Chuyên trang đầu tư The Deep Dive (Canada) đưa tin, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. ngày 24/3 cho biết cuộc khủng hoảng năng lượng ở Trung Đông có thể tạo ra cơ hội cần thiết để khởi động lại các cuộc đàm phán phát triển dầu khí chung với Trung Quốc tại Biển Đông đang tranh chấp, đánh dấu tín hiệu trực tiếp nhất cho đến nay về sự điều chỉnh rộng hơn trong chính sách đối ngoại của Philippines do giá nhiên liệu tăng cao.
Trả lời phỏng vấn truyền hình Mỹ từ phủ tổng thống ở thủ đô Manila, ông Marcos cho biết các tranh chấp lãnh thổ từ lâu đã cản trở sự hợp tác với Bắc Kinh tại Biển Đông giàu tài nguyên. Nhưng việc Iran đóng cửa Eo biển Hormuz dẫn đến khủng hoảng năng lượng đã khiến Philippines phải tuyên bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng quốc gia. Do đó, giờ đây các tính toán có thể thay đổi.
“Đó là điều chúng tôi đã thảo luận rất nhiều, nhưng các tranh chấp lãnh thổ sẽ cản trở điều đó”, ông Marcos nói. “Có lẽ điều này sẽ tạo động lực để cả hai bên đạt được thỏa thuận. Đó là điều chúng tôi đang xem xét.”
Tổng thống Marcos cũng cho biết việc thiết lập lại toàn diện quan hệ Philippines - Trung Quốc không còn là vấn đề liệu có xảy ra hay không mà là khi nào. “Chắc chắn điều đó sẽ xảy ra. Sẽ có một sự tái cấu trúc rất, rất nghiêm túc”, ông nói, đồng thời cho rằng các quốc gia có thể cần phải “vẽ lại” một số khía cạnh trong quan hệ quốc tế của họ để đáp ứng với bối cảnh địa chính trị đang thay đổi.
Theo The Deep Dive, các cuộc đàm phán về phát triển năng lượng chung ở Biển Đông ban đầu đã đổ vỡ vào năm 2022 khi Ngoại trưởng Philippines lúc bấy giờ Teodoro Locsin Jr. chấm dứt chúng, viện dẫn lý do xung đột với Hiến pháp Philippines và các vấn đề chủ quyền chưa được giải quyết, trong bối cảnh chính quyền của Tổng thống Philippines lúc đó Rodrigo Duterte sắp kết thúc nhiệm kỳ.
Vào năm 2023, Tổng thống Philippines Marcos và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nhất trí nối lại các cuộc đàm phán, nhưng các cuộc đàm phán đó đã bị đình trệ do một loạt các cuộc đối đầu giữa tàu thuyền Philippines và Trung Quốc trong vùng biển tranh chấp. Và đến cuối năm 2025, chính ông Marcos đã mô tả các cuộc đàm phán đang ở trong tình trạng “bế tắc”.
Tuy nhiên, cuộc xung đột Iran đã làm thay đổi hoàn toàn cục diện. Là một quốc gia nhập khẩu gần như toàn bộ dầu mỏ và phụ thuộc rất nhiều vào các tuyến đường cung cấp ở Trung Đông, Philippines đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng quốc gia vào ngày 24/3.
Ngược lại, Trung Quốc vẫn tiếp tục nhận dầu thô từ Iran bất chấp xung đột và đang tích cực phát triển nguồn năng lượng tái tạo của riêng mình. Điều này mang lại cho Bắc Kinh một mức độ tự chủ về năng lượng mà Manila hiện đang thiếu.
Tổng thống Marcos xác nhận rằng Philippines cũng đang tích cực đàm phán với Trung Quốc về việc cung cấp nhiên liệu và phân bón. "Họ đã giúp đỡ rất nhiều về vấn đề phân bón", ông nói.
Theo The Deep Dive, Công ty PXP Energy Corp niêm yết trên sàn chứng khoán Philippines nắm giữ hợp đồng dịch vụ tại bãi Reed Bank - một khu vực ở Biển Đông được cho là có trữ lượng khí đốt đáng kể - và trước đây đã từng thăm dò khả năng hợp tác phát triển chung với Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc (CNOC). Tuy nhiên, mối quan hệ hợp tác này chưa bao giờ tiến triển, do Bắc Kinh liên tục cản trở các nỗ lực thăm dò của Manila trong khu vực này hơn một thập kỷ qua.
Vì lợi ích quốc gia
Hiện tại, Tổng thống Philippines Marcos đang duy trì lập trường trung lập của đất nước mình về cuộc xung đột Iran.
“Chính sách đối ngoại của chúng tôi rất, rất đơn giản. Đó là hòa bình và lợi ích quốc gia”, ông Marcos nói. “Xung đột không bao giờ phục vụ lợi ích quốc gia của Philippines. Vì vậy, chúng tôi chỉ hy vọng rằng cuộc xung đột này sẽ sớm kết thúc.”
Philippines hiện đang giữ chức Chủ tịch ASEAN và đã đặt ra mục tiêu đầy tham vọng là hoàn thành một thỏa thuận về Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông trước khi nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN của nước này kết thúc trong năm nay. Chính phủ Philippines và Trung Quốc đã có cuộc gặp chính trị trực tiếp đầu tiên sau hơn một năm vào cuối tháng 1, trước thềm cuộc đàm phán giữa ASEAN và Trung Quốc về bộ quy tắc ứng xử.
Duy Nguyễn
Theo The Deep Dive
