Hàng nghìn nhân viên ngành công nghệ đang bị sa thải, từ Atlassian cắt giảm 1.600 việc làm đến công ty fintech Block của Jack Dorsey sa thải gần một nửa lực lượng lao động. Đợt sa thải mới nhất của Meta được đồn đoán sẽ ảnh hưởng đến con số đáng kinh ngạc là 20% hoặc hơn số nhân viên của công ty.
Mối liên hệ chung giữa những đợt cắt giảm tàn khốc này là các nhà lãnh đạo ngành đều ca ngợi khả năng của AI, tuyên bố rằng công nghệ này đã khiến những nhân viên đang đứng trước nguy cơ mất việc trở nên thừa thãi.
Chính giữa bối cảnh căng thẳng đó, trong một dòng tweet hôm thứ Ba mà chỉ có thể mô tả là xát muối vào vết thương, CEO OpenAI Sam Altman tuyên bố: "Tôi rất biết ơn những người đã viết phần mềm cực kỳ phức tạp từng ký tự một." Ông tiếp tục: "Giờ đã thật khó để nhớ lại việc đó từng tốn bao nhiêu công sức. Cảm ơn vì đã đưa chúng ta đến điểm này."
Không rõ mục đích của CEO OpenAI là gì, nhưng trong bối cảnh hàng loạt đợt sa thải quy mô lớn đang diễn ra trong ngành công nghệ, lời cảm ơn này giống như lời chia tay tiễn biệt đối với các lập trình viên, những người đã góp phần xây dựng nên nền tảng cho thành công của AI ngày nay - và trớ trêu thay, AI lại đang là nguyên nhân góp phần gây ra tình trạng thất nghiệp cho các lập trình viên.
Nhận xét của Altman đã nhận được phản ứng tiêu cực tràn ngập. Một người dùng đáp: "Không có gì." Một người khác nói thêm: "Thật tốt khi biết rằng phần thưởng của chúng tôi là công việc bị cướp đi." Những người khác gọi ông là "tên tâm thần khốn nạn" và "đồ cặn bã". Một người dùng viết: "Không gì nói lên 'bạn đang bị thay thế' rõ ràng hơn một lời cảm ơn chân thành từ gã đang làm việc thay thế đó."
Tin tức này xuất hiện khi OpenAI đang cố gắng tuyệt vọng để theo kịp cuộc cạnh tranh trong một thị trường phần mềm AI doanh nghiệp và hướng đến lập trình ngày càng đông đúc. Hôm thứ Hai, Wall Street Journal đưa tin rằng các giám đốc điều hành đã bắt đầu kéo chuông báo động, kêu gọi công ty tăng gấp đôi nỗ lực vào khách hàng lập trình và doanh nghiệp.
Fidji Simo, CEO ứng dụng của OpenAI, nói với nhân viên trong một bản ghi nhớ: "Chúng ta không thể bỏ lỡ khoảnh khắc này vì bị phân tâm bởi các nhiệm vụ phụ. Chúng ta thực sự phải làm tốt năng suất nói chung và đặc biệt là năng suất ở mặt trận kinh doanh."
Trong khi đó, đối thủ cạnh tranh Anthropic của OpenAI đã đạt được những bước tiến lớn, với các chatbot Claude Code và Cowork kích hoạt đợt bán tháo nghìn tỷ USD vào tháng trước do lo ngại rằng AI có thể biến phần mềm doanh nghiệp cũ thành dĩ vãng. Tóm lại, thật khó để không đọc tweet mới nhất của Altman như một sự xúc phạm, tận dụng trực tiếp nỗi sợ lan rộng về ngày tận thế việc làm do AI để ca ngợi khả năng của các sản phẩm công ty ông.
Tuy nhiên, một nghiên cứu gần đây của Anthropic đã thêm một khía cạnh quan trọng vào cuộc thảo luận này. Công ty phân tích cách model AI Claude thực sự được sử dụng tại nơi làm việc và phát hiện ra rằng mặc dù AI có khả năng thực hiện phần lớn các nhiệm vụ, mọi người vẫn chưa sử dụng nó đến mức độ đó.
Trong các công việc liên quan đến máy tính và toán học, AI có thể hỗ trợ với gần 94% nhiệm vụ, nhưng thực tế mức sử dụng chỉ khoảng 33%. Khoảng cách này cho thấy các công ty vẫn đang tìm ra nơi và cách sử dụng AI một cách hiệu quả. Nghiên cứu cũng lưu ý rằng không có dấu hiệu rõ ràng nào về việc mất việc làm hàng loạt do AI cho đến nay.
Khi nhìn dưới góc độ này, bài đăng mới nhất của Altman có vẻ ít giống lời từ biệt hơn và giống một sự thừa nhận lặng lẽ về cách mọi thứ đang thay đổi. Nhưng việc ông đăng tweet này đúng lúc hàng nghìn lập trình viên đang mất việc đã khiến nhiều người cảm thấy đây là một cái tát vào mặt cộng đồng developer, những người đã xây dựng nền móng cho chính công nghệ AI mà giờ đang đe dọa công việc của họ.
Nguyễn Hải
