Tiến sĩ Jennifer Lees, cựu nghiên cứu viên của tổ chức Nghiên cứu Thận Vương quốc Anh (Kidney Research UK), đã dẫn dắt một nhóm nghiên cứu quốc tế thực hiện công trình đăng trên tạp chí The Lancet và trình bày tại hội nghị của Hiệp hội Thận học châu Âu (European Renal Association) ở Glasgow, Scotland.
Nghiên cứu cho thấy gánh nặng to lớn mà bệnh thận mạn tính đang gây ra cho hệ thống y tế, bao gồm tỷ lệ chẩn đoán thấp, các biến chứng nghiêm trọng và nguy cơ do điều trị chậm trễ. Nhóm chuyên gia kêu gọi tăng cường nỗ lực phát hiện sớm và điều trị căn bệnh này.
Hiện nay, bệnh thận mạn tính ảnh hưởng đến khoảng 844 triệu người trưởng thành trên toàn thế giới. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đây là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ 9 toàn cầu và được dự báo sẽ trở thành nguyên nhân gây tử vong đứng thứ 5 vào năm 2040.
Tại Anh, tổ chức Kidney Research UK ước tính có khoảng 7,2 triệu người đang mắc bệnh thận mạn tính.
Nghiên cứu này được thực hiện sau khi Kidney Research UK công bố một báo cáo lớn vào năm 2023, trong đó cảnh báo bệnh thận đang gia tăng nhanh đến mức trở thành một cuộc khủng hoảng y tế công cộng tại Anh, có nguy cơ gây quá tải cho Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS) vào năm 2033.
Chẩn đoán sớm là yếu tố quyết định
Theo các nhà nghiên cứu, phát hiện sớm bệnh thận mạn tính đóng vai trò then chốt trong hiệu quả điều trị.
Điều đáng nói là căn bệnh này có thể được phát hiện bằng một xét nghiệm nước tiểu đơn giản, chi phí thấp. Tuy nhiên, xét nghiệm này hiện chưa được thực hiện thường quy tại nhiều cơ sở y tế và thường chỉ được chỉ định khi bệnh đã tiến triển.
Ở giai đoạn nhẹ hoặc trung bình, người mắc bệnh thận mạn tính vẫn có thể trông hoàn toàn khỏe mạnh. Các triệu chứng ban đầu như ngứa da, mệt mỏi, buồn nôn, khó tập trung, khó thở, chán ăn, đi tiểu nhiều hơn hoặc có máu trong nước tiểu rất dễ bị nhầm lẫn với các vấn đề sức khỏe khác.
Trong nhiều trường hợp, triệu chứng chỉ xuất hiện rõ khi bệnh đã ở giai đoạn nặng, thậm chí khi thận đã suy hoàn toàn và người bệnh chỉ có thể duy trì sự sống bằng chạy thận hoặc ghép thận.
Theo nhóm nghiên cứu, việc thiếu các dấu hiệu cảnh báo sớm có thể là một trong những nguyên nhân khiến tỷ lệ phát hiện và nhận biết bệnh còn rất thấp.
Nhiều ca bệnh chưa được phát hiện kịp thời
Nghiên cứu cho thấy tại các quốc gia có thu nhập cao như Anh, 30–50% trường hợp mắc bệnh thận mạn tính không được chẩn đoán đủ sớm để can thiệp kịp thời. Ở các quốc gia có thu nhập trung bình và thấp, tỷ lệ này được cho là còn cao hơn nhiều.
Một số nhóm dân số cũng có nguy cơ bị chẩn đoán muộn cao hơn. Cụ thể, nam giới da trắng có khả năng được chẩn đoán kịp thời cao gấp hai lần so với phụ nữ và những người thuộc các nhóm sắc tộc khác.
Mặc dù Liên Hợp Quốc và WHO đã nhiều lần công nhận bệnh thận mạn tính là một vấn đề y tế toàn cầu nghiêm trọng, tiến độ cải thiện việc phát hiện bệnh vẫn diễn ra rất chậm.
Tiến sĩ Jennifer Lees, nghiên cứu viên lâm sàng cao cấp tại Đại học Glasgow và bác sĩ chuyên khoa thận, cho biết: "Bệnh thận mạn tính vẫn là một trong những vấn đề đáng lo ngại nhất đối với sức khỏe toàn cầu hiện nay. Thông điệp quan trọng nhất từ loạt nghiên cứu của chúng tôi là cần tập trung nhiều hơn nữa nguồn lực và sự quan tâm cho căn bệnh này.”
"Có rất nhiều cơ hội để cải thiện việc phát hiện sớm, điều trị và kéo dài tuổi thọ khỏe mạnh nếu xét nghiệm nước tiểu tìm protein được thực hiện thường quy tại nhiều cơ sở y tế. Điều này đặc biệt quan trọng đối với những nhóm có nguy cơ bị bỏ sót chẩn đoán, bao gồm phụ nữ và người không phải da trắng."
Chẩn đoán muộn có thể để lại hậu quả nặng nề
Các nhà nghiên cứu cho rằng hệ thống y tế hiện nay chưa thực sự hiệu quả trong việc phát hiện sớm những người có nguy cơ cao mắc bệnh thận mạn tính, chẳng hạn như người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch.
Theo họ, những nhóm này nên được thực hiện xét nghiệm nước tiểu hằng năm để phát hiện bệnh từ sớm.
Việc chẩn đoán muộn có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt khi người bệnh tiến triển đến suy thận. Khi đó, người bệnh có thể gặp nhiều khó khăn trong quá trình chạy thận, mất khả năng lao động, không thể chăm lo cho gia đình và tuổi thọ cũng bị rút ngắn đáng kể.
Riêng tại Anh, các chuyên gia cho rằng hàng nghìn sinh mạng có thể được cứu sống nếu bệnh được phát hiện và điều trị sớm hơn.
Trà My
Theo Kidney Research UK
