Natri Benzoat cao hơn hàng chục lần: Điều gì đáng lo?
Mới đây, Công an TP Hà Nội phối hợp với các lực lượng chức năng triệt phá một cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm bổ sung có dấu hiệu giả mạo, thu giữ hơn 1,2 triệu sản phẩm viên sủi.
Đáng chú ý, kết quả kiểm nghiệm cho thấy hàm lượng Natri Benzoat trong một số sản phẩm cao hơn nhiều lần so với mức công bố. Cụ thể, 4 mẫu sản phẩm có hàm lượng Natri Benzoat từ 4,18-6,78%, trong khi mức công bố không quá 0,2%. Bên cạnh đó, một số thành phần được quảng cáo trên nhãn như rau má, vitamin B1, B3, B6 và một số hoạt chất lại không được phát hiện trong mẫu kiểm nghiệm.
Những kết quả này đặt ra nhiều vấn đề về chất lượng, tính minh bạch của sản phẩm, đặc biệt khi một số sản phẩm được hướng tới đối tượng sử dụng là trẻ em.
Trao đổi về những nguy cơ sức khỏe có thể phát sinh khi sử dụng sản phẩm không đúng thành phần công bố, ThS.Dược sĩ Nguyễn Thanh Tâm, Phó Trưởng khoa Dược, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, cho biết Natri Benzoat là muối natri hữu cơ của acid benzoic, có khả năng ức chế sự phát triển của vi khuẩn, nấm men và nấm mốc.
Chất này được sử dụng trong thực phẩm, đồ uống và một số dạng dược phẩm với vai trò chất bảo quản, giúp duy trì độ ổn định và kéo dài thời hạn sử dụng. Trong lĩnh vực dược phẩm, Natri Benzoat còn có thể được sử dụng như tá dược, chất đệm trong một số công thức, góp phần tăng độ hòa tan, sinh khả dụng của hoạt chất và điều chỉnh pH.
Trong môi trường acid và khi có mặt acid ascorbic (vitamin C), Natri Benzoat có thể tham gia quá trình hình thành benzene - chất đã được xác định là gây ung thư. Ảnh: Công an TP Hà Nội
Theo chuyên gia, Natri Benzoat được sử dụng ở liều lượng phù hợp có thể được xem là an toàn. FDA xếp chất này vào nhóm GRAS - nhóm các chất được công nhận là an toàn trong thực phẩm - với giới hạn tối đa 0,1% khối lượng. WHO ấn định mức tiêu thụ hàng ngày chấp nhận được lên tới 20mg/kg thể trọng, trong khi EMA cho phép sử dụng làm chất bảo quản trong dược phẩm với liều khuyến nghị tối đa 5mg/kg thể trọng/ngày.
"Tuy nhiên, mức độ an toàn phụ thuộc vào liều lượng và điều kiện sử dụng. Khi hàm lượng chất bảo quản vượt xa mức công bố, đặc biệt ở sản phẩm dành cho trẻ em, nguy cơ đối với sức khỏe cần được đặc biệt lưu ý", Thạc sĩ Tâm cảnh báo.
ThS.Dược sĩ Nguyễn Thanh Tâm cho biết Natri Benzoat có thể liên quan đến một số phản ứng bất lợi như dị ứng, mẫn cảm, nổi mề đay, triệu chứng giống hen suyễn, kích ứng da hoặc khó chịu đường tiêu hóa.
"Một vấn đề khác được quan tâm là khả năng hình thành benzene trong những điều kiện nhất định. Trong môi trường acid và khi có mặt acid ascorbic (vitamin C), Natri Benzoat có thể tham gia quá trình hình thành benzene - chất đã được xác định là gây ung thư.
Ngoài ra, một số nghiên cứu cũng ghi nhận mối liên quan giữa việc tiêu thụ Natri Benzoat với tình trạng gia tăng các biểu hiện tăng động ở trẻ nhỏ. Chất này cũng có thể làm thay đổi thành phần, gây xáo trộn hệ vi sinh đường ruột.
