Tuổi teen là quãng thời gian nhiều bạn trẻ muốn khẳng định bản thân, muốn được bạn bè chú ý và công nhận. Đôi khi, một điếu thuốc trên tay, vài dòng tin nhắn rủ rê hay màn thể hiện mạo hiểm trên đường phố cũng được xem như cách để chứng minh mình đã lớn, đã có cá tính. Nhưng những điều tưởng là "ngầu" ấy liệu có thực sự khiến một người trưởng thành hơn trong mắt người khác?
Hình ảnh từ buổi kiểm tra, tuyên truyền của lực lượng Công an xã Thượng Cốc, tỉnh Phú Thọ tại một trường THPT mới đây khiến câu hỏi ấy trở nên đáng suy ngẫm.
Qua ô cửa sổ lớp học, một nam sinh đang cầm điện thoại, ngón tay lướt liên tục trên màn hình. Trên tay em còn có một điếu thuốc. Trong những hình ảnh được ghi lại, em còn nhắn tin rủ bạn bè: "Chiều làm vài vòng không? Bốc đầu cho ngầu!". Ở một hình ảnh khác, một nam sinh mặc đồng phục học sinh, hai cánh tay có nhiều hình xăm, đi cùng chiếc quần jeans rách.
Những hình ảnh ấy khiến người xem không khỏi giật mình, bởi đằng sau đó là câu chuyện về cách một bộ phận người trẻ nhìn nhận cá tính, sự trưởng thành và nhu cầu được bạn bè công nhận.
Có thể, với một học sinh đang ở tuổi muốn khám phá, muốn thể hiện cái tôi, một câu rủ rê hay hành động bốc đồng chỉ là cách để gây chú ý, tạo tiếng cười hoặc chứng tỏ mình không thua kém bạn bè. Nhưng những lựa chọn tưởng như nhỏ nhặt ấy đôi khi lại kéo theo những hệ quả không hề nhỏ.
Một phút thể hiện có thể chỉ đem lại sự chú ý trong chốc lát, nhưng hậu quả rất lớn
Ở tuổi mới lớn, nhu cầu được công nhận là điều dễ hiểu. Một lời khen từ bạn bè, sự chú ý của những người xung quanh đôi khi có sức nặng hơn lời khuyên của người lớn. Vì thế, có bạn chọn cách ăn mặc khác biệt, có bạn muốn thể hiện cá tính qua lời nói, hành động; cũng có người tìm đến thuốc lá, những cuộc đua xe hay trò mạo hiểm để chứng minh rằng mình đã trưởng thành.
Vấn đề nằm ở chỗ, ranh giới giữa thể hiện cá tính và hành động thiếu trách nhiệm đôi khi bị nhầm lẫn. Khi một hành vi được gắn với hai chữ "ngầu", người trẻ có thể dễ dàng bỏ qua những câu hỏi quan trọng: Việc mình làm có đúng không, có an toàn không, có gây ảnh hưởng đến người khác không? Và nếu hậu quả xảy ra, ai sẽ là người phải chịu trách nhiệm?
Một điếu thuốc không khiến học sinh trưởng thành hơn. Việc sử dụng thuốc lá ở tuổi vị thành niên tiềm ẩn những nguy cơ đối với sức khỏe, trong khi việc mua bán, sử dụng thuốc lá còn phải tuân theo các quy định pháp luật liên quan. Đáng nói hơn, nếu thuốc lá trở thành một cách để chứng minh bản thân, người trẻ có thể dần xem những hành vi không có lợi cho sức khỏe như một biểu hiện của sự sành sỏi, bất cần.
Đặc biệt, lời rủ "bốc đầu cho ngầu" không thể được xem là một câu nói vô hại nếu nó trở thành hành động thực tế. Việc điều khiển xe máy bằng một bánh để thể hiện bản thân có thể khiến người lái mất kiểm soát, gây nguy hiểm cho người tham gia giao thông. Những hành vi vi phạm còn có thể kéo theo trách nhiệm pháp lý tùy theo độ tuổi, tính chất và mức độ vi phạm.
Hình xăm tự thân không quyết định nhân cách của một người, nhưng ở lứa tuổi học sinh, việc lựa chọn những hình xăm lớn, kín hai tay cũng đặt ra câu hỏi về nhận thức, sự phù hợp với hoàn cảnh và cách các em nhìn nhận trách nhiệm của mình. Cá tính không có nghĩa là muốn làm gì cũng được; thể hiện bản thân cũng cần đi cùng sự cân nhắc về tuổi tác, môi trường và những hệ quả có thể phát sinh.
Một phút thể hiện có thể chỉ đem lại sự chú ý trong chốc lát, nhưng hậu quả nếu xảy ra tai nạn thì không thể được giải quyết bằng vài lời xin lỗi hay một câu nói rằng mình chỉ muốn vui đùa. Không ai muốn một khoảnh khắc bốc đồng ở tuổi học trò trở thành điều phải hối tiếc về sau. Càng không có sự công nhận nào từ bạn bè đáng để đánh đổi sự an toàn của bản thân và những người xung quanh.
"Ngầu" thực sự là ở nhân cách, tri thức, thái độ sống
Thực ra, sự "ngầu" không nằm ở vẻ ngoài bất cần, những hành động gây sốc hay việc khiến người khác phải dè chừng. Nó nằm ở tri thức, nhân cách, thái độ sống và cách một người đối xử với những người xung quanh. Một học sinh có thể khiến người khác nể phục bởi học vấn, sự hiểu biết, khả năng làm chủ bản thân; bởi thái độ tử tế, tinh thần trách nhiệm và sự dũng cảm khi dám nhận lỗi, dám nói không với những điều sai trái.
Một người thực sự có bản lĩnh không cần dùng thuốc lá hay những màn thể hiện nguy hiểm để chứng minh giá trị của mình. Cá tính có thể đến từ cách ăn mặc, sở thích, quan điểm riêng hay khả năng theo đuổi điều mình yêu thích. Nhưng sự tôn trọng lâu dài thường được xây dựng từ hiểu biết, nhân cách, trách nhiệm và cách đối xử với người khác.
Học tập nghiêm túc, biết giữ lời hứa, dám nhận lỗi khi làm sai, biết từ chối một lời rủ rê không phù hợp và không hùa theo đám đông chỉ để được công nhận, những điều ấy có thể không tạo ra sự chú ý tức thời, nhưng mới là nền tảng để một người trẻ trưởng thành vững vàng.
Tuổi trẻ vốn có quyền thử sức, khám phá và tạo nên dấu ấn riêng. Muốn trở nên nổi bật không có gì sai. Muốn được bạn bè quý trọng cũng là điều bình thường. Nhưng trên hành trình khẳng định bản thân, các em cần học cách phân biệt giữa cá tính và sự bất chấp, giữa lòng can đảm và hành động liều lĩnh, giữa mong muốn được công nhận và việc đánh đổi sự an toàn để gây chú ý.
Thay vì cố chứng minh mình "ngầu" bằng những điều khiến người lớn lo lắng, hãy thử khiến người khác nể phục bằng chính năng lực, hiểu biết và cách sống của mình.
Hiểu Đan
