Ông, Steve Hanke, Giáo sư kinh tế ứng dụng tại Đại học Johns Hopkins, Mỹ đã có bài viết về cán cân Mỹ - Trung trước cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Câu chuyện bắt đầu từ 8 năm trước
Ngày 14/5, chuyên cơ Air Force One sẽ hạ cánh xuống Bắc Kinh. Tổng thống Donald Trump có lẽ tin rằng mình mang theo lợi thế trên bàn đàm phán. Nhưng thực tế có thể không như vậy.
Ngày 4/5, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent xuất hiện trên Fox News để kêu gọi Trung Quốc hỗ trợ mở lại Eo biển Hormuz và giảm áp lực lên thị trường dầu mỏ quốc tế. Trong khi ông Bessent xuất hiện trên truyền hình, Trung Quốc lại đang bận mở rộng quan hệ bằng cách cung cấp dầu và nhiều loại hàng hóa thiết yếu cho những nước gặp khó khăn.
Câu chuyện này thực ra bắt đầu từ trước khi Eo biển Hormuz bị phong tỏa.
Tháng 12/2018, bà Mạnh Vãn Châu- Giám đốc Tài chính của tập đoàn viễn thông Huawei và cũng là con gái nhà sáng lập công ty, bị bắt giữ do liên quan tới các cáo buộc vi phạm lệnh trừng phạt Iran.
6 tháng sau, Washington đưa Huawei vào "Danh sách thực thể" và cắt Trung Quốc khỏi chuỗi cung ứng bán dẫn của Mỹ.
Bắc Kinh lập tức cảnh giác. Lo ngại Washington một ngày nào đó có thể bóp nghẹt các nguồn tài nguyên chiến lược khác, Trung Quốc đã âm thầm xây dựng một trong những kho dự trữ hàng hóa lớn nhất thế giới.
Ví dụ, Bắc Kinh đã tích lũy khoảng 1,4 tỷ thùng dầu thô dự trữ chiến lược, tương đương khoảng 115 ngày nhập khẩu bằng đường biển.
Đến hiện tại, Trung Quốc đang sử dụng kho dự trữ này để cung cấp các mặt hàng thiết yếu, bao gồm dầu mỏ, cho những quốc gia gặp khó khăn.
Sinopec và Sinochem đã bán lại dầu thô Tây Phi cho các nhà máy lọc dầu khắp châu Á. Trong lĩnh vực khí đốt, các tập đoàn năng lượng lớn của Trung Quốc đã bán lại kỷ lục 1,31 triệu tấn LNG trong năm nay cho Hàn Quốc, Thái Lan, Nhật Bản, Indonesia và Ấn Độ.
Bắc Kinh đang hỗ trợ các nước láng giềng châu Á, trong khi Mỹ làm điều ngược lại bằng việc phong tỏa Eo biển Hormuz. "Cổ tức ngoại giao" thu được đúng như dự đoán: Seoul, Tokyo và Jakarta đều gửi lời cảm ơn tới Bắc Kinh và dần dịch chuyển khỏi Washington.
Trên mặt trận ngoại giao, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã tới Bắc Kinh ngày 6/5 và được người đồng cấp Vương Nghị tiếp đón nồng nhiệt.
Cũng trong tuần đó, Bộ Ngoại giao Trung Quốc công khai bác bỏ lời đe dọa áp đặt các lệnh trừng phạt thứ cấp của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, cho rằng các biện pháp của Washington là hành động đơn phương bất hợp pháp và không có sự cho phép của Liên Hợp Quốc.
Washington dựng rào cản, Bắc Kinh mở rộng cửa
Ngày 1/5, thuế nhập khẩu của Trung Quốc đối với hàng hóa từ toàn bộ 53 quốc gia châu Phi có quan hệ ngoại giao với Bắc Kinh đã giảm về 0%.
Người châu Âu hiện được miễn thị thực khi nhập cảnh Trung Quốc. Chính phủ của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cũng đang thúc đẩy nhanh việc cho phép đầu tư thiểu số của Trung Quốc vào 7 lĩnh vực chiến lược.
Mô hình AI DeepSeek của Trung Quốc được mã nguồn mở, cho phép các nhà phát triển trên toàn cầu tiếp cận miễn phí một mô hình AI tiên tiến của nước này.
Trong khi Washington siết chặt kiểm soát xuất khẩu đối với ngành AI của Mỹ, Trung Quốc lại phát đi thông điệp sẵn sàng kinh doanh.
"Lá bài chủ" khác của Bắc Kinh: đất hiếm
Trung Quốc gần như kiểm soát hoàn toàn các loại oxit neodymium, praseodymium, samarium, europium, gadolinium và yttrium.
Mọi hệ thống vũ khí hiện đại, mọi động cơ xe điện, tua-bin gió hay điện thoại thông minh tại Mỹ đều phụ thuộc vào nguồn vật liệu chiến lược từ Trung Quốc.
Để bổ sung kho vũ khí bị suy giảm do cuộc chiến ủy nhiệm với Nga và xung đột trực tiếp với Iran, Bộ Quốc phòng Mỹ giờ đây cần sự cho phép của Bắc Kinh để tái bổ sung nguồn cung.
Các quy tắc cuộc chơi đang được viết lại, và chúng đang được viết tại Bắc Kinh.
Kết quả giờ đã khá rõ ràng. Chỉ số đánh giá hình ảnh các nền dân chủ toàn cầu do Alliance of Democracies công bố ngày 8/5 cho thấy mức độ nhìn nhận tích cực đối với Trung Quốc đạt +7%. Trong khi đó, hình ảnh quốc tế của Mỹ đã sụt giảm mạnh. Hai năm trước, chỉ số này còn ở mức +22%, nhưng hiện đã lao dốc xuống -16%.
Điều đó cho thấy ông Trump nhiều khả năng sẽ phải tiếp cận ông Tập Cận Bình với thế mềm mỏng hơn kỳ vọng.
Minh Khôi (Theo Fortune)
