Ngày 3/11/2026, tập đoàn công nghệ Google công bố chính sách kiểm soát mới đối với bộ công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) trong môi trường giáo dục phổ thông từ mẫu giáo đến lớp 12 (khối K-12). Theo thông báo chính thức, kể từ năm 2027, quyền truy cập vào các ứng dụng gồm Gemini, NotebookLM, Gemini in Classroom và cả công cụ tìm kiếm Google Search sẽ mặc định bị tắt hoàn toàn trên tài khoản học sinh cho đến khi quản trị viên nhà trường chủ động bật lại.
Tuy nhiên, điểm gây tranh cãi dữ dội nhất trong chính sách mới nằm ở việc Google gắn chặt công cụ tìm kiếm truyền thống với các tính năng AI. Ông Chris Phillips, Phó chủ tịch phụ trách mảng giáo dục của Google, khẳng định vào ngày 3/11/2026 rằng hiện nay "không còn tồn tại một Google Search tách rời khỏi AI" vì hai hệ thống này đã được tích hợp sâu vào nhau.
Điều này đồng nghĩa với việc nếu ban giám hiệu một trường học hoặc giáo viên quyết định chặn toàn bộ tính năng AI để ngăn học sinh ỷ lại vào công cụ tóm tắt tự động (AI Overviews) khi làm bài tập, học sinh tại trường đó cũng sẽ mất hoàn toàn quyền truy cập vào trang tìm kiếm Google Search. Khi mở trình duyệt để tra cứu tài liệu, học sinh sẽ chỉ nhận được một dòng thông báo cho biết dịch vụ tìm kiếm đã bị nhà trường khóa.
Cùng với thay đổi về quyền quản trị, ngày 03/11/2026 Google cũng giới thiệu tính năng Hướng dẫn học tập (Guided Learning) tích hợp thẳng vào trong Google Search. Công cụ này được thiết kế như một gia sư ảo: khi học sinh dán một bài toán vật lý phức tạp hoặc yêu cầu viết hộ bài cảm thụ sách vào ô tìm kiếm, hệ thống sẽ đưa ra các câu hỏi gợi mở để học sinh tự tư duy từng bước thay vì trả về đáp án hoàn chỉnh ngay lập tức.
Dù vậy, việc buộc các trường học phải chọn giữa việc chấp nhận toàn bộ hệ sinh thái AI hoặc mất đi công cụ tra cứu thông tin phổ biến nhất hành tinh đã vấp phải phản ứng gay gắt từ giới quản lý giáo dục và các nhà hoạt động xã hội tại Mỹ. Trong nhiều năm qua, Google đã chiếm lĩnh các lớp học tại Mỹ nhờ cung cấp miễn phí hoặc giá rẻ bộ ứng dụng Gmail, Google Docs, Google Classroom cùng hàng triệu máy tính xách tay Chromebook.
Phản ứng trước thông báo ngày 03/11/2026, Thị trưởng thành phố New York Zohran Mamdani - người vừa áp đặt lệnh tạm dừng sử dụng các công cụ AI tạo sinh trong một năm đối với học sinh từ lớp 8 trở xuống tại các trường công lập của thành phố - cáo buộc Google đang lợi dụng sức mạnh độc quyền tìm kiếm để ép buộc các trường công lập phải đưa AI vào lớp học.
Bà Lina Khan, cựu Chủ tịch Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC), cũng lên tiếng chỉ trích động thái này là hành vi dùng vị thế độc quyền tìm kiếm để cưỡng ép các cơ sở giáo dục tiếp nhận sản phẩm AI. Trong khi đó, bà Lila Byock, nhà sáng lập liên minh phụ huynh và giáo viên toàn quốc Schools Beyond Screens, gọi thông báo của Google là một "tối hậu thư thù địch" đặt lợi ích thương mại lên trên quyền tự chủ sư phạm của nhà trường.
Vân Anh
Nguồn: The Guardian, TechCrunch
