Sau hai năm im ắng, MCK trở lại với một album mới, được chia thành ba chương Pain, Chaos và Freedom. Nhưng lần trở lại này không dừng lại ở âm nhạc. Dự án kết hợp cùng Phương Vũ mở ra một trải nghiệm thị giác 360 độ cho chiến dịch toàn cầu #ShotoniPhone của Apple, từ đó mang đến một album trailer mang tính tương tác cao, được quay hoàn toàn bằng iPhone 17 Pro.
Khi MCK bắt tay cùng Phương Vũ mở thế giới riêng
Trailer được “thả xích” thời điểm 23h23’ ngày 4/3 không phải là một video theo nghĩa thông thường. Bởi đây còn là một không gian. Một thế giới mở, nơi người xem không còn bị dẫn dắt theo một góc nhìn duy nhất mà có thể tự do khám phá, xoay chuyển, tìm kiếm những chi tiết ẩn và tự xây dựng trải nghiệm của riêng mình.
Với MCK, đây là lần đầu tiên anh có cơ hội hợp tác với một thương hiệu lớn để thực hiện một sản phẩm nghệ thuật theo đúng cách mình mong muốn. Với Phương Vũ, đây là một thử nghiệm nơi mọi giới hạn quen thuộc của filmmaking gần như bị xóa bỏ.
Ý tưởng 360 độ không xuất phát từ công nghệ mà từ chính concept của album. Ba chương Pain, Chaos và Freedom không phải là ba phần tách rời, mà là ba trạng thái đồng thời tồn tại. Trong video, những nhân cách này không chỉ tồn tại về mặt ý niệm mà còn được hiện thực hóa thành nhiều phiên bản của MCK xuất hiện trong cùng một không gian. Chính điều đó khiến bài toán dàn dựng trở nên phức tạp hơn rất nhiều, và cũng là lý do trực tiếp dẫn đến việc lựa chọn cấu trúc quay đặc biệt.
360 độ là một vòng tròn, và vòng tròn gắn với sự tái sinh. Một nhân cách kết thúc để mở ra một nhân cách khác. Không có điểm bắt đầu, cũng không có điểm kết thúc rõ ràng. Người xem bước vào ở bất kỳ điểm nào cũng có thể bắt đầu hành trình của riêng mình.
Quan trọng hơn, nó trao lại quyền kiểm soát cho người xem. Không còn một khung hình cố định, không còn một cách kể chuyện tuyến tính. Người xem được tự do di chuyển trong không gian, quan sát các chi tiết, khám phá những lớp thông tin ẩn. Mỗi người sẽ nhìn thấy một phiên bản khác nhau của cùng một tác phẩm.
8 chiếc iPhone, 6 tháng và ý tưởng tưởng như không thể
Nhưng phía sau trải nghiệm tưởng chừng “tự do” đó là một hệ thống kỹ thuật gần như không cho phép sai số.
Ekip sử dụng 8 chiếc iPhone 17 Pro, gắn trên một hệ thống rig được thiết kế riêng để tạo thành một vòng tròn hoàn chỉnh. Các thiết bị được đồng bộ bằng genlock, cho phép tất cả camera ghi hình cùng một thời điểm với độ chính xác tuyệt đối. Điều này giúp các khung hình từ tám camera có thể ghép lại thành một không gian 360 độ liền mạch.
Nhưng bài toán lớn nhất không nằm ở camera, mà nằm ở con người.
Diễn viên không được phép đi qua các điểm nối giữa các camera. Nếu đi qua, hình ảnh sẽ vỡ và gần như không thể sửa bằng hậu kỳ. Điều đó đồng nghĩa với việc toàn bộ chuyển động phải được thiết kế từ đầu, với độ chính xác gần như tuyệt đối.
“Bọn mình gần như không có quyền sai”, đạo diễn sinh năm 1995 tiết lộ.
Không giống cách làm MV thông thường, nơi hậu kỳ có thể “cứu” những sai lệch, dự án này buộc phải đúng ngay từ lúc quay. Đây là một bài toán “được tính toán kỹ lưỡng từ trước để không được phép sai”.