Ở liều cao, Natri Benzoat còn được đề cập tới khả năng kích thích stress oxy hóa ở cấp độ tế bào, từ đó có nguy cơ gây tổn thương DNA và ảnh hưởng bất lợi, đặc biệt ở những người có bệnh lý về gan", nữ dược sĩ cho hay.
Không nên chủ quan kể cả khi trẻ chưa xuất hiện triệu chứng
Không chỉ vấn đề hàm lượng chất bảo quản, kết quả kiểm nghiệm trong vụ việc còn cho thấy một số thành phần được công bố trên nhãn như rau má, vitamin B1, B3, B6 và một số hoạt chất không được phát hiện trong mẫu sản phẩm.
Theo ThS.Dược sĩ Nguyễn Thanh Tâm, điều này trước hết ảnh hưởng đến giá trị và tính trung thực của sản phẩm đối với người tiêu dùng.
"Khi một sản phẩm công bố có vitamin hoặc hoạt chất nhất định, người mua có quyền kỳ vọng những thành phần này thực sự có mặt trong sản phẩm với hàm lượng phù hợp. Nếu kết quả kiểm nghiệm cho thấy các thành phần được quảng cáo không xuất hiện trong sản phẩm, người sử dụng có thể không nhận được những giá trị mà sản phẩm đã công bố.
Đáng lưu ý, người tiêu dùng vẫn có thể sử dụng sản phẩm với kỳ vọng về những công dụng như bổ sung vitamin, tăng sức đề kháng hoặc hỗ trợ sức khỏe, trong khi thành phần thực tế lại không tương ứng với thông tin trên nhãn.
Với trẻ em, vấn đề càng đáng quan tâm bởi phụ huynh thường lựa chọn sản phẩm dựa trên thành phần, công dụng được công bố và đối tượng sử dụng. Khi thông tin trên nhãn không phản ánh đúng thành phần thực tế, phụ huynh không có đầy đủ cơ sở để đánh giá chính xác lợi ích cũng như những nguy cơ có thể xảy ra với trẻ", dược sĩ Tâm phân tích.
ThS.Dược sĩ Nguyễn Thanh Tâm, Phó Trưởng khoa Dược, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông. Ảnh: BSCC
Trước vụ việc trên, chuyên gia khuyến cáo những gia đình đã mua hoặc cho trẻ sử dụng các sản phẩm C Sủi mang nhãn hiệu Multivitamin Pro, Actiso Râu ngô – Rau má và Actiso Pro cần chủ động ngừng sử dụng.
Phụ huynh nên giữ lại vỏ hộp, lọ sản phẩm, số lô, hạn sử dụng và thông tin nơi mua để phục vụ việc xác minh khi cần thiết.
Đặc biệt, theo thông tin từ Công an Hà Nội, những cá nhân, tổ chức đã mua hoặc sử dụng các sản phẩm nói trên được đề nghị liên hệ Phòng Cảnh sát kinh tế để cung cấp thông tin phục vụ công tác điều tra.
Với trường hợp trẻ đã sử dụng sản phẩm nhưng chưa xuất hiện biểu hiện bất thường, ThS.Dược sĩ Nguyễn Thanh Tâm cho rằng phụ huynh không nên quá hoang mang hoặc tự ý sử dụng thuốc để "giải độc". Việc cần thiết trước tiên là ngừng sử dụng sản phẩm và tiếp tục theo dõi sức khỏe của trẻ.
Nếu trẻ xuất hiện các biểu hiện như nôn, đau bụng, tiêu chảy, nổi mẩn, khó thở, lơ mơ hoặc những triệu chứng bất thường khác, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá.
Khi đưa trẻ đi khám, phụ huynh nên mang theo sản phẩm, vỏ hộp hoặc hình ảnh sản phẩm để bác sĩ có thêm thông tin về loại sản phẩm và mức độ phơi nhiễm.
Theo chuyên gia, việc trẻ đã sử dụng nhưng chưa xuất hiện triệu chứng không đồng nghĩa với việc có thể tiếp tục sử dụng hoặc chủ quan. Điều quan trọng là dừng sản phẩm nghi ngờ, theo dõi sức khỏe và phối hợp với cơ quan chức năng khi được yêu cầu.
