Mỗi lần đi máy bay, hành khách đều có thể nghe hướng dẫn an toàn: nếu xảy ra tình huống khẩn cấp và mặt nạ dưỡng khí được thả xuống, hãy đeo mặt nạ cho mình trước rồi mới hỗ trợ trẻ em.
Nghe có vẻ trái với bản năng của một người làm cha mẹ. Chẳng phải khi có chuyện, điều đầu tiên chúng ta nghĩ đến vẫn luôn là con hay sao? Nhưng nếu bình tĩnh nghĩ lại, nguyên tắc này lại có một điểm rất đáng suy ngẫm: muốn chăm sóc người khác lâu dài, trước hết mình phải ở trong trạng thái đủ ổn định để có thể chăm sóc họ.
Trong chuyện nuôi con cũng vậy.
Một người mẹ luôn kiệt sức, một người cha lúc nào cũng căng thẳng, một người lớn ngày ngày sống trong lo lắng về điểm số, thành tích và tương lai của con rất dễ biến việc chăm sóc thành một cuộc chạy đua không có điểm dừng. Cha mẹ càng lo, càng muốn kiểm soát. Càng kiểm soát, lại càng lo khi nhận ra con không đi đúng theo những gì mình đã sắp đặt. Từ đó, rất nhiều việc vốn xuất phát từ tình yêu thương dần trở thành áp lực đối với cả cha mẹ lẫn con cái.
Đôi khi cha mẹ cũng cần dành cho mình một khoảng thở
Có một sự khác biệt khá rõ giữa điều cha mẹ muốn làm cho con và điều một đứa trẻ thực sự cần trong quá trình lớn lên.
Cha mẹ thường muốn thay con quyết định, sắp xếp lịch học, giải quyết những mâu thuẫn, đăng ký thật nhiều lớp học, ngồi bên cạnh giám sát việc học, lập tức đưa ra đáp án khi con gặp khó khăn, bảo vệ con khỏi thất bại và đôi khi không ngừng so sánh con với những đứa trẻ khác.
Trong khi đó, trẻ cũng cần những điều khác: được lắng nghe, được tin tưởng, có những giới hạn phù hợp, có thời gian đồng hành cùng cha mẹ nhưng cũng có khoảng không riêng, được nhìn thấy một hình mẫu tốt từ người lớn, được phép thử và sai, đồng thời cảm nhận rằng tình yêu của cha mẹ không phụ thuộc hoàn toàn vào thành tích của mình.
Hai nhu cầu ấy đôi khi không giống nhau.
Cha mẹ bận rộn với việc “làm cho con”, còn đứa trẻ lại cần nhiều hơn việc được người lớn thật sự nhìn thấy và lắng nghe.
Một đứa trẻ không nhất thiết cần cha mẹ giải quyết tất cả vấn đề thay mình. Có những lúc điều con cần chỉ là một người lớn đủ bình tĩnh để ngồi bên cạnh, nghe con kể, đặt một vài câu hỏi và để con tự tìm cách giải quyết phần việc thuộc về mình.
Điều này không có nghĩa cha mẹ mặc kệ con hay phủ nhận trách nhiệm của mình. Trẻ nhỏ vẫn cần người lớn đặt ra giới hạn, hướng dẫn và bảo vệ khi cần thiết. Nhưng bảo vệ không đồng nghĩa với làm thay mọi thứ. Bởi nếu một đứa trẻ luôn được người khác quyết định, giải quyết và dọn đường, con sẽ có ít cơ hội để học cách chịu trách nhiệm với lựa chọn của chính mình. Điều đáng nói hơn là trạng thái của cha mẹ cũng ảnh hưởng đến bầu không khí mà trẻ lớn lên trong đó.
Một người lớn thường xuyên bất an có thể vô tình truyền sự bất an ấy sang con. Khi cha mẹ liên tục lo rằng con chưa đủ giỏi, chưa đủ cố gắng, chưa bằng bạn bè, đứa trẻ cũng có thể dần nhìn bản thân qua chính những tiêu chuẩn đó.
Ngược lại, một người lớn biết chấp nhận rằng con có thể mắc lỗi, có thể đi chậm, có thể có những sở thích khác với kỳ vọng của cha mẹ sẽ tạo cho trẻ thêm không gian để thử sức và trưởng thành.
Nuôi con vì thế không chỉ là câu chuyện cha mẹ đã làm được bao nhiêu cho con, mà còn là câu chuyện cha mẹ đang trở thành người như thế nào trong quá trình ấy.
Một người lớn biết chăm sóc sức khỏe, giữ những mối quan hệ lành mạnh, có công việc và niềm vui riêng, biết điều chỉnh cảm xúc và chấp nhận những điều mình không thể kiểm soát cũng đang vô hình trung cho con một bài học quan trọng: cuộc sống không phải lúc nào cũng diễn ra theo kế hoạch, nhưng con người có thể học cách thích nghi với nó.
Con cái không cần những ông bố bà mẹ hoàn hảo. Điều chúng cần có lẽ là những người lớn đủ chân thành, ổn định và sẵn sàng trưởng thành cùng con.
Cũng giống như câu hướng dẫn trên máy bay, việc đeo mặt nạ dưỡng khí cho mình trước không phải là bỏ mặc người bên cạnh. Đó là cách để bản thân đủ tỉnh táo và có khả năng giúp đỡ người khác.
Trong hành trình nuôi con, đôi khi cha mẹ cũng cần dành cho mình một khoảng thở. Không phải để yêu con ít đi, mà để có thể đồng hành với con lâu hơn, bình tĩnh hơn và không biến tình yêu thành một cuộc kiểm soát kéo dài suốt tuổi thơ của một đứa trẻ.
Hiểu Đan (Theo Sohu)