Phương Vũ cho biết, dù video chỉ dài hơn hai phút, nhưng số lần cắt chỉ khoảng ba lần. Camera gần như không di chuyển. Không có dolly, không handheld, không zoom. Những công cụ quen thuộc của đạo diễn bị loại bỏ hoàn toàn.
“Mình bị tước gần như toàn bộ ‘vũ khí’. Mọi thứ phải giải quyết bằng con người và không gian”, anh nói.
Để xử lý các điểm stitch, ekip phải sử dụng những vật thể lớn trong bối cảnh để che các điểm nối giữa camera. Điều này dẫn đến việc toàn bộ set phải được thiết kế với quy mô lớn hơn bình thường, đồng thời vẫn phải đảm bảo tính tự nhiên trong khung hình.
Quá trình tiền kỳ kéo dài khoảng sáu tháng. Trong khoảng thời gian đó, ý tưởng liên tục bị thay đổi, đập đi làm lại hàng chục lần. Chỉ cần một chi tiết không khớp, toàn bộ hệ thống phải tính lại từ đầu.
Rig camera được thiết kế riêng, với việc tính toán góc đặt của từng ống kính để đảm bảo hình ảnh có thể stitch mượt mà. Khoảng cách giữa các camera, tiêu cự, góc nhìn đều phải được tinh chỉnh chính xác. Ngay cả vấn đề tản nhiệt cũng phải được tính toán để hệ thống có thể hoạt động ổn định trong suốt quá trình quay.
Toàn bộ video được quay bằng ProRes RAW kết hợp Apple Log, cho phép giữ lại tối đa dữ liệu hình ảnh. Dữ liệu được ghi trực tiếp ra bộ nhớ ngoài thông qua cổng USB-C, sau đó được xử lý trong một pipeline chuyên nghiệp. Ekip sử dụng hệ sinh thái Apple để preview hình ảnh realtime ngay tại set, đảm bảo mọi thứ được kiểm soát ngay từ lúc quay.
Khối lượng dữ liệu từ tám camera quay đồng thời là rất lớn, đòi hỏi một hệ thống lưu trữ và xử lý đủ mạnh để đáp ứng. Đây không chỉ là một bài toán sáng tạo, mà còn là một bài toán hạ tầng.
Hành trình chạm tới những điều không tưởng cùng nhau
Quan trọng hơn, dự án không sử dụng CGI. Những gì xuất hiện trong video đều là thật. Điều đó khiến quá trình production trở nên phức tạp hơn rất nhiều, đặc biệt trong bối cảnh ekip quyết định quay tại miền Bắc.
Việc lựa chọn miền Bắc không phải là quyết định thuận tiện về production. Ngược lại, đây là nơi có ít điều kiện hỗ trợ hơn so với miền Nam. Nhưng với Phương Vũ, đó là một lựa chọn mang tính cá nhân. Anh muốn làm cùng những người anh em của mình.
Gần như toàn bộ ekip trong dự án lần này đều là những người đã đi cùng anh từ những ngày đầu tiên. Từ lúc chưa có gì trong tay, từ những công việc nhỏ nhất.
“Từ lúc mình cầm máy ảnh lên, bọn mình đã đi cùng nhau rồi”, Phương Vũ chia sẻ.
Đó là những ngày quay kỷ yếu với mức 500.000 đồng một ngày. Những bộ lookbook đầu tiên cho Nirvana được chụp bằng iPhone. Những công việc nhỏ, những dự án không tên, những bước đi chậm nhưng liên tục.
Từ những cậu bé Hà Nội từng nhảy thuê ở đám cưới, họ lớn lên cùng nhau, để rồi có mặt trong một dự án mang tính toàn cầu.
“Đôi khi nhìn lại, nó rất surreal (khó tin)”, anh nói.
Việc làm việc với Apple trong dự án này cũng mang lại một trải nghiệm khác biệt cho đạo diễn trẻ tuổi Việt Nam
Không phải mối quan hệ client và agency quen thuộc, mà là một quá trình cộng tác. Apple hỗ trợ từ công nghệ, workflow đến cách giải quyết các bài toán kỹ thuật.
