Theo thông tin từ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, tại Khoa Bệnh Lây đường máu, Viện Lâm sàng các bệnh Truyền nhiễm của bệnh viện, các bác sĩ thường xuyên phải đối mặt với những ca bệnh "dở khóc dở cười", mà hậu quả lại vô cùng nghiêm trọng chỉ vì thói quen tự điều trị tại nhà theo “mẹo dân gian”.
Từ chấn thương nhẹ đến viêm mô bào nghiêm trọng vì đắp lá
Trường hợp của bệnh nhân N.H (56 tuổi) dưới đây là một hồi chuông cảnh tỉnh cho cộng đồng về tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ và không tự ý áp dụng các phương pháp điều trị không phù hợp sau chấn thương.
Bệnh nhân H. nhập viện trong tình trạng vùng vai trái sưng nề biến dạng, da đỏ mọng, đau nhức đến mức mất ngủ và có các cơn sốt rét run. Khai thác bệnh sử, bệnh nhân bị chấn thương vùng vai trái, đã được bác sĩ thăm khám, tư vấn hướng điều trị ban đầu. Tuy nhiên, trong quá trình theo dõi tại nhà, người bệnh chưa tuân thủ, đồng thời tự ý đắp lá theo mách bảo của mọi người xung quanh với mong muốn giảm đau, giảm sưng.
Sau một thời gian, tình trạng không những không cải thiện mà còn tiến triển nặng hơn, xuất hiện các dấu hiệu sưng nề, nóng đỏ, đau tăng, kèm sốt và chảy dịch tại vùng vai - cánh tay trái, buộc người bệnh phải nhập viện để điều trị.
Qua thăm khám và xét nghiệm cận lâm sàng, các bác sĩ ghi nhận tình trạng nhiễm trùng phần mềm lan tỏa, các chỉ số viêm tăng cao đồng thời kết quả siêu âm phần mềm cho thấy vùng vai trái phù nề rõ, tổ chức phần mềm và khối cơ delta có cấu trúc không đồng nhất, tăng sinh mạch, tuy nhiên chưa ghi nhận ổ áp xe khu trú. Kết quả này góp phần củng cố chẩn đoán viêm mô bào sau chấn thương và là cơ sở để xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.
Điều dưỡng chăm sóc cho bệnh nhân H. Ảnh: BVCC.
Bệnh nhân đã được phẫu thuật sớm, cắt lọc hết phần bị hoại tử kết hợp vớ điều trị kháng sinh phù hợp, các thuốc chống viêm - giảm đau, và chăm sóc tại chỗ. Hiện tại tình trạng bệnh nhân cải thiện rõ rệt, hết sốt, các chỉ số viêm đều giảm, tại chỗ vùng vai trái giảm sưng nề, đỡ đau và hồi phục tốt. Dự kiến bệnh nhân sẽ được sớm chuyển về theo tuyến để điều trị và chăm sóc tiếp.
Ba nguy cơ tiềm ẩn khi đắp lá lên vùng tổn thương
Nhiều người dân cho rằng lá cây là "thảo dược tự nhiên" nên vô hại. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế chỉ ra 3 nguy cơ:
- Ổ vi khuẩn di động: Lá cây tươi chứa hàng triệu vi khuẩn, nấm mốc. Khi giã nát và đắp lên vùng da đang bị tổn thương (dù là vết trầy xước nhỏ không nhìn thấy bằng mắt thường), vi khuẩn sẽ theo đó xâm nhập trực tiếp vào sâu trong các lớp biểu bì.
- Hàng rào bảo vệ da bị phá hủy: Việc đắp lá kín làm vùng da bị bí bách, tăng nhiệt độ tại chỗ, tạo môi trường "ủ bệnh" hoàn hảo cho vi khuẩn kị khí phát triển.
- Độc tính từ nhựa cây: Nhiều loại lá có chứa các chất gây kích ứng hoặc độc tố tự nhiên gây viêm da tiếp xúc, làm tình trạng sưng nề trở nên trầm trọng hơn, gây khó khăn cho việc chẩn đoán và điều trị chuyên môn.
TS, BS Trịnh Văn Sơn – Chủ nhiệm khoa Bệnh lây đường máu, Bệnh viện TWQĐ 108 cho biết: Viêm mô bào nếu không được điều trị bằng kháng sinh phù hợp và kịp thời có thể dẫn đến những biến chứng nặng như: áp xe cơ, hoại tử cơ, viêm xương và nặng nhất là nhiễm khuẩn huyết dẫn đến tử vong. Chúng tôi thấu hiểu tâm lý của người bệnh, nhưng y học hiện đại dựa trên bằng chứng, không dựa trên “mách bảo”. Khi đã có chỉ định của bác sĩ, việc tuân thủ theo hướng dẫn là rất cần thiết và nếu thấy diễn biến không thuận lợi cần khám và điều trị sớm tại các cơ sở y tế.
Nguy cơ tiềm ẩn khi đắp lá lên vùng tổn thương. Ảnh minh họa.
Thay vì tự ý đắp lá, người dân nên thực hiện sơ cứu theo quy trình để giảm thiểu rủi ro:
R (Rest - Nghỉ ngơi): Hạn chế vận động vùng chi bị thương để tránh tổn thương thêm mạch máu và dây chằng.
I (Ice - Chườm lạnh): Sử dụng túi chườm đá (bọc qua khăn vải) áp lên vùng sưng khoảng 15-20 phút. Chườm lạnh giúp co mạch, giảm sưng và giảm đau cực kỳ hiệu quả trong 48 giờ đầu. Tuyệt đối không chườm nóng hoặc đắp lá nóng.
C (Compression - Băng ép): Dùng băng thun quấn nhẹ nhàng vùng chấn thương để hạn chế dịch tràn ra các tổ chức xung quanh, giúp giảm sưng nề.
E (Elevation - Kê cao): Đặt vùng bị thương cao hơn mức tim (nếu có thể) để hỗ trợ máu lưu thông về tim tốt hơn, giảm áp lực tại chỗ.
Khi có vấn đề về sức khỏe, cần đến cơ sở y tế để được tư vấn và tuân thủ theo phác đồ điều trị của các bác sĩ để đảm bảo sức khỏe cho chính bản thân mình.
