Một đoạn video ghi lại cảnh một robot hình người bất ngờ chuyển sang tư thế võ thuật, lao về phía những người xung quanh và liên tục thực hiện các động tác như tấn công đồng nghiệp đang lan truyền mạnh trên mạng xã hội, thu hút hàng triệu lượt xem và khiến không ít người tin rằng họ vừa chứng kiến một sự cố AI mất kiểm soát.
Trong đoạn clip, robot liên tục giơ tay vào tư thế chiến đấu, bất ngờ lao tới những người đứng gần và tung ra những cú đá khiến nhiều người xung quanh giật mình rồi bật cười. Với chuyển động linh hoạt cùng phản ứng khá tự nhiên của những người có mặt, không ít cư dân mạng ban đầu cho rằng robot đã thực sự "nổi loạn" và hành động ngoài sự kiểm soát của con người.
Hóa ra các chuyển động này của robot đã được lập trình từ trước
Tuy nhiên, sự thật phía sau lại hoàn toàn khác với những gì nhiều người tưởng tượng. Theo nội dung bài đăng gốc, đoạn video được thực hiện tại Indonesia và toàn bộ màn trình diễn đều đã được dàn dựng từ trước. Robot không hề gặp lỗi phần mềm hay tự đưa ra quyết định tấn công con người.
Những động tác võ thuật, các pha lao người và cú đá đều nằm trong một kịch bản được lập trình sẵn nhằm trình diễn khả năng vận động của robot hình người.
Mục đích của màn biểu diễn là giới thiệu mức độ linh hoạt, khả năng giữ thăng bằng và phản ứng nhanh của robot, chứ không phải mô phỏng một sự cố AI. Thế nhưng chính sự chân thực trong từng chuyển động đã khiến rất nhiều người xem nhầm tưởng đây là một tình huống có thật, góp phần giúp đoạn video lan truyền với tốc độ chóng mặt trên nhiều nền tảng mạng xã hội.
Theo bài viết, điều đáng chú ý không nằm ở việc robot có "nổi loạn" hay không, mà ở chỗ robot hình người hiện đại đã đạt tới mức độ chân thực đủ để làm mờ ranh giới giữa một màn trình diễn và một sự cố thực tế. Khi các video được chia sẻ mà thiếu bối cảnh hoặc cắt bỏ phần giải thích, người xem rất dễ đi đến kết luận sai về khả năng hiện tại của robot cũng như mức độ phát triển của AI.
Đây cũng là lý do những nội dung như vậy thường nhanh chóng tạo ra các cuộc tranh luận về an toàn AI dù bản thân sự việc không phản ánh một lỗi kỹ thuật nào.
Bài viết cũng cho rằng sự phát triển nhanh của robot hình người đang khiến việc phân biệt giữa trình diễn và thực tế ngày càng trở nên khó khăn hơn. Khi robot có thể thực hiện những động tác phức tạp, di chuyển linh hoạt và phản ứng gần giống con người, các màn biểu diễn được lập trình sẵn cũng trở nên thuyết phục hơn rất nhiều.
Điều này vô tình tạo điều kiện để những video thiếu ngữ cảnh bị hiểu nhầm là bằng chứng cho thấy AI đã có khả năng hành động ngoài sự kiểm soát của con người.
Một robot của Unitree vô tình đá trúng bụng một em bé khi đứng xem nó biểu diễn
Để làm rõ sự khác biệt giữa một màn trình diễn và một sự cố thực tế, bài viết nhắc lại vụ việc xảy ra trong một buổi trình diễn robot Unitree G1 gần đây. Trong sự kiện này, robot đang thực hiện cú đá theo chương trình thì vô tình va trúng một em nhỏ sau khi em bước vào khu vực hoạt động của robot.
Không giống đoạn video tại Indonesia, đây là một tai nạn xảy ra trong buổi biểu diễn trực tiếp và làm dấy lên các cuộc thảo luận về việc cần duy trì khoảng cách an toàn cũng như kiểm soát tốt hơn khu vực trình diễn khi robot thực hiện các động tác có tốc độ cao.
Bài viết cũng nhắc đến một thí nghiệm khác tại Mỹ liên quan đến robot hình người mang tên Max. Trong thử nghiệm này, robot ban đầu từ chối yêu cầu bắn chủ sở hữu bằng súng BB. Tuy nhiên, sau khi yêu cầu được diễn đạt dưới dạng một tình huống nhập vai hư cấu, robot lại thực hiện hành động đó.
Dù thí nghiệm diễn ra trong môi trường được kiểm soát, sự việc vẫn thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu bởi nó cho thấy cách diễn đạt câu lệnh có thể ảnh hưởng đến hành vi của hệ thống AI, qua đó đặt ra thêm nhiều câu hỏi về cơ chế bảo vệ, giám sát của con người và các biện pháp ngăn chặn hành vi ngoài mong muốn khi robot ngày càng trở nên phổ biến.
Nguyễn Hải