Nhưng điều khiến Phương Vũ ấn tượng nhất lại nằm ở cách họ tiếp cận sáng tạo. “Họ rất chỉn chu, nhưng là chỉn chu một cách thông minh. Họ hiểu cái gì cần và cái gì không.”
Trong một ekip quy tụ nhiều người giỏi, việc dung hòa cái tôi cá nhân không phải là điều dễ dàng. Nhưng chính độ phức tạp của dự án buộc tất cả phải làm việc theo một hệ thống chung, lắng nghe và phối hợp chặt chẽ.
Đó không chỉ là một bài toán kỹ thuật mà còn là một bài toán về cách làm việc.
Khi được hỏi về việc trở thành một trong những đạo diễn Việt Nam đứng sau dự án Shot on iPhone quy mô lớn, Phương Vũ không nhìn đó như một cột mốc quá đặc biệt. Với anh, đó đơn giản là kết quả của một quá trình đủ dài, nơi mọi thứ đến vào đúng thời điểm, một hành trình khiến cho bất cứ bạn trẻ nào chuẩn bị bước vào thế giới sáng tạo phải suy nghĩ.
“Mình không nghĩ nhiều đến chuyện phải chứng minh điều gì. Có cơ hội thì mình làm hết sức. Nếu làm tốt, nó tự nói lên là những người làm sáng tạo ở Việt Nam hoàn toàn có thể đạt tới tiêu chuẩn rất cao”, đạo diễn trẻ chia sẻ.
Cách anh kể về hành trình của mình cũng không có những điểm bùng nổ rõ ràng. Không có một bước ngoặt cụ thể để gọi là thay đổi tất cả. Mọi thứ diễn ra theo một nhịp chậm hơn, đều hơn, và gần như lặp lại qua từng giai đoạn.
Ban đầu chỉ là những công việc rất nhỏ. Những buổi chụp lookbook đầu tiên, những job quay kỷ yếu với mức 500.000 đồng một ngày. Những ngày mà việc được cầm máy đã là một cơ hội, chứ chưa phải là một nghề. Không có “production” chính chuyên, không có quy trình, không có ekip đúng nghĩa. Chỉ có vài người bạn làm cùng nhau với công cụ là một chiếc iPhone.
Mọi thứ lúc đó diễn ra rất trực tiếp. Chụp xong thì chỉnh ngay trên máy. Quay xong thì dựng. Không có khoảng cách giữa ý tưởng và việc thực hiện. Không có nhiều lựa chọn về thiết bị nên cũng không có lý do để chần chừ. Nghĩ được gì thì làm ngay. Trong toàn bộ quá trình đó, iPhone không chỉ là một thiết bị mà còn là điểm khởi đầu của câu chuyện.
Một công cụ đủ đơn giản để có thể tiếp cận ngay, nhưng cũng đủ linh hoạt để thử nghiệm nhiều cách làm khác nhau. Từ chụp ảnh, quay video đến chỉnh sửa, mọi thứ đều có thể hoàn thành trong một vòng lặp rất nhanh. Điều đó giúp giải quyết gần như toàn bộ những vấn đề ban đầu: Thiếu thiết bị, thiếu chi phí, thiếu điều kiện.
iPhone giúp tối ưu chi phí, rút gọn quy trình, nhưng đồng thời mở ra nhiều không gian sáng tạo hơn. Việc thử nghiệm trở nên dễ dàng hơn, góc nhìn linh hoạt hơn và người làm có thể giữ được tiếng nói cá nhân rõ rệt trong sản phẩm của mình.
Khi được hỏi về lời khuyên dành cho những người trẻ muốn bước vào filmmaking, câu trả lời của anh vẫn giữ đúng cách nhìn đó.
“Mình không nghĩ mình hơn ai cả. Nếu có gì khác thì chắc là mình làm lâu hơn một chút. Mình tinh mọi người cũng có thể làm được. Quan trọng là cứ làm tiếp thôi, đừng dừng lại”, Phương Vũ chia sẻ.
Không có công thức cụ thể. Không có con đường nhanh hơn. Chỉ có một cách là tiếp tục làm, từ những điều rất nhỏ, cho đến khi chúng đủ lớn để kết nối lại với nhau.
Huỳnh Duy
