra lời cảnh báo quan trọng khi chơi pickleball.
Theo ông, đây vốn là môn thể thao “dễ chơi” nhưng hiện đang dễ trở thành “ván bài sinh tử” do nắng nóng và người chơi thường chủ quan trước cường độ vận động biến thiên cao của bộ môn này.
Khi nhiệt độ ngoài trời chạm ngưỡng 40 độ C, bề mặt sân nhựa có thể hấp nhiệt lên tới 60 độ C vào giữa trưa. Người chơi rơi vào thế "kẹp nhiệt" bủa vây, khiến cơ thể mất khả năng hạ nhiệt tự nhiên và đẩy hệ tim mạch, thần kinh vào áp lực cực lớn. Sự kết hợp giữa nhiệt độ cao và gắng sức quá mức sẽ kích hoạt đồng thời 2 tình huống nguy hiểm bao gồm: sốc nhiệt do gắng sức gây suy tạng và biến cố tim mạch cấp tính (cục máu đông, rối loạn nhịp tim…).
Để bảo vệ tính mạng, ngoài phòng tránh rủi ro ngay từ đầu, bác sĩ Hoàng khẳng định 5 phút đầu tiên khi có người gục xuống sân chính là thời gian vàng quyết định sự sống. Quy trình sơ cứu đòi hỏi phải hạ nhiệt khẩn cấp bằng cách đưa vào chỗ mát, chườm đá vào cổ, nách, bẹn nếu nạn nhân còn thở. Nếu nạn nhân bất tỉnh và ngừng thở, cần ép tim ngoài lồng ngực (CPR) ngay lập tức và dùng máy khử rung tim (AED) nếu có. Sau đó, lập tức đưa nạn nhân đến bệnh viện.
Cũng bàn về quy trình sơ cứu tại chỗ, ông Phạm Duy Long khuyến cáo: “Trong trường hợp bạn nhìn thấy người chơi thể thao có dấu hiệu ngưng tim, ngưng thở hoặc bất tỉnh thì điều đầu tiên là chúng ta nên để không gian thông thoáng. Nếu biết xoa bóp tim ngoài lồng ngực thì nên làm, nhưng trước khi tiến hành phải quan sát các cái dấu hiệu sinh tồn của nạn nhân. Cùng lúc đó người khác hỗ trợ gọi cấp cứu”.
Ngược lại, các cách dân gian như cạo gió, châm kim đều vô tác dụng và làm mất thời gian vàng. Để an toàn, người chơi pickleball hay bất cứ môn thể thao nào cần kiểm tra sức khỏe trước khi chơi, tránh khung giờ nắng gắt, bù nước kèm điện giải đúng cách và không được chơi quá sức liên tục. Bởi chơi thể thao là để vui, để khỏe, không phải để đưa mình vào trận đấu cuối cùng với tính mạng “ngàn cân treo sợi tóc”.
Di Anh - Ngọc Ái
