Một nghiên cứu của các giáo sư tâm lý học tại Đại học Harvard trên sinh viên cho thấy:
những người có thành tích học tập và sự nghiệp nổi bật đều sở hữu ít nhất một sở thích giúp hình thành “tư duy đại cục”. Có người chơi cờ, có người say mê lịch sử, có người thích phân tích chiến lược.
Điểm chung của họ là: Biết nhìn xa thay vì chỉ chăm chăm lợi ích trước mắt; Có khả năng lập kế hoạch; Kiểm soát cảm xúc tốt; Chỉ số EQ và khả năng vượt nghịch cảnh (AQ) đều cao. Điều khiến nhiều cha mẹ bất ngờ là: những yếu tố quyết định thành công ấy không bắt đầu từ việc học thêm, luyện đề hay chạy theo điểm số mà lại hình thành từ những hoạt động tưởng như “phụ”, thậm chí từng bị xem là không thiết thực.
Vì sao tầm nhìn lớn lại quan trọng với trẻ đến vậy?
Chuyên gia tâm lý nổi tiếng Lý Mai Cẩn (Trung Quốc) từng nói: “Thứ quyết định một người đi được bao xa trong tương lai chính là tầm nhìn và đại cục quan". Trong binh pháp cổ, người xông pha nơi tiền tuyến không thiếu, nhưng người có thể vận trù toàn cục, quyết thắng từ xa mới là tướng lĩnh hiếm có.
Các nhà tâm lý học cũng chỉ ra: rất nhiều vấn đề như ích kỷ, nóng vội, chỉ biết hưởng thụ hiện tại, thiếu động lực tự hoàn thiện… đều bắt nguồn từ việc không có tư duy tổng thể, chỉ nhìn thấy cái lợi trước mắt mà không lường được hệ quả lâu dài. Không chỉ ảnh hưởng đến năng lực cá nhân, điều này còn tác động mạnh tới quan hệ xã hội. Bởi hiếm ai muốn gắn bó với người thiển cận, tiêu cực và thiếu sức hút nhân cách.
Trẻ có tầm nhìn lớn hay không, nhìn 3 dấu hiệu là thấy rõ
1. Thường là người “dẫn dắt” trong trò chơi: Trong nhóm trẻ, đứa trẻ biết đề xuất trò chơi, phân vai, đặt luật và khi rời đi thì cuộc chơi cũng tan thường là người có tư duy tổ chức và lãnh đạo sớm.
2. Hay đặt câu hỏi, nhưng có logic riêng: Không chỉ hỏi “vì sao”, trẻ có đại cục quan còn biết suy luận tiếp, dùng kiến thức đã có để phản biện, phân tích thay vì hoàn toàn phụ thuộc vào câu trả lời của người lớn.
3. Có khả năng sắp xếp, dự liệu hậu quả: Trẻ biết lập kế hoạch cho việc học, sinh hoạt, hiểu “nếu làm thế này thì sẽ xảy ra điều gì” – đó chính là tư duy nhìn trước một bước.
Cha mẹ có thể làm gì để nuôi dưỡng tầm nhìn lớn cho con?
Thứ nhất: Trò chơi có định hướng: Cờ vây, cờ vua, cờ tướng… không chỉ rèn sự tập trung mà còn buộc trẻ tính trước – nghĩ xa – chấp nhận sai lầm. Một nước đi sai có thể khiến cả ván cờ sụp đổ, và chính điều đó dạy trẻ tư duy hệ thống. Bên cạnh đó, các trò nhập vai, để trẻ làm “người chủ trì”, tự đặt luật chơi, phân vai cũng giúp rèn khả năng điều phối và lãnh đạo.
Thứ hai: Đọc lịch sử. “Đọc sử khiến con người trở nên minh triết” – không chỉ là hiểu người, mà còn hiểu cách làm việc lớn. Cha mẹ có thể chọn sách, video lịch sử phù hợp lứa tuổi để trẻ học cách nhìn toàn cục qua những thăng trầm của nhân vật và thời đại.
Thứ ba: Cho trẻ cơ hội thực hành. Trong các chuyến du lịch, hãy để con lên kế hoạch. Trong sinh hoạt gia đình, hãy cho con thử vai trò tổ chức. Dù kế hoạch còn vụng về, hãy khen trước – sửa sau, để trẻ dám nghĩ, dám chịu trách nhiệm.
Điểm số có thể cải thiện trong vài năm, nhưng tầm nhìn lớn nếu không được gieo mầm sớm sẽ rất khó bù đắp về sau. Thứ khiến nhiều cha mẹ “giật mình” không phải là việc con học cờ hay đọc sách gì, mà là nhận ra: đằng sau sự tập trung, kỷ luật và thành công bền vững của trẻ, luôn là một tầm nhìn được nuôi dưỡng từ rất sớm trong gia đình.
Hiểu Đan (Theo QQ)
